Ахаң қалдырған мәңгілік мұра

СОҢҒЫ ЖАРИЯЛАНЫМДАР

Квота көбейеді
11:02 22.11.2022  422

Қала дамуы қарқынды
11:01 22.11.2022  410

Баянауылдық «бай-барымташылар бандасы»
10:59 22.11.2022  419

Жастар белсенділік танытты
10:55 22.11.2022  406

ІТ-индустрияны қалай дамытамыз?
10:54 22.11.2022  417

Қаныштың қамқорлығын көрген...
09:34 22.11.2022  400

Бүгінгі таңдау - ертеңге бағдар
09:27 22.11.2022  467

Жан жылуы
09:38 21.11.2022  438

Жаңа үй салынады
09:37 21.11.2022  437

Кәсіп бастау тетігі – «Даму»
09:36 21.11.2022  483

Емханаларға тіркеу аяқталды
09:35 21.11.2022  452

Азық-түлік қорын молайту - міндет
09:33 21.11.2022  485

Өнерлінің өрісі кең
09:31 21.11.2022  449

Жолдар қысқа дайын ба?
09:24 21.11.2022  493

Сарыарқа самалы, 19 қараша, сенбі
09:16 21.11.2022  510

Келешекке дауыс берейік!
17:08 17.11.2022  569

Сенімім зор
17:06 17.11.2022  534

Борышымызды сезінейік!
17:02 17.11.2022  541

Еңбек иелеріне - лайықты марапат
08:39 17.11.2022  639

Дауыс берушілерге - қолайлы жағдай
08:37 17.11.2022  649

Белсенділік байқатуда
08:36 17.11.2022  560

Төрткіл дүние көз тіккен Катар
08:34 17.11.2022  640

Мақсат - ақпаратты жеткізудің үздік тәсілдерін іздеу
08:31 17.11.2022  629

Жүйріктен жүйрік озар...
08:29 17.11.2022  568

Сарыарқа самалы, 17 қараша, бейсенбі
08:16 17.11.2022  642

Учаскелер дайын
19:46 16.11.2022  567

Кәсіпкерлерді қолдау – негізгі қызмет
10:57 15.11.2022  815

Таңдау жасар сәт таяды
09:28 15.11.2022  720

Берешекті төлеу - бәріне міндет
09:25 15.11.2022  730

Балық өсіруге мән берілуде
09:23 15.11.2022  708

«Күй & джаз» үндесті
09:21 15.11.2022  715

«Велошабандоз» медбике
09:20 15.11.2022  735

Жобаның жемісі мол
09:18 15.11.2022  629

Азияда - азулылар қатарында
09:17 15.11.2022  702

Жаңа көпір қашан салынады?
09:11 15.11.2022  728

Ерекше сайлаушыларға қолдау ерекше
09:00 12.11.2022  839

Ғалымның хаты өлмейді...
09:00 12.11.2022  732

Құқықтық сауатымыз артып келеді
09:00 12.11.2022  833

Ұстаз жолы – ұлы жол
09:00 12.11.2022  825

Көмірді несиеге қалай алуға болады?
09:00 12.11.2022  824

Озық тәжірибе – ірі өндірістерде
09:00 12.11.2022  803

Дәстүрлі дода басталды
12:30 10.11.2022  818

Палуан баспаналы болды
12:26 10.11.2022  781

Азаматтық қоғамның айнасын айшықтайтын күн
12:19 10.11.2022  891

Штабтарда жұмыс қызған шақ
12:14 10.11.2022  932

1-сынып оқушысына планшет керек пе?
12:10 10.11.2022  932

Заңсыз құрылысқа тосқауыл бар ма?
12:08 10.11.2022  874

Құқықтық ақпарат - қолжетімді
12:06 10.11.2022  867

Күнбағыс майына сұраныс көп
12:05 10.11.2022  880

Қарыз емес, парыз!
10:46 08.11.2022  884

Жас журналист. Жаңа көзқарас
10:45 08.11.2022  1142

Сайлау-2022: Дауыс берушілердің тілегі қандай?
10:42 08.11.2022  1113

Сайлау учаскелерінің дайындығы қалай?
10:40 08.11.2022  1010

Алтыншы орынға жетті
10:38 08.11.2022  872

Жас палуандар белдесті
10:37 08.11.2022  1017

Жұмыстар неге кешікті?
09:29 08.11.2022  880

Кездесулер жалғасуда
18:16 07.11.2022  938

Ғалымдарды тарту - тиімді
08:58 05.11.2022  1174

Ағаштың да сұрауы бар
08:54 05.11.2022  1163

Мектеп қазандықтары қысқа дайын ба?
08:52 05.11.2022  1127

Ахаң қалдырған  мәңгілік мұра 10.09.2022

Ахаң қалдырған мәңгілік мұра

Павлодар қаласының Орталық кітапханасының О.Сүлейменов атындағы оқу залында мемлекет және қоғам қайраткері, қазақ тіл білімі мен әдебиеттану ғылымдарының негізін салушы ғалым, түркітанушы, публицист, педагог, ақын және аудармашы, қазақ әліпбиін жазудың реформаторы, Алашорда өкіметінің мүшесі Ахмет Байтұрсынұлының 150 жылдығына орай «Алашорда көшбасшысы» атты дөңгелек үстел өтті. Ахмет Байтұрсынұлының өмірі мен шығармашылығын талмай насихаттап жүрген өңірімізге белгілі тіл-әдебиет жанашырлары өз ойларын ортаға салып, жиналған жас буынмен дидарласты.

Аяулым ДУМАНҚЫЗЫ

Тәуелсіздік алғаннан кейін ұлттық сөз өнерінің тарихын, кеңестік кезеңде саяси қуғын-сүргінге ұшыраған Алаш зиялыларының өмірі мен шығармашылық мұрасын зерттеу қолға алынды. Кеңес өкіметі тұсында көруге, жазуға тыйым салынған тарихи-мәдени мұралар мен ұмыт болған әдеби жәдігерлерді басып шығару мәселесі күн тәртібіне қойылды. Бұл іске павлодарлық ғалымдар да атсалысты. Ел ішінде оқыған жас ағартушының еркін мінезді батыл ойшылдың беделі мен атағы өсе бастайды. Оның революциялық қозғалысқа араласуы ХХ ғасырдың басында Қарқаралыда тұрған жылдарынан басталады. Оған 1905 жылы 17 қазанда жарияланған және мемлекеттік тәртіпті «жетілдіруді көздеген, осы бағытта біраз жеңілдіктер» берген манифест түрткі болады. М.Дулатовтың пікірінше, Ахметтің қазақ бұқарасының көрнекті және белсенді басшыларының біріне айналатыны осы кезі болған.

- Ахмет Байтұрсынұлы еңбек-терінің бір парасы қазақ сөзінің қасиетін, табиғатын танытумен байланысты. Сондықтан ғалымды қазақ тіл білімінің негізін қалаушы тұлға ретінде танимыз. Оқу-ағарту идеясын ұстанған. Қазақ тілінің дыбыстық жүйесін дәл көрсететін әрі оқытуға жеңіл таңбаларды түзді. Түркі халықтары қолданылып отырған араб таңбаларын икемдеп (реформалап), қазақ әліпбиін жасады. Бұл шын мәнінде ұлттық жазу еді. Оны кезінде түркі тілдерін зерттеуші орыс, татар ғалымдары «Байтұрсынов жазуы» деп атаса, ғалымның өзі «Қазақ жазуы» деп атады, қарапайым халық «төте жазу» деген атау берді. «Маса» кітабына енген өлеңдерінде ақын қараңғылық, надандық, шаруаға енжарлық, кәсіпке марғаулық сияқты кемшіліктерді сынады. Көптеген өлеңдері сол кездегі ағартушылық бағытпен үндес болды. Автордың «Маса» жинағындағы «Cөз иесінен» атты беташар өлеңінде:

...Ызыңдап ұшқан мынау

                                 біздің Маса,

Сап-сары, аяқтары ұзын Маса.

Өзіне біткен түсі өзгерілмес,

Дегенмен, қара яки

                               қызыл маса.

Үстінде ұйықтағанның

                             айнала ұшып,

Қаққы жеп,

       қанаттары бұзылғанша,

Ұйқысын аз да болса,

                          бөлмес пе екен,

Қоймастан құлағына

                                ызыңдаса»
деп айтқан жолдарынан «Маса» деп отырғаны өзі екенін көруімізге болады. Бүгінгі таңда автордың айтқан ойларынан ағартушылық, мотивациялық бағыт жастар үшін де өзекті, - деді Торайғыров университетінің профессоры, филология ғылымдарының докторы Айтмұхамбет Тұрышев.

Шара барысында студент жастармен «Көркемсөз» клубының жас қаламгерлері ақынның туындылары мен жүректен шыққан арнауларын оқыды. Жас буын қайраткерге байланысты тың деректерді біліп, таным көкжиектерін кеңейтті.

- Биыл Алаш арыстарының көсемі, қоғам қайраткері қазақ қоғамнының біртуар тұлғасы Ахмет Байтұрсынұлының туғанына - 150 жыл. Соған орай орталық кітапханада ақынға арналған «дөңгелек үстел» өтті. Өңіріміздің белгілі тұлғалары қатысып, жиналған жастарға түркітанушының жүріп өткен жолын насихаттады. Тұлғаның қазақ қоғамы мен әдебиетіне сіңірген еңбегіне шолу жасап, түсіндіре білді. Бүгінгі жиында жас ақындардың арнау өлеңдері оқылды. Қазақтың маңдайына біткен қайталанбас әдебиет жанашырының «Маса» және «Қырық мысал» жинақтарынан алатын тәрбиенің рөлі ерекше, - дейді Павлодар педагогикалық университетінің «қазақ тілі және әдебиет пәні» мамандығының 1 - курс студенті Дидар Силамхан.

ХХ ғасыр басындағы ұлы ұрпақтың рухани көсемі атанған Ахмет Байтұрсынұлына қудалаудың қанды құрығы бір емес, бірнеше рет салынды. Сол қуғын-сүргінді қайыспай көтерді, аңсаған асыл мұраттарына деген адалдықты саналы өмірінің соңына дейін сақтады. Бүгінгі іс-шараны қорытындылай келе, азаттық идеясына қызмет еткен ұлт ағартушысы әрі Алаш зиялысы ХХ ғасырдағы саяси күрес пен азаттық қозғалыс көшбасшыларының рухы, азаттықтың жоқтаушысы ғана емес, барша қазақты ойлаған нар тұлғалы азамат ретінде қала бермек.


Количество показов: 625

Возврат к списку

ЖЕДЕЛ ЖАҢАЛЫҚТАР

Квота көбейеді
11:02 22.11.2022  422

Қала дамуы қарқынды
11:01 22.11.2022  410

Баянауылдық «бай-барымташылар бандасы»
10:59 22.11.2022  419

Жастар белсенділік танытты
10:55 22.11.2022  406

ІТ-индустрияны қалай дамытамыз?
10:54 22.11.2022  417

Қаныштың қамқорлығын көрген...
09:34 22.11.2022  400

Бүгінгі таңдау - ертеңге бағдар
09:27 22.11.2022  467

Жан жылуы
09:38 21.11.2022  438

Жаңа үй салынады
09:37 21.11.2022  437

Кәсіп бастау тетігі – «Даму»
09:36 21.11.2022  483

Емханаларға тіркеу аяқталды
09:35 21.11.2022  452

Азық-түлік қорын молайту - міндет
09:33 21.11.2022  485

Өнерлінің өрісі кең
09:31 21.11.2022  449

Жолдар қысқа дайын ба?
09:24 21.11.2022  493

Сарыарқа самалы, 19 қараша, сенбі
09:16 21.11.2022  510

Келешекке дауыс берейік!
17:08 17.11.2022  569

Сенімім зор
17:06 17.11.2022  534

Борышымызды сезінейік!
17:02 17.11.2022  541

Еңбек иелеріне - лайықты марапат
08:39 17.11.2022  639

Дауыс берушілерге - қолайлы жағдай
08:37 17.11.2022  649

Белсенділік байқатуда
08:36 17.11.2022  560

Төрткіл дүние көз тіккен Катар
08:34 17.11.2022  640

Мақсат - ақпаратты жеткізудің үздік тәсілдерін іздеу
08:31 17.11.2022  629

Жүйріктен жүйрік озар...
08:29 17.11.2022  568

Сарыарқа самалы, 17 қараша, бейсенбі
08:16 17.11.2022  642

Учаскелер дайын
19:46 16.11.2022  567

Кәсіпкерлерді қолдау – негізгі қызмет
10:57 15.11.2022  815

Таңдау жасар сәт таяды
09:28 15.11.2022  720

Берешекті төлеу - бәріне міндет
09:25 15.11.2022  730

Балық өсіруге мән берілуде
09:23 15.11.2022  708

«Күй & джаз» үндесті
09:21 15.11.2022  715

«Велошабандоз» медбике
09:20 15.11.2022  735

Жобаның жемісі мол
09:18 15.11.2022  629

Азияда - азулылар қатарында
09:17 15.11.2022  702

Жаңа көпір қашан салынады?
09:11 15.11.2022  728

Ерекше сайлаушыларға қолдау ерекше
09:00 12.11.2022  839

Ғалымның хаты өлмейді...
09:00 12.11.2022  732

Құқықтық сауатымыз артып келеді
09:00 12.11.2022  833

Ұстаз жолы – ұлы жол
09:00 12.11.2022  825

Көмірді несиеге қалай алуға болады?
09:00 12.11.2022  824

Озық тәжірибе – ірі өндірістерде
09:00 12.11.2022  803

Дәстүрлі дода басталды
12:30 10.11.2022  818

Палуан баспаналы болды
12:26 10.11.2022  781

Азаматтық қоғамның айнасын айшықтайтын күн
12:19 10.11.2022  891

Штабтарда жұмыс қызған шақ
12:14 10.11.2022  932

1-сынып оқушысына планшет керек пе?
12:10 10.11.2022  932

Заңсыз құрылысқа тосқауыл бар ма?
12:08 10.11.2022  874

Құқықтық ақпарат - қолжетімді
12:06 10.11.2022  867

Күнбағыс майына сұраныс көп
12:05 10.11.2022  880

Қарыз емес, парыз!
10:46 08.11.2022  884

Жас журналист. Жаңа көзқарас
10:45 08.11.2022  1142

Сайлау-2022: Дауыс берушілердің тілегі қандай?
10:42 08.11.2022  1113

Сайлау учаскелерінің дайындығы қалай?
10:40 08.11.2022  1010

Алтыншы орынға жетті
10:38 08.11.2022  872

Жас палуандар белдесті
10:37 08.11.2022  1017

Жұмыстар неге кешікті?
09:29 08.11.2022  880

Кездесулер жалғасуда
18:16 07.11.2022  938

Ғалымдарды тарту - тиімді
08:58 05.11.2022  1174

Ағаштың да сұрауы бар
08:54 05.11.2022  1163

Мектеп қазандықтары қысқа дайын ба?
08:52 05.11.2022  1127