Құпияға толы қорғандар

ЖЕДЕЛ ЖАҢАЛЫҚТАР

Мәдидің жетістігі
27.11.2021

Аламанда ойы ұшқырлар табысады
27.11.2021

Үлгілі «Баян сұлу»
27.11.2021

Әйелдің бақыты – отбасында
27.11.2021

Қауіпсіздікке кім жауапты?
27.11.2021

Миллиард теңге «желге ұшты» ма?
27.11.2021

Дені - Павлодар қаласында
27.11.2021

Бүгінгі жетістік – ертеңге бағдар
27.11.2021

Сарыарқа самалы, 27 қараша, сенбі
27.11.2021

Астық өткізудің артықшылығы неде?
25.11.2021

Ревакциналау басталды
25.11.2021

Жер берілуі мүмкін
25.11.2021

Ақылы жүйеге қосылды
25.11.2021

Ғажайып өнер әлемі
25.11.2021

Ұлттық мұраның ұлықтаушысы
25.11.2021

Елдіктің жеті тұғыры
25.11.2021

Әрбір өзгеріс – игілік жолына
25.11.2021

Үздіктер озған аламан
25.11.2021

Көлік картасы тиімді бола ма?
25.11.2021

«Ұлтқа қызмет етуден артық бақыт жоқ»
25.11.2021

«Достық» шаттық сыйлайды!
25.11.2021

Сарыарқа самалы, 25 қараша, бейсенбі
25.11.2021

Құпияға толы қорғандар
23.11.2021

«Барокко болмыс»
23.11.2021

Ғалымның есімі – кабинетте
23.11.2021

«Pfizer» екпесін салдырды
23.11.2021

Бала тәрбиесі отбасынан басталады
23.11.2021

Несиені оңды-солды таратуға болмайды
23.11.2021

Өңір тұрғындарының әл-ауқаты - басты назарда
23.11.2021

Жаңа жүйе жетістікке жетелейді
23.11.2021

Сарыарқа самалы, 23 қараша, сейсенбі
23.11.2021

Сарыарқа самалы, 20 қараша, сенбі
22.11.2021

Чемпиондар ауылдан шығады
20.11.2021

Сабақтар қандай жағдайда тоқтайды?
20.11.2021

Орталық мешіттің оң жобалары
20.11.2021

«Елбасымен кездесу өмірімді күрт өзгертті...»
20.11.2021

«Тәуелсіз Қазақстанның кітаптары»
20.11.2021

«Адам жанымен сұлу...»
20.11.2021

Кіл жүйрікте кім жүйрік?
20.11.2021

Толайым табыстар жылы
20.11.2021

Сынақтан сәтті өтті
20.11.2021

Фронт-кеңсе ашылды
20.11.2021

Жанкүйерлер сенімі – «Ақсуда»
20.11.2021

Қазақстандық оқушылар тағы да «SportFEST Kazakhstan» республикалық спартакиадасында бақ сынайды.
18.11.2021

Көмір химиясы: өңдеудің болашағы қандай?
18.11.2021

«30 жұлдызды күн»
18.11.2021

Құрсақтағы сәбиді қорғайды
18.11.2021

Борышкерлерді баспанасынан айырмаудың жолы қандай?
18.11.2021

Ауылдың тұрмысы жақсарды
18.11.2021

«Газет уақытылы жетуі тиіс!»
18.11.2021

Үздік 30 ауылдың қатарында
18.11.2021

«Күй керуені»
18.11.2021

Шыққан шыңы биік еді
18.11.2021

Шаруаның игі ісі – елдің ырысы
18.11.2021

Балаларды егудің тәртібі қандай?
18.11.2021

Жол картасын құру қажет
18.11.2021

«Worldskills» - жас мамандар сыны
18.11.2021

Сарыарқа самалы, 18 қараша, сейсенбі
18.11.2021

Қазақ оқырмандары көбейді
16.11.2021

Саз бен сөз үйлескен кеш
16.11.2021

Құпияға толы  қорғандар 23.11.2021

Құпияға толы қорғандар

Потанин атындағы Павлодар облыстық тарихи-өлкетану
музейінің қолға алуымен өңірімізде экспедициялар ұйымдастырылуда.

Оның алғашқысын жер жаннаты - Баянауыл ауданынан бастадық. Әулие Мәшһүр Жүсіп атамыздың кесенесіне арнайы барып дұға бағыштап, экспедициялық сапарымыз оң болуын тілеп, Жаңажол ауылын бетке алып жолға шықтық. Баянауыл өңірі кезінде сақтар мен Қимақ-Қыпшақ мекені болған өлке екеніне көзіміз жетті. Табиғат аясында сақталған ежелден қалған сақтар мен Қимақ-Қыпшақ тас қорғандары, балбал тас ескерткіштері ежелгі жазу-белгілерге толы. Мақсатымыз тарихи қорғандар мен балбал тастарды бейнежазба мен фотосуретке түсіріп, фотоальбом жасап, болашақта көрме ұйымдастыру арқылы біздің дала өркениетін халыққа паш ету болды. Бұл қорғандардың асты құпияға толы құнды жәдігерлер де болуы әбден мүмкін. Жаңажол ауылының маңайы да ескі қорғандарға толы екен. Ауылдан 7 шақырым жерде орна-ласқан Бүркітті елді мекенінен сәл әрірек, жол бойынан қиыстау жердегі Қимақ қорғанына ат басын тіредік. Қорғанның биіктігі - 4 метр, орташа кесек тастармен үйілген. Одан 100 метр жерде басында балбал тас қойылған қорғанды көріп таң қаласың. Тастың биіктігі - 1,2 метр, ені - 40 см. Әрбір қорғанның өзіне тән ерекшеліктері бар. Жаңатілек ауылдық округінің аумағында жол бойында адам бейнесі бейнеленген балбал тастар мен қорғандар менмұндалап тұр. Сонымен қатар Мұрынтал ауылына қарай тасқа қашалып салынған аң бейнесіндегі сызба суреттер, Азатбек фермасына 300 метрдей жерде тағы бір ер адамның бейнесі салынған тас тұр. Орман-тоғайлы, таулы, суы бар керемет жердің табиғатына сүйсініп қана қоймай, тарихқа толы сырларына қанық боласың. Мұрынтал ауылынан 4 шақырым жерде «От ауызды, орақ тілді» Орта жүздің биі атанған Қаз дауысты Қазыбек бидің қайтыс болған орны арнайы қоршалған екен. Қазыбек би атамыздың сөре тасынан алыс емес жерде Едіге бидің билік айтқан тасы да тұр. Қаншама уақыт өтсе де бәрі қаз-қалпында сақталған екен. Қаратомар ауылынан 1,5 шақырым жерде әже бейнесіндегі балбал тас, Белағаш бөлімшесінен 5 шақырымдай қашықтықта, Ащысу өзені жағасында биік қорған тұр. Қорғанға осы жерді мекен еткен аталарының ұрпақтары белгітас қойыпты. Ауыл азаматтары оны «Әже тас» деп атайды екен. Шежірелі жердің тарихын ел аузынан естігеннен гөрі көзбен көрген басқаша екен. Күркелі ауылдық округіне қарасты Шоманкөл елді мекенінен 4 шақырымдай тау бөктерінде ежелгі сақ қорғаны бар. Онда адам бейнесіндегі балбал тас мүсіні де кісі қызығарлықтай. Ал Ақсаң ауылдық округіне қарасты Қаражар ауылының іргесінде көлемі онша үлкен емес қыз мүсіні салынған балбал тастың жанында сырты арнайы қашалған, ортасында дөңгелек саңылауы бар тас жерге кіріп тұр. Жергілікті Ержан есімді азаматтың айтуы бойынша, ол кезінде ауыл үлкендері дән үгіткен диірмен тас деп аталады. Арнайы саңылауының тереңдігі - 20 см. Бұл да сақ дәуірін тағы бір еске салғандай. Осындай құндылығы мол тарихи жәдігерлерді елге таныту арқылы біз өткенімізді жаңғыртып, жоғалтқанымызды табамыз. Тарихы мен мұрасы бар ел екенімізді дәлелдей аламыз. Міне, осындай тарихқа толы қазыналы жеріміз бар. Мұны болашақ ұрпаққа қаз-қалпында жеткізу, көздің қарашығындай сақтау - әрбір азаматтың борышы. Жергілікті тұрғындардың айтуынша, әлі де құпияға толы жерлер бар. Игі сапарымыз келер жылы да жалғасын табары сөзсіз.

 

Жеңісбек ҚАДЫРҰЛЫ,

Потанин атындағы облыстық тарихи-өлкетану музейінің қызметкері.

 



Количество показов: 236

Возврат к списку