Бұрынғы ақсақалдар қайда?

ЖЕДЕЛ ЖАҢАЛЫҚТАР

«Алдымен экономика, содан кейін саясат»: қиындықтарды жеңу
03.08.2021

Қола - қалтада
03.08.2021

Өрт азайған
03.08.2021

QazVac жеткізілді
03.08.2021

Кезең-кезеңмен шешіледі
03.08.2021

Шарапаты мол
03.08.2021

Алғабастың жолы жөнделе ме?
03.08.2021

Сарыарқа самалы, 3 тамыз, сейсенбі
03.08.2021

Энергоблок жаңаруда
31.07.2021

«Тапсырам домбырамды Шолпаныма»
31.07.2021

Тағы да жапондықтар жайлы
31.07.2021

Жақсылыққа шақырады
31.07.2021

Күміспен күптелді
31.07.2021

«Қазақ поэзиясына құштармын»
31.07.2021

Ауызсу тарифі неге әртүрлі?
31.07.2021

Той-томалақ тыйылмай тұр
31.07.2021

Індет қайта өршіді
31.07.2021

Ертеңін ойлаған екпе алады
31.07.2021

Ұтымды ұқсату керек
31.07.2021

Ауылдың ажары артты
31.07.2021

Сарыарқа самалы, 31 шілде, сенбі
31.07.2021

Тартысқа толы Токио
29.07.2021

«Sary qyz»
29.07.2021

Жаяу Мұса
29.07.2021

Антиденені тексеру неге тиімсіз?
29.07.2021

Әдемі мектеп – әдепті оқушыға
29.07.2021

Вакциналаудың қарқыны төмен
29.07.2021

«Достықтың» мәселесі шешілуде
29.07.2021

Жұмыс күші жеткіліксіз
29.07.2021

Тәжірибе шаруаны ширатады
29.07.2021

Түгендесек, төбедегі келеді...
29.07.2021

Ауылдардың берекесін қалай арттырамыз?
29.07.2021

Сарыарқа самалы, 29 шілде, бейсенбі
29.07.2021

Қоржында – қос қола
27.07.2021

ӨМІРДІҢ ӨЗІНЕН
27.07.2021

Ел үміті ақталса игі
27.07.2021

Белгісіз батыр
27.07.2021

Молдовадан табылды
27.07.2021

Әкім бол, халқыңа жақын бол
27.07.2021

«Сырлы аяқтың сыны кетпес»
27.07.2021

Сарыарқа самалы, 27 шілде, сейсенбі
27.07.2021

Сарыарқа самалы, 24 шілде, сенбі
24.07.2021

Сербтердің мысын басты
24.07.2021

Мерейі үстем Мыңбаевтар
24.07.2021

Циклахена - ғаламдық проблема
24.07.2021

Инновациялық панельден салынады
24.07.2021

Ауылда да маркет бар
24.07.2021

Білімді мыңды жығады
24.07.2021

Дәрі-дәрмек жеткілікті ме?
24.07.2021

Арнайы жоспар қажет
24.07.2021

Түркістанға әуе кемесі қатынайды
24.07.2021

Қордаланған мәселе көп
24.07.2021

Кешенді жұмыс – келешектің қамы
24.07.2021

Штаб құрылды
24.07.2021

Құрылыс қалдықтары көп
24.07.2021

Күнбағыс кәсіпорны ашылады
22.07.2021

«Қайта құрудың» зардабы аз болмады
22.07.2021

Стамбул сұлулығы
22.07.2021

Кескіндеме өнерінің көсемі...
22.07.2021

Абызбай атыңа сай ең...
22.07.2021

16.02.2021

Бұрынғы ақсақалдар қайда?

Бұрынғы қарттарымыз пәтуәлі сөзімен ел-жұртын тәрбиелеген. Олардан кең даланың иісі аңқып тұратын. Ол кездегі қарттардың көбі ар жағы құраннан шариғат айтып, бер жағы қисса-дастандарды жатқа айтып отыратын. Сөз қадірін өз қадірінен жоғары ұстайтын еді. Ақ жаулықты әжелеріміз болса: «Қызым, саған айтам, келінім, сен тыңда» деп, қызын да, келінін де инабаттылыққа, кісілікке тәрбие-леген.
Ертеде бір жиында екі жігіт бір нәрсеге келісе алмай қалады. Бір-бірінің жағасынан алғалы тұрған жігіттерді көрген бір адам жанында отырған қарияға бұрылып:
- Ақсақал, екі жігіт бір-бірімен төбелесейін деп тұр, тоқтау айтып көріңізші, - дейді. Сонда ақсақал дауысын шығарып: 
«Жаманның жолы қиқалаң, жақсының жолы төте еді,
Жақсы, жаман әркімнің арасынан өтеді.
Жанжалдаспай, дауласпай тату жүрсең не етеді.
Ынтымағың жарасса, бұл дүниенің қызығы, бәріңе бірдей жетеді» деген пәтуәлі сөз айтқан. Әлгі екеуі де сөзге тоқтай білетін есті жігіттер екен: «Т-фу, сәл нәрсеге бола бір–біріміздің жағымызды сындыра жаздадық қой!» - деп татуласыпты. 
Міне, сөздің құдіреті, түсінген адамға!
Бұрынғылар айтқан екен:
«Нақыл сөз айтсаң жақсыға, 
Аталы сөз деп тоқтайды.
Нақыл сөз айтсаң жаманға,
Өзіңді ұқпай боқтайды.
Надандықтың белгісі
Өзін-өзі мақтайды.
Жақсының сөзі – ғибрат,
Қап түбінде жатпайды»
Адамның ақылы сөзінен тұрады.  
Ауызға сөз ақылмен келу керек.
Сөйлеу үшін ойлау керек,
Жұту үшін шайнау керек.

Ойланбай сөйлеу адамды опыққа апарады. Үйде болсын, түзде болсын адам өзін бір қалыпта ұстау керек. Кішіпейіл, сабырлы, салмақты болу қадіріңді арттырады. Адам ең бірінші, өзін-өзі тани білуі керек. Кезінде Саққұлақ би айтқан: «Адамның басшысы – ақыл, шолушысы – ой, жетекшісі – талап, жолдасы – кәсіп, қорғаушысы–мінез, сынаушысы – халық, қымбаты – ар-ұят, таусылмайтыны – арман, қызығы – жасаған ғұмыры, оның ішінде тәттісі – сыйластық» деген екен.
 «Бір адамды көргенде не айтасыз?» дегенде «жақсы қасиетін ғана айту керек» депті. «Неге?» деп сұраған кезде: «Жақсының қадамы ұзақ, барар жері алыс. Жаманның жолы қысқа барар жері жоқ» - депті.
Тағы бір сөзінде: «Қария деген екі түрлі болады. Қазыналы қария, қазымыр қария. Даланың қазынасы – мал, елдің қазынасы – қария, - дейді.
Ал бүгінгі қарттарымыз жұртының жүрегін емес, өз қамдары үшін биліктің білегін сүйгіш келеді. Соны көріп қынжыласың. Қазіргі ақсақалдарымыздың кейбіреулерінде айтар өсиет сөзі жоқ, көрсетер өнегесі жоқ, жаныңа жақын тартар қасиеті жоқ. 

Рашит БЕКТЕМІРОВ,
«Ақсақалдар тағылымы» қоғамдық бірлестігінің мүшесі, Май ауданының Құрметті азаматы. 


Количество показов: 196

Возврат к списку