«Ауданның күші - халықтың бірлігінде»

Ертіс ауданы – шаруалары табиғат-ананың төсін еміп, несібесін теріп, өзінің де, өзгенің де берекелі өмірін қамтамасыз етіп жатқан астықты өлке. Ерке Ертістің жағасында көштен қалмай тірлік етіп, табысын еселеп, ырысын молайтып отырған жұртшылықтың бүгінгі тыныс-тіршілігі көз қуантады. Қазіргі таңда ертістіктер мемлекеттің түрлі қолдауынан шет қалмай, ілкімді жобалардың игілігін көріп, кәдеге жаратуда. Қашанда қамбасы дәнге, қорасы малға толы, жері шұрайлы, халқы шырайлы өлкенің бүгінгі тыныс-тіршілігі, әлеуметтік-экономикалық дамуы жөнінде Ертіс ауданының әкімі Серік Батырғожиновпен әңгіме өрбіттік.

- Серік Барлыбайұлы, алдымен аудан шаруаларының биылғы егістік науқанындағы табысына тоқталсаңыз.

- Аудан экономикасының қозғаушы күші ауыл шаруашылығы саласы екені белгілі. Біз астықты өлке ретінде осы салаға ерекше мән береміз. Себебі экономикамыздың 72 пайыздық үлесі өсімдік, мал шаруашылығына тиесілі. Биыл шаруа-лар егістік көлемін арттырды. Тек астық емес, майлы дақылдардың да алқабы ұлғайтылды. Оның нәтижесін қазірдің өзінде көріп отырмыз. Атап өтерлігі, үстіміздегі жылы ауданда алғаш рет жасымық, зығыр егілді.

Жалпы, күзгі жиын-терім науқаны сәтімен жүргізілді. Жауын-шашын аса көп болмаса да, аудан бойынша егіннің шығымдылығы көңіл көншітерліктей. Диқандарымыз гектарынан орташа есеппен 12 центнерден астық жинады. Аудан бойынша 178,4 мың гектар алқаптан 214,1 мың тонна астық бастырылды.

- Ертіс ауданы астықты өлке екені белгілі. Дейтұрғанмен, бүгінде аудан шаруалары облысымызда алғашқылардың бірі болып жасымық егуді қолға алды. Болашақта дақылдың бұл түрі бидайдың орнын баса ала ма?

- Өмір бір орында тұрмайды. Бүгінгі күннің талабы осылай болып тұр. Неге десеңіздер, тек қана астық өсірумен айналысатын шаруашылықтар белгілі бір тұрғыдан қиындықтарға тап болуда. Себебі нарықта бидайдың құны төмендеп кетті. Ал жасымықты өсіру технологиясы бидайға ұқсас болғанымен, бағасы 3 есе қымбат. Онымен қоса, еліміздің нарығында бидайдың көлемі көп. Тіпті, сұраныстан да асып түсіп жатыр. Биыл арпаның да бағасы бидайдан асып кетті.

Аталған өзгерістерді ғылыми тұрғыдан да түсіндіруге болады. Мысалы, бір егістік алқабына жыл сайын бидай отырғыза берсең, ол жердің құнарлығы азаяды. Ал жасымық жердегі азот мөлшерін арттыратын көрінеді. Сондықтан егістік алқаптарын әртараптандыруға көңіл бөлінуде. Үстіміздегі жылы аудан бойынша 700 гектар жерге жасымық дәні себілсе, келесі жылы оның көлемін 4-5 мың гектарға дейін ұлғайтуды жоспарлап отырмыз. Бірақ бұл бидайдан бас тартамыз деген сөз емес. Қамбамызда астық қашанда болады. Егістік алқаптарының 
70 пайызында астық, қалған 30 пайызында жоғарыда аталған өзге де дәнді дақылдар өсірілсе дейміз.

- Елімізде бірқатар жылдан бері мал басын көбейтуге бағытталған мемлекеттік бағдарламалар жүзеге асуда. Осындай игілікті істердің әлеуетін Ертіс ауданы қалай пайдалануда?

- Мемлекеттік қолдаудан ауданның шаруалары да шет қалған жоқ. Өңірде сүт өндіру, мал бордақылау бағыты бойынша 3 ауыл шаруашылығы кооперативі құрылды. Етті, сүтті бағыттағы ірі қара өсіруді қолға алған кәсіпкерлердің қатары артуда. Жалпы, мал басы жыл санап көбейіп келеді. Жерінің құнарлылығы төмен, бірақ жайылымдық алқаптары мол ауылдардың тұрғындарын қожалық құрып, мал шаруашылығын дамытуға үгіттеудеміз. Төрт түліктің сапасын арттыру, яғни асылдандыру мақсаты тұр.

- Аудандағы тағы бір кооперативтің жұмысына облыс басшылығы ерекше қызығу-шылық білдірген болатын. Ол пилоттық жоба ретінде таныс-тырылды. Бұл кооперативтің өзгелерден ерекшелігі неде?

- Аудандағы егістік алқаптары 100-700 гектар аралығындағы 13 шағын шаруа қожалығы бір кооперативке бірігіп, машина-трактор станциясын (МТС) құрды. Оған «Ертіс-2017» деген атау берілді. Аталмыш ұйым мүшелері әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациясы арқылы жеңілдетілген несиеге қол жеткізіп, 5 жаңа, заманауи комбаин сатып алды. Пилоттық түрде қолға алынған бұл бастаманы келер жылы облысымыздың өзге де аудандарына енгізу жоспарлануда. Аталмыш станцияның арқасында жергілікті шаруалар жиын-терім науқанын уақытылы аяқтады. Осылайша, астықтың жиналмай, қар астында қалып жататын кезі артта қалды. Онымен қоса, олар өңірдегі ірі шаруа қожалықтарына да көмектесуде.

- Ауыл тұрғындарын мазалайтын мәселелердің бірі таза ауызсу тапшылығы екені белгілі. Биыл ауданда бірнеше жылдан бері құрылысы тұралап қалған Беловод топтық су құбырының құрылысы жанданғанын білеміз. Бұл бағытта басқа қандай жұмыстар атқарылуда.

- Биыл бұл бағытта ілкімді істер қолға алынды. Атап өтердлігі, Панфилов ауылында орталықтандырылған су құбыры тартылды. Бұл мақсатқа 575 млн. теңге көлемінде қаржы жұмсалды. Нысан толығымен ағымдағы айда пайдалануға берілетін болады. Ауылдағы үйлердің барлығы дерлік су құбырына қосылды.

Аудандағы 5 ауылға, Қарақұдық, Қызылжар, Луговой, Иса Байзақов және Северный елді мекендеріне су құбырын тарту бойынша жұмыс қолға алынды. Бүгінде тиісті жобалық құжаттары әзірленіп, сараптамадан өткізілді. Облыс әкімі Болат Бақауовтың қолдауымен аталған бағытқа қажетті қаражат бөлінді. Мердігерлер анықталып, құрылыс жұмыстары басталып кетті.

Бұдан бөлек, ауданға қарасты Ағашорын, Майқоңыр, Амангелді және Қоскөл ауылдарында бұрыннан бар су көздеріне тиісті сараптама жасап жатырмыз. Жалпы, Беловод топтық су құбыры жобасының аясында ауыз су құбырын әр ауылдың шекарасына дейін жеткізіп беру жоспарланған. Ал Үлгілі, Ынтымақ және Қараағаш ауылдарын ауызсумен қамту жобасының құжаттарын жыл соңына дейін әзірлеп үлгеруіміз қажет.

- Әлеуметтік саланың бүгінгі әлеуетіне тоқталып өтсеңіз...

- Әлеуметтік салада да біршама нәтижелерге қол жеткіздік. Ауданымыздағы 
6 мектептің жылыту қазандығы жапсарлас орналасқан болатын. Бұл мәселе толығымен шешілді. Қарақұдық, Панфилов, Қызылағаш ауылындағы білім ордаларына жаңадан модульдік қазандықтар салынды. Қалған елді мекендерде мектептердің қазандықтары қауіпсіздік ережелеріне сәйкестендірілді.

Сондай-ақ, 5 мәдениет үйі жөндеуден өткізілді. Оның қатарында аудан орталығындағы мәдениет ошағы, Панфилов, Голубовка, Қоскөл және Амангелді ауылдарының мәдениет үйі бар. Атап өтерлігі, аудандағы бірқатар мәдениет үйі мен мектептер электр қуаты арқылы жылытылып келген болатын, бүгінде қазандық салынып, олар қатты отынға ауыстырылды.

Үстіміздегі жылы Ертіс ауылындағы орталық қазандық жаңартылды. Нәтижесінде оның қуаты 2,5 есе артып отыр. Жалпы әлеуметтік нысандарды жылыту маусымына дайындау бойынша 196 млн. теңге көлемінде қаражат жұмсадық.

- Ауыл тұрғындарының бизнеске деген беталысы қалай? Шағын және орта бизнесті дамыту бағытында қандай жұмыстар атқарылуда?

- Ауданымыздың бір ерекшелігі, сауда орындары, дәмхана, мейрамханаларды айтпаған күннің өзінде, аймағымыздың өзге өңірлерінде жоқ кәсіпкерлік нысандары жұмыс істейді. Атап айтсақ, жиһаз жасайтын цехымыз, тігін цехы, Ертіс пен Ақтоғай ауданының жолаушылар тасымалы мәселесін шешіп тұрған автобус паркі, автокөлік жөндеу станциялары, диірмендеріміз бен наубайханаларымыз бар. Бүгінде кәсіпкерліктің басқа да түрлерін, соның ішінде жылыжай шаруашылығын дамытуды көздеп отырмыз. Биыл «Бизнес бастау» бағдарламасымен 165 адам арнайы курстан өтті. Оларға да зор үміт артылуда. Кәсіпкерлікті қолдау бағытындағы мемлекеттік бағдарламалардың игілігін пайдалана отырып, тиісті деңгейде қолдау көрсететін боламыз.

- Облыс әкімі Болат Бақауов ауданға жұмыс сапары барысында Ертіс ауылының сырт келбетін сынға алған болатын. Аудан орталығын көріктендіру бағытында қандай жұмыстар атқарылуда?

- Иә, өкінішке қарай, аудан орталығының қазіргі келбеті атына сай келмейді. Ауыл ішіндегі жолдардың сапасы, көшелерді жарықтандыру мәселелері күн тәртібінде тұр. Бұл мәселелер оң шешіледі. Келесі жылдың бюджетінде Ертіс ауылының жолдарын жөндеуге 200 млн. теңге көлемінде қаржы қарастырылуда. Жаңадан стадион, мұз айдыны салынады. Бассейн құрылысы жоспарланып отыр. Саябақтар қалпына келтіріліп, жаңадан демалыс орындары жабдықталады. Бұдан бөлек, қоғамдық қауіпсіздікті арттыру мақсатында көшелерге бейнебақылау камералары орнатылмақ. Даңқ аллеясы құрылады. Жалпы бұл бағыттағы іс-шараларға 600 млн. теңге көлемінде қаражат бөлінеді. Ал келесі жылы аудан орталығын көріктендіруге құны 1 млрд. теңгеге жуықтайтын жобалар әзірленеді. Осылайша, алдағы бірнеше жылда Ертіс ауылы түрлене түспек.

- Ертіс ауданының әкімі қызметіне тағайындалғаныңызға 1 жыл болды. Осы уақыт аралығында алдыңызға қойған негізгі мақсаттарыңызды орындай алдыңыз ба?

- Біріншіден, бұл ауданда жұмыс істеу - мен үшін үлкен жауапкершілік. Себебі, Ертіс - туып-өскен жерім. Сондықтан жерлестерім менен нәтижелі жұмыс күтетіні белгілі. Бірақ мен сиқыршы емеспін ғой. Мұндағы барлық мәселені бір демде, жалғыз өзім шеше алмаймын. Ол үшін уақыт әрі аудан халқының ауызбіршілігі қажет. Бұл қызметке тағайындалғаннан кейін өңірдегі қолынан іс келетін азаматтарды бір мақсат, бір мүдде жолында біріктіруді көздедім. Ертіс ауданында ел тірегі бола алатын, білімді, бастамашыл кәсіпкерлер баршылық. Олар біріксе, бағындырмайтын шыңы, алмайтын қамалы жоқ екенін дәлелдеуде. Бүгінге дейін бірлесе отырып талай игілікті істерді жүзеге асырдық. Мысалы, ардагерлер үйі бой көтерді.

Атап өтерлігі, туып-өскен жеріңде әкім болудың бір кемшін тұсы да бар. Жергілікті жұртшылық «ее, бұл өзіміздің Серік қой» деп жеңіл қарауы мүмкін. Осы мәселені де шешуге тырыстым. Тіпті, бұған дейін лауазымдық қызметте жүрген кейбір достарымды, құрдастарымды жұмысынан босатуға мәжбүр болдым. Үйіме келсе, дос ретінде құшақ жая қарсы алам, бірақ қызметтің жөні бөлек.

- Әңгімеңізге рахмет!

Сұхбаттасқан - Данияр ЖҰМАДІЛ.

 

Сапалы тұқым - өнім көзі

Элиталық тұқымдар бойынша түпнұсқа иесі саналатын Қызылжар ауылындағы «Ертіс» тәжірибелік шаруашылығы» ЖШС-ін ерекше атап өтуге болады. Бүгінде серіктестік сүт өндіру, мал бордақылау жұмысын қолға алып, табысты жүргізуде.

Бүгінде шаруашылықтың қызметі негізгі екі бағыттан тұрады. Оның бірі мал шаруашылығы болса, екіншісі - өсімдік шаруашылығы. Соңғысына серіктестік ерекше мән береді. Себебі ол облыстағы элиталық тұқымдар бойынша түпнұсқа иесі болып табылады. Яғни, аймағымыздың өзге кәсіпкерлері дәнді дақылдардың сапалы тұқымын осы шаруашылықтан сатып алады. Бидай, арпа мен сұлының тұқымы еліміздің өзге де облыстарына жөнелтіледі.

Жалпы, мұнда бидайдың 5 түрі, арпа мен сұлының бірнеше түрі өсіріледі. Егістік алқабы 17 800 гектарды құрайды. Оның 10 мың гектары дәнді дақылдарға тиесілі. Қалған бөлігінде жем-шөп дақыл-дары өсіріледі. Үстіміздегі жылы шаруашылық орташа есеппен алғанда гектарынан 10 центнер көлемінде өнім алған. «Ертіс» ТШ» ЖШС басшысы Қанат Дүйсембиновтің айтуынша, егін шығымдылығына ауа райының қолайсыздығы, ылғалдың жетіспеушілігі өз әсерін тигізген. Биыл шамамен 7 мың тонна элиталық астық тұқымы жиналған.

Серіктестікте сүтті бағыттағы 320 қара ала сиыр бар. Олар жыл-он екі ай қорада тұрады. Қазіргі кезде әрқайсысы орташа есеппен алғанда 10-12 литр шамасында сүт береді. Қ.Дүйсембенов малдың жем-шөбіне ерекше назар аударылатынын айтады. Мұндағы мал азығы сүрлем, пішендеме, ұсақталған шөп пен бидай, сұлы, арпадан араластырылып жасалады. Бұлардың барлығы шаруашылықтың өзінде өсірілетіндіктен, мал азығын әзірлеу қиынға соқпайды. Бұл іспен агроном, зоотехник мамандар айналысады. Шрауашылықта өндірілген сүт Павлодар қаласындағы «Сүт» АҚ-на тапсырылады.

Бұдан бөлек, серіктестік мал бордақылаумен де айналысуда. Қазіргі кезде мұнда 100 бас ірі қара мал семіртілуде. Атап өтерлігі, кәсіпкер Германия елінен етті, сүтті бағыттағы симентал тұқымдас 500 ірі қара мал алып келген. Мамандар бұл сиырлардың сүтінің майлылығы жоғары екенін айтуда. Және еліміздің ауа райына төзімді.

 

Қимылдаған қыр асады

Несібесін жерден терген Ертіс ауданының диқаншылары кәсібін одан әрі дамытуға тырысуда. Бүгінде өңірде қайта өңдеу шаруашылығын қолға алған кәсіпорындар баршылық. Солардың бірі - «Оразбаев» шаруа қожалығы. 1996 жылы құрылған ол бүгінде Ертістің беткеұстар, ірі шаруашылығы санатында.

Шаруашылыққа тиесілі дәнді дақылдардың егіс алқабы 20 мың гектар шамасында. Мұнда бидайдан бөлек, арпа, сұлы, күнбағыс отырғызылады. Биыл алғаш рет тәжірибе түрінде 30 гектар көлемінде жасымық себілген. Қожалық басшысының орынбасары Аюбай Оразбаевтың айтуынша, жасымықтың шығымы жақсы болған. Сондықтан келесі жылы оның алқабын ұлғайту жоспарлануда.

«Оразбаев» ШҚ дәнді дақылдарды өндіріп қана қоймай, оны өңдеумен де айналысады. Бұл бағытта 2010 жылы диірмен салынған. Оған қажетті құрал-жабдықтарды Түркия елінен жеткізіпті. Диірменнің тәулігіне 45 тонна бидай өңдейтін қуаты бар. Сәйкесінше, 30-35 тонна шамасында ұн шығарылады. Алынған өнім көбіне Павлодар қаласының сауда орындарына жөнелтіледі. Астана қаласында да саудаланатын көрінеді. Бұдан бөлек, аудан орталығында шаруа қожалығына тиесілі наубайхана бар. Осылайша, кәсіпкер дайын өнім шығаруға дейінгі кешенді жұмысты бір ізге келтірген.

Қожалық уақыт өткен сайын өркен жайып келеді. Әсіресе техникалық базасы толығымен дерлік жаңартылған. Мұнда бүгінде тұрақты түрде шамамен 100 адам еңбек етеді. Ал маусымдық жұмыстарға қосымша тағы 100 адам тартылады.

Шаруа қожалығы өз қызметкерлерінің жағдайына ерекше мән береді. Су жаңа комбайндардың бірін тізгіндеген Оразбай Таңжарықов 11 жыл осы шаруашылықта механизатор болып жұмыс істеп келеді. Оның айтуынша, бүгінде жаңа техникалардың арқасында жұмыс жеңілдеген.

- Бұрынғы техникаларға қарағанда бұл әлдеқайда жақсы. Жұмысы автоматтандырылған. Көп қызметі компьютерлік техника арқылы басқарылады. Өте ыңғайлы. Жалпы, мұнда жұмысшыларға да жақсы жағдай жасалған. Жалақымызды уақытылы алып тұрамыз. Бұдан бөлек, қорамыздағы азын-аулақ малымызға қажетті көлемде жем-шөп, үйге көмір беріледі. Үш мезгіл тегін тамақпен қамтылғанбыз. Отбасымды осы жұмысымның арқасында асырап отырмын, - дейді.

Атап өтерлігі, шаруашылық бау-бақша өнімдерін де өсіреді. Жылыжай шаруашылығын дамытуды көздеуде. Кәсіпкер мал шаруашылығына ерекше ден беруде. Мал бордақылауды да қолға алған. Қазіргі кезде етті және сүтті бағыттағы 400-ден астам ірі қара бар. Жылқы шаруашылығы да өркен жаюда.

 

Ынта болса, жұмыс бар

Ертіс ауданында тұрғындарды жұмыспен қамту шаралары нәтижелі жүргізілуде. Жыл басынан бері 500-ге жуық адам екі қолға бір күрек тапқан. Кәсіп ашып, нәсібін көріп отырғандар да баршылық.

Бұл ретте, тұрғындарға «Ертіс ауданының жұмыспен қамту орталығы» коммуналдық-мемлекеттік кәсіпорнының тигізіп отырған көмегі зор. Заманауи үлгіде жабдықталған нысанда «бір терезе» қағидасы бойынша тұрғындарды жұмыспен қамту бағытында ауқымды іс-шаралар атқарылуда.

Орталық «Нәтижелі жұмыспен қамту және жаппай кәсіпкерлікті дамыту» бағдарламасы аясында жұмыс істеуде. Мұнда тұрғындарға негізгі үш бағыт бойынша қызмет көрсетіледі. Ол - техникалық мамандықтарға дайындау және қайта дайындау, жаппай кәсіпкерлікті, еңбек ресурсын дамыту жұмыстары.

Жыл басынан бері мекеме 1115 тұрғынға тиісті қызмет көрсеткен. Жұмыспен қамту шараларымен 994 адам қамтылды. Оның ішінде 490 тұрғын тұрақты жұмыс орындарына орналастырылған. «Ертіс ауданының жұмыспен қамту орталығы» КМК директоры Данияр Бейсембиновтің айтуынша бизнеске бет бұрған ауылдықтардың қатары артуда.

- Бүгінде ауылда кәсіпкерлікті дамытуға мемлекет тарапынан мол қолдау көрсетіліп отыр. Соған сәйкес тұрғындардың да кәсіп ашуға деген қызығушылығы жоғары. Мысалы, бұған дейін «Жұмыспен қамтудың жол картасы» бағдарламасы аясында шағын бизнес ашуға 3 млн. теңгеге дейін қаржы берілсе, бүгінде жаңа бағдарламаның арқасында бұл сома 18 млн. теңгеге дейін ұлғайды. Несие небары 6 пайыздық үстемемен беріліп жатқанын да атап өткен жөн, - дейді Д.Бейсембинов.

 

Қоныс тойын тойлады

Ертіс ауданында тұрғын үй құрылысы қарқын алып келеді. Жыл басынан бері 600 шаршы метрге жуық баспана пайдалануға берілген. Бұл - өткен жылмен салыстырғанда 13,1 пайызға жоғары көрсеткіш.

Жалпы, қаржылай тұрғыдан қарастырар болсақ, биыл өңірде барлық деңгейдегі құрылыс жұмыстарына 1247,4 млн. теңге жұмсалған. Оның ішінде тұрғын үй құрылысына 221,2 млн. теңге қаражат жұмсалды. Бұл 2016 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 3 есе жоғары көрсеткіш болып табылады.

Үстіміздегі жылдың қаңтар-қыркүйек айы аралығында пайдалануға берілген нысандардың жалпы көлемі 2029 шаршы метрді құрады. Ауданның Ертіс, Ағашорын, Голубовка және Северный ауылдарында жалпы көлемі 596 шаршы метр болатын 2 пәтерлі 4 тұрғын үй тұрғызылған. Осылайша, 8 отбасы қоныс тойын тойлады.

Бүгінде аудан орталығында екі қабаттан тұратын, 24 пәтерлі тұрғын үйдің құрылысы жүргізілуде. Оның жалпы көлемі - 1185,9 шаршы метр. Бұл мақсатқа 215,6 млн. теңге бөлінген.

 

Ауыл тұрғындары риза

Биыл ауылымыз үшін өте табысты жыл болды. Бір жылдың ішінде талайдан бері айтылып келе жатқан мәселелер шешімін тапты. Соның ішінде орталықтандырылған су құбырын ерекше атап өткен жөн. Бүгінде панфиловтықтардың қуанышында шек жоқ. Ауылымызда 200-ге жуық үй бар десек, соның барлығы сапалы ауызсумен қамтылып отыр. Әр көше бойына су құбыры тартылды. Енді тұрғындар үйді-үйге құбыр тартып алуда. Соның нәтижесінде жуынатын бөлме, дәретхананы қаладағыдай үйдің ішіне жабдықтап жатыр.

Бұдан бөлек, ел тілегі орындалып, ауылымыздағы мәдениет үйі жөндеуден өткізілді. Сондай-ақ, жергілікті мектепке жаңадан модульдік қазандық орнатылды. Балаларымыздың қауіпсіздігіне алаңдамайтын болдық. Себебі ескі қазандық мектепке жапсарлас орналастырылған болатын.

Осылайша, Панфилов ауылында көптеген игілікті шаралар атқарылды. Тұрғындардың жайлы өмір сүруіне жағдай жасап жатқан облыс және аудан басшылығына жерлес-теріміздің атынан ерекше алғысымды білдіремін.

Төкен ТЕМІРБОЛАТОВ, Панфилов ауылының тұрғыны.

 

Айқарманы әзірлеген - Данияр Жұмаділ.

Суреттерді түсірген - Дархан ӨМІРЗАҚОВ.

 

saryarka-samaly.kz