Құран дегені «Маса» кітабы екен

СОҢҒЫ ЖАРИЯЛАНЫМДАР

«Қазақта тумас шіркін ондай бетті»
10:07 29.09.2022  37

Акробаттар жарады
10:06 29.09.2022  33

Әлем кубогының күміс жүлдегері
10:05 29.09.2022  35

Мұғалім мың жасайды түлегімен!
10:04 29.09.2022  41

Достықтың дамуы қарқынды
10:02 29.09.2022  33

Нәтижелі жұмыстар жалғасуда
10:01 29.09.2022  35

Айыппұлды арттыру жауапкершілікті күшейте ме?
09:57 29.09.2022  38

Келушілер қатары көбейді
09:56 29.09.2022  35

Арнайы карта жасалады
09:54 29.09.2022  33

Қарттарға қандай қолдау бар?
09:51 29.09.2022  40

Үздік мектептің үлгісі
09:50 29.09.2022  36

Мектеп асханасы: балалар қалай тамақтанып жүр?
09:47 29.09.2022  38

Сарыарқа самалы, 29 қыркүйек, бейсенбі
09:34 29.09.2022  41

Павлодар облысының инфрақұрылымдық объектілерін цифрландыру
11:29 27.09.2022  142

Жылумен қамтуда қиындық болмайды
10:05 27.09.2022  131

Екпе алу басталады
10:03 27.09.2022  113

Емханаға тіркелу қалай жүргізіледі?
10:01 27.09.2022  126

Сарбаздар грантқа ҰБТ-сыз түсе алады
09:59 27.09.2022  133

Шапық Шөкиннің музейі ашылды
09:57 27.09.2022  120

Алғашқы жеңіліс
09:56 27.09.2022  115

Қызықтырып оқытудың нәтижесі зор
09:54 27.09.2022  116

Жаңа үлгідегі картоп қоймасы
09:36 27.09.2022  124

Сарыарқа самалы, 27 қыркүйек, сейсенбі
09:13 27.09.2022  138

Жайылымдық жер жетпейді
08:59 24.09.2022  245

Жаңа автобус бағыты ашылды
08:58 24.09.2022  262

Дәстүр – ұлттың қағаз бетіне түспеген заңы
08:56 24.09.2022  257

Күздің әр күні - береке
08:54 24.09.2022  283

Баспанаң қайда, студент?
08:45 24.09.2022  236

Сарыарқа самалы, 24 қыркүйек, сенбі
08:09 24.09.2022  305

Келін болсаң ауылға...
08:03 24.09.2022  241

Сенсация!
08:02 24.09.2022  142

Мәһір беру міндетті ме?
08:00 24.09.2022  264

Құран дегені «Маса» кітабы екен
11:21 22.09.2022  332

Палуанның еңбегі еленді
11:20 22.09.2022  285

Мәншүктің самаурыны...
11:17 22.09.2022  270

Өнердегі бағамызды көрермен береді
11:15 22.09.2022  327

Ұлттық компания активі сатылмақ
11:14 22.09.2022  313

Көркіңнен сенің айналдым, еркем...
11:12 22.09.2022  301

«Күміс жас» жобасы іске аспақ
11:11 22.09.2022  320

Тұлғалар тағылымы
11:09 22.09.2022  295

Мемлекеттік конкурсты жетілдірудің жолы қандай?
11:06 22.09.2022  310

«Біздің түлектер бәсекеге қабілетті болуы керек!»
11:02 22.09.2022  329

Цифрлық картаның көмегі көп
11:00 22.09.2022  318

Мал бағудың машақаты азаюда
10:57 22.09.2022  305

Әділетті Қазақстанды әділ азаматтар құрады
10:54 22.09.2022  316

Су тарифі қанша болмақ?
10:53 22.09.2022  307

Сарыарқа самалы, 22 қыркүйек, бейсенбі
09:20 22.09.2022  330

Қош бол, «Ertis Promenade!»
09:29 20.09.2022  390

Тұқым мен көшет қымбат
09:27 20.09.2022  401

Рахмет саған, GGG!
09:26 20.09.2022  368

Айрықша күтім - балаларға
09:23 20.09.2022  398

«ErtisBayan- 2022»
09:21 20.09.2022  374

Тәрбиешілер үш-ақ құжат толтырады
09:19 20.09.2022  398

«Сыныптастарым жәбір көрсетті»
09:17 20.09.2022  367

Сүтпен қамтуда серпіліс бар
09:13 20.09.2022  398

Сарыарқа самалы, 20 қыркүйек, сейсенбі
09:04 20.09.2022  421

Қарсыласты қапы қалдырды
08:49 17.09.2022  501

Қазақ театрының жаңа маусымы
08:48 17.09.2022  550

Қазандық қашан іске қосылады?
08:46 17.09.2022  546

Мәуелі бәйтерек
08:45 17.09.2022  497

Құран дегені  «Маса» кітабы екен 22.09.2022

Құран дегені «Маса» кітабы екен

Бұқар жырау атындағы музей соңғы кездері тарихқа көз жүгіртіп, бұрынғының құнды зат-тарын іздеп табуда. Соның бірі - жуырда өңірі-мізден ұлт ұстазы Ахмет Байтұрсынұлының «Маса» кітабының түпнұсқасы табылды. Төте әріппен теріліп басылған көне кітапты жуықта Аққулы ауданының тұрғыны Бұқар жырау атындағы облыстық әдебиет және өнер музейіне әкеліп тапсырған.

Аяулым ТӨЛЕГЕНОВА

Мәдениет мекемесі жуырда арнайы акция жариялап, өңір жұртшылығынан көненің көзі, өткен ғасырдың куәсі болған жәдігерлерді жинастырған. Жәдігердің парақтары әбден сарғайғаны болмаса, жазулары айқын көрінеді. Бұдан шыққан нәтиже көңіл қуантады. «Маса» кітабына енген өлеңдерінде ақын қараңғылық, надандық, шаруаға енжарлық, кәсіпке марғаулық сияқты кемшіліктерді сынады. Көптеген өлеңдері сол кездегі ағартушылық бағытпен үндес болды. Жәдігердің парақтары әбден сарғайғаны болмаса, жазулары айқын көрінеді. Жергілікті тарихшылар әзірше оның қай жылы шыққанын білмей отыр деп әңгімесін бастады музей басшысы Ербол Қайыров.

- Аққулы ауданындағы Шақа ауылының тұрғыны Нұрлан Қасымов музейге Ахмет Байтұрсынұлының «Маса» атты өлеңдер жинағының түпнұсқасын әкеп тапсырды. Нұрланның айтуы бойынша, мұны енесі әкелген. Ол кісі Алтай жақтан көшіп келіпті. Үй үлкендері жылдар бойы Құран кітап деп ойлаған екен. Содан кейін мешіт ашылғанда имамға апарып берген. Дін қызметкері кітаптың Құран аяттарына қатысы жоғын айтып, қайтарып жіберіпті. Түркітанушының 150 жылдық мерейтойына бұл біз үшін күтпеген жаңалық болды. Мұқабасы, ішкі беттерінің 46 парағы
(93 беті сақталған) әлі күнге дейін қалпын жоғалтпаған. Басылған қағазы әбден сарғайып, ескірген демесеңіз, төте жазу оқи білетін жанға жарап тұр, - дейді Ербол Қайыров. Табылған кітапты Павлодар педагогикалық университетінің профессоры Әділбек Әміренов оқып көріп, оны «Маса» кітабының түпнұсқасы екенін анық-таған. Бірақ та қайдан, қай жылы басылып шыққаны жайлы ақпарат жоқ. Жалпы, бұл жинақ баспа-дан 3 мәрте шыққан. Алғашқысы 1911 жылы басылса, соңғысы 1922 жылы оқырман қолына тиген. Екі аралық ортасындағы екінші кітаптың жылын ғалым-дарымыз анықтай алмай отыр-ғандары баршаға мәлім. Бұл жәдігер сол екінші кітап болуы ғажап емес. Музей басшысының айтуынша, кітапта Пушкиннен аударған «Балықшы мен балық», Лермонтовтан аударған «Мцыри» өлеңдерінің, Жадовская жырларының аударма-лары, ақынның өзінің көптеген өлеңдері бар. Мәселен, «Жазушының қағанаты», «Ат», «Ғылым», «Бақ» «Данышпан Аликтің ажалы», «Қожанасреддин ақылы», «Оқуға шақыру», «Нәбік аты» және басқа да жалпы саны 17 өлең басылған.

- Осы жазда арнайы акция жариялап, өңірімізден 40-қа жуық жәдігер жиналды. Оның тең жартысы ескі қолжазбалар болса, алтауы - көне кітаптар. «Маса» - соның ішінде алғаш оқылып, елге жариялаған құнды дүниеміз. Жәдігерлер музей қорына келіп түсе бастаған сәтте қызмет-керлеріміз төте және қадым жазуды тани алмайтыны белгілі болды. Алдағы уақытта күзден бастап негізгі қор бөлімі, әдебиет және өнер бөліміндегі барлық 15 қызметкерді осы жазуларға үйреткелі жатырмыз. Бұдан бөлек бірнеше бағалы кітаптар табылды. Оларды әзірше құпия ұстап отырмыз. Қошке Кемеңгерұлының 1924 жылы Мәскеуде шығарылған «Қазақ тарихынан» кітапшасының түпнұсқасын, Алтынсарин мен Қошкеге байланысты қолжазбаларды таптық. Былтырғы жылы алыс аудан-ауылдарды аралап, ел ішіндегі фольклорды жинаған уақытта көлемі 15 дәптер болатын қол-жазба алып келіп едім. Олардың барлығы әлі оқылған жоқ. Бұйыртса, біз жинаған қастерлі жәдігерлердің барлығы мамандармен оқылып, құпиялары жария етілетін болады. Баяғыда мекемемізге тапсырылып, тасада қалып қойған дүние көп екен. Соларға назар салып, келу-шілерге ұсынудамыз. Тұңғыш кәсіби режиссер Жұмат Шаниннің жұбайы Жанбике Шанинаның портреті, Иса Байзақовтың дауысы жазылған таспа, саз аспабын жасаудың әйгілі шебері Қамар Қасымовтың хаттары осы жұмыстар аясында табылды, - дейді Е.Қайыров. Қазіргі кезде музей қорында 60 мыңдай жәдігер болса, оның 15 мыңнан астамы негізгі қорға еніп отыр. Экспонаттардың басым бөлігі елімізге белгілі ақын-жазушылар мен өнер иелері кезінде ұстаған заттар мен қолжазба-кітаптарынан тұратынын атап өту керек. Осында Жүсіпбек Аймауытовтың 1926 жылы жарық көрген «Қартқожа» романының түпнұсқасы, ақын Сұлтанмахмұт Торайғыровтың 1933 жылы шыққан толық шығармалар жинағы, Сабыр Шәріповтің 20-шы жылдары басылған кітабы, Шахман молданың өз қолымен музей қорына өткізіп кеткен татар тарихы мен ислам шариғатына қатысты жазылған көне басылымдары жинастырылған.

- Халықтың арасында мынадай түсінік бар. Әкеден қалған мұра кие деп біледі де, музейлерге тапсырмайды. Демалыс күндері арнайы жолға шығып, өткеннің дәйегіне толы деректерді іздеймін. Сондай сапарлардың бірінде бір ақсақал қолында бар ескі Құран кітабын көрсетті. Құранға зер салып отырып,
жаба берген кезде астында екі жұқа кітап жатыр екен. Сыртында екеуінің жылы жазылып тұр. Мен содан кейін бұл Құран емес деп айттым, суретке түсіріп алуға ниет білдіргенімде ол келіспеді. Оқитын жанды алып келейін десем де, қарт қарсылық танытты. Әкесінен қалған мұра екенін тілге тиек етіп, бұл - Құран деп өзінің уәжін айтты. Десе де, кейін барлығы анықталды. Халықтың қолында қаншама кітап, қолжазбалар бар. Облыс төңірегіндегі қай аудандарды алып қарасақ та, бұлар жетерлік. Қазақтың кезіндегі өзге елге тәуелді болуына қарсы шыққан батырларымыз туралы кітапшалар сақталып отыр, бірақ оны бермейді. Осы сынды мәселелер қарастырылуы қажет, - деді Ербол Мәтіұлы.


Количество показов: 322

Возврат к списку

ЖЕДЕЛ ЖАҢАЛЫҚТАР

«Қазақта тумас шіркін ондай бетті»
10:07 29.09.2022  37

Акробаттар жарады
10:06 29.09.2022  33

Әлем кубогының күміс жүлдегері
10:05 29.09.2022  35

Мұғалім мың жасайды түлегімен!
10:04 29.09.2022  41

Достықтың дамуы қарқынды
10:02 29.09.2022  33

Нәтижелі жұмыстар жалғасуда
10:01 29.09.2022  35

Айыппұлды арттыру жауапкершілікті күшейте ме?
09:57 29.09.2022  38

Келушілер қатары көбейді
09:56 29.09.2022  35

Арнайы карта жасалады
09:54 29.09.2022  33

Қарттарға қандай қолдау бар?
09:51 29.09.2022  40

Үздік мектептің үлгісі
09:50 29.09.2022  36

Мектеп асханасы: балалар қалай тамақтанып жүр?
09:47 29.09.2022  38

Сарыарқа самалы, 29 қыркүйек, бейсенбі
09:34 29.09.2022  41

Павлодар облысының инфрақұрылымдық объектілерін цифрландыру
11:29 27.09.2022  142

Жылумен қамтуда қиындық болмайды
10:05 27.09.2022  131

Екпе алу басталады
10:03 27.09.2022  113

Емханаға тіркелу қалай жүргізіледі?
10:01 27.09.2022  126

Сарбаздар грантқа ҰБТ-сыз түсе алады
09:59 27.09.2022  133

Шапық Шөкиннің музейі ашылды
09:57 27.09.2022  120

Алғашқы жеңіліс
09:56 27.09.2022  115

Қызықтырып оқытудың нәтижесі зор
09:54 27.09.2022  116

Жаңа үлгідегі картоп қоймасы
09:36 27.09.2022  124

Сарыарқа самалы, 27 қыркүйек, сейсенбі
09:13 27.09.2022  138

Жайылымдық жер жетпейді
08:59 24.09.2022  245

Жаңа автобус бағыты ашылды
08:58 24.09.2022  262

Дәстүр – ұлттың қағаз бетіне түспеген заңы
08:56 24.09.2022  257

Күздің әр күні - береке
08:54 24.09.2022  283

Баспанаң қайда, студент?
08:45 24.09.2022  236

Сарыарқа самалы, 24 қыркүйек, сенбі
08:09 24.09.2022  305

Келін болсаң ауылға...
08:03 24.09.2022  241

Сенсация!
08:02 24.09.2022  142

Мәһір беру міндетті ме?
08:00 24.09.2022  264

Құран дегені «Маса» кітабы екен
11:21 22.09.2022  333

Палуанның еңбегі еленді
11:20 22.09.2022  285

Мәншүктің самаурыны...
11:17 22.09.2022  270

Өнердегі бағамызды көрермен береді
11:15 22.09.2022  327

Ұлттық компания активі сатылмақ
11:14 22.09.2022  313

Көркіңнен сенің айналдым, еркем...
11:12 22.09.2022  301

«Күміс жас» жобасы іске аспақ
11:11 22.09.2022  320

Тұлғалар тағылымы
11:09 22.09.2022  295

Мемлекеттік конкурсты жетілдірудің жолы қандай?
11:06 22.09.2022  310

«Біздің түлектер бәсекеге қабілетті болуы керек!»
11:02 22.09.2022  329

Цифрлық картаның көмегі көп
11:00 22.09.2022  318

Мал бағудың машақаты азаюда
10:57 22.09.2022  305

Әділетті Қазақстанды әділ азаматтар құрады
10:54 22.09.2022  316

Су тарифі қанша болмақ?
10:53 22.09.2022  307

Сарыарқа самалы, 22 қыркүйек, бейсенбі
09:20 22.09.2022  330

Қош бол, «Ertis Promenade!»
09:29 20.09.2022  390

Тұқым мен көшет қымбат
09:27 20.09.2022  401

Рахмет саған, GGG!
09:26 20.09.2022  368

Айрықша күтім - балаларға
09:23 20.09.2022  398

«ErtisBayan- 2022»
09:21 20.09.2022  374

Тәрбиешілер үш-ақ құжат толтырады
09:19 20.09.2022  398

«Сыныптастарым жәбір көрсетті»
09:17 20.09.2022  367

Сүтпен қамтуда серпіліс бар
09:13 20.09.2022  398

Сарыарқа самалы, 20 қыркүйек, сейсенбі
09:04 20.09.2022  421

Қарсыласты қапы қалдырды
08:49 17.09.2022  501

Қазақ театрының жаңа маусымы
08:48 17.09.2022  550

Қазандық қашан іске қосылады?
08:46 17.09.2022  546

Мәуелі бәйтерек
08:45 17.09.2022  497