Алтын аға

СОҢҒЫ ЖАРИЯЛАНЫМДАР

Жас таланттар шоғырланды
10:36 16.08.2022  99

Арнайы аймақта - ауқымды жобалар
10:34 16.08.2022  94

Абай жолын ұлықтаған академик
10:30 16.08.2022  101

Ақ желеңділер тапшы
10:26 16.08.2022  127

Көмір бағасы қолжетімді
10:25 16.08.2022  93

Қала жолдары қарқынды жөнделуде
10:23 16.08.2022  98

Әдепсіз әншілер сахнадан шеттетіле ме?
10:21 16.08.2022  95

Сарыарқа самалы, 16 тамыз, сейсенбі
10:20 16.08.2022  106

Кәсіптік білімнің болашағы зор
09:09 13.08.2022  207

Киелі өнердің майталманы
09:05 13.08.2022  229

Қатерлі ісік азаймай тұр
08:59 13.08.2022  254

Абай тағылымы
08:58 13.08.2022  211

Сараланған тариф енгізіледі
08:56 13.08.2022  199

Сарыарқа самалы, 13 тамыз, сенбі
08:53 13.08.2022  223

Жаңа оқу жылына әзірлік
08:02 13.08.2022  243

Құрылысшы - мәртебелі мамандық
08:01 12.08.2022  248

Әр сөзі - тұнған шежіре
10:09 11.08.2022  305

Аспан перзенті
10:07 11.08.2022  300

«Өкпеұлы Кәрімтайдың ғибратты ғұмыры»
10:05 11.08.2022  309

Абай күні аталып өтті
10:04 11.08.2022  331

«Завод» сериалы түсірілуде
10:01 11.08.2022  305

Ауладағы қуаныш
09:58 11.08.2022  295

Білім. Еңбекқорлық. Өзгеше ойлау
09:56 11.08.2022  324

Энергетикалық сусынға тыйым салу қажет пе?
09:52 11.08.2022  323

«Мектепке жол» қалай өтуде?
09:49 11.08.2022  303

Техника жаңартуға таптырмас мүмкіндік
09:43 11.08.2022  342

Шаруалар шабындыққа шалғы салды
09:40 11.08.2022  328

Абай сөзі - әдебиет өлшемі
10:24 09.08.2022  418

Білікті мамандар тапшы
10:21 09.08.2022  404

Бір жабылып, бір ашылған «Әлем»
10:20 09.08.2022  400

Баспана – басты байлық
10:18 09.08.2022  393

«Бейсен және Болмыс»
10:14 09.08.2022  416

Екеудің көрмесі
10:11 09.08.2022  397

Мектеп жәрмеңкесі жалғасады
10:09 09.08.2022  414

Аймақтағы ахуал тұрақты
08:56 06.08.2022  497

Сарыарқа самалы, 6 тамыз, сенбі
08:36 06.08.2022  540

Саназардың теңіз аттары
08:13 06.08.2022  492

Медиация мақсаты - бітімгершілік
08:10 06.08.2022  545

Жолдарымыз жаңарып, аумақтар тазаруда
08:09 06.08.2022  514

Мектепке дайындық қанша тұрады?
08:07 06.08.2022  489

Әлемді әнмен Тербеткен
08:03 06.08.2022  537

Педагогтар не базына айтады?
08:01 06.08.2022  500

Өкпе ауруы дендеп тұр
08:00 06.08.2022  509

Қандай мультфильм көріп жүрміз?
10:51 04.08.2022  581

Интернет алаяқтары көбейіп барады
10:50 04.08.2022  641

Жаңатілекте мешіт ашылды
10:49 04.08.2022  567

Суармалы жердің берекесі мол
10:47 04.08.2022  588

Қор қаражатына несие жабылмайды
10:45 04.08.2022  594

Самокаттарға талапты қатаңдату керек пе?
10:41 04.08.2022  564

Мұрагерге жинақты алуға бола ма?
10:39 04.08.2022  574

Балалар бағына саяхат
10:37 04.08.2022  541

Өнерде шекара жоқ
10:34 04.08.2022  567

Алтын аға
10:30 04.08.2022  617

Балабақшалар қалай бақыланады?
10:28 04.08.2022  630

Әнші арманы
09:57 02.08.2022  640

«Мектепке жол» акциясы басталды
09:54 02.08.2022  821

Жол жабылмайды
09:52 02.08.2022  624

Мәшһүр Жүсіп және Бекасыл хазірет
09:49 02.08.2022  653

Пәтер кезегін себепсіз жылжытқан
09:47 02.08.2022  634

Денсаулық пойызы келді
09:45 02.08.2022  652

Алтын аға 04.08.2022

Алтын аға

Өңірдің Құрметті азаматы Мұхтар Әбенов 90 жаста

Майқайың - алтын өндірісімен ертеден аты шыққан кент. Арғы-бергі тарихта бақуаты мол бұл мекенге ағылған жұрт алтын өндірісін бетке ала келіп, қауымдасып, топтасып-тоғысып, біте қайнасқан. Өз алдына жұрт болып, біте қайнасқанына да ғасырға жуықтап қалыпты. Бұл төңіректен құт іздей келіп, кейін еңбекке араласқан, бақытын тауып, ұрпағын өрбітіп-өсірген мыңдаған адамның тағдыр-талайы осы мекенмен тығыз байланысты. Нақ осы құтты жерде болмысы алтынға бергісіз талай азаматтың өмірлік жолы өріліп, тұлға болып қалыптасты. Бүгінгі Баянауыл атырабындағы, соның ішінде Майқайың кентіндегі өндірістен өзге құт пен қазына бар болса, ол - Мұхтар Әбенов ақсақал. Ақиқаты - осы. 


Мұхтар Ағаға сәлем бере баруға, көл-көсір әңгімесін тыңдауға ықыластыларда есеп жоқ. Өзімді солардың алдына қоямын. Иман жүзі, жүрегінің төріне жетелер жылы сөзі, әсерлі әңгімесі жаныңды баурап, көкірегіңді жаулап кетеді. Әйтеуір лажы табылып жатса, Мұхтар Атаның шаңырағынан табылуға тырысамын. Бірақ қым-қуыт тірліктен қол босамай қалады, рас. Кейде Баянды бетке алып шыққан бағытта Майқайыңға бұрылуға мүмкіндік те туа бермейді. Бұл – біз үшін өкініш, әрине. Әйтпесе Мұхтар Зәпішұлының жан-дүниесі – қазына мен кенге толы сандық қой, сандық. Сол сандықтан өмірлік азық ала білудің өзі – біз үшін бір ғанибет, шіркін! Өкініштісі де сол, қазыналы сандыққа қарай жол салу – жиі бұйыра бермейтін мүмкіндік. Ормандай көрші жұрттың: «Хорошего понемногу» деген сөзін мен «Татымдының там-тұм болғаны тәуір» деп аударғанмын қайбір кезде. Дене тұрпаты шағын болғанымен, байтақ та алып кеуде-көкірегіне дүнияның қазынасын өңгеріп алған Мұхтар Зәпішұлының сол сандығындағы «татымдысын» там-тұмдап татып көргеніміздің өзі шүкіршілік шығар деп, өзімді жұбатып қоямын. Иә, Аллаға шүкір, Мұхтар Абыздай адамның алдын көріп, аталы сөзіне құлақ түріп, баталы дастарқанынан дәм татып, Әнна жеңгемнің балдан артық бұйра шәйімен сусындап, рухани семіріп жүрген Баян-Майқайың жұртымен бірге мен де аса бақыттымын! Абызбен бірге өтіп жүрген әр минут Алланың берген нығметі екенін жүрекке берік байлағанмын. Жаратушым осыны көп көрмесе екен деп тілеймін. Былайғы жұрт арасында «Майқайыңның Мұхтары» атанып кеткен осы жанның болмысын жіті тану мақсатында әрдайым тереңнен үңіліп көремін. Үңіле түскен сайын өзім үшін өмірлік ғибрат теремін. Көркем мінездінің нақ иесі - осы адам! Бұдан жиырма бес жыл бұрын Мұхтар Зәпішұлымен ең алғаш жақын танысып, пікірлескенімде: «Өмірінде жан баласының бетіне жел болып тимеген кісі-ау, шамасы...» деп түйін жасаған едім. Жайлы мінезі, салиқалы сөз саптауы, адами ілтипат-ықыласы, қатарласы түгілі, немересіндей жандарға деген құрметі мен сыйластығы, кімді де болсын бауырына басып, жақын тартуы, өзгенің мәртебесін көтере сөйлеуі, өзгенің ыңғай-қолайына жығылып, уақытына қадірмен қарауы – бәрі-бәрі алғаш кездескенде-ақ мені қайран қалдырған-тұғын. Содан бері ширек ғасырдан артық уақыт өтіпті. Биыл тоқсанның төріне аяқ басқан Мұхтар Ағам сол қалпынан айныған емес. Аса сабырлы, өте ұқыпты, барынша ширақ, әдеттегідей әр нәрсенің қиюын келістіріп, бабы мен ретін тауып, жеті өлшеп, бір кеседі! Нәтижесі де әдеттегідей – Мұхтар Зәпішұлы қолға алған кез келген іс-шаруа қыздың жиған жүгіндей болып, жайнап шыға келеді. Тіпті, бұл кісінің сөздік қорында «шаршап-шалдықтым» деген сөз бар ма екен өзі деп те ойлайсың. Бір істі тиянақты тындырып тастап, келесісіне кірісіп кеткенін естиміз. Ал ол кісі бастамашыл, ұйтқы, мұрындық болатын істің барлығы да қоғам үшін маңызы бар шаруалар ғана! Осыдан біраз бұрын Майқайыңға кезекті рет жол түскенде жергілікті азаматтың: «Мұхтар ағамыздың араласуынсыз біздің Майқайыңның таңы атып, кеші батпайды» дегені бар. Ол рас. Елге, жерге, мекендестерге деген Мұхаңның жанашырлығын, сүйіспеншілігін, іскерлігін білмек болсаңыз, сол елге арнайы барып, кез келген тұрғынынан сұраңызшы. Жырдай төгілте жөнеледі! Қолында билігі бар қайсыбір шенеунігіңіздің өзі Алтын Ағамыздың қасында жіп есе алмай қалады-ау... Ағамыздың осы уақытқа дейін асқан жауапкершілікпен қолға алып, жанкештілікпен жүзеге асырып, өте сәтті тындырған шаруаларының ішінен екеуін бөле-жара айтқым келеді. Біріншісі – биыл 90 жылдығын қарсы алып отырған, кезінде тұтас одаққа аты мәлім болып, ерекше мәртебені иеленген кенді Майқайыңның тарихына қатысты арнайы музей. Осы істі Мұхтар ағамыз батыл қолға алып, табанды еңбек сіңіріп, талай жыл тер төкті. Кенттегі мәдениет үйінде музей орналасатын орыннан бастап, оның мазмұндық сипатын, келбетін, безендірілуін, мәлімет, дерек, құжаттардың жинастырылуын – бәрін-бәрін бір өзі ойдағыдай үйлестірді. Әрине, Мұхтар ағамыз осы музей туралы сөз қозғағанда әрдайым ел азаматтарының қолдау-көмегін айтып, солармен мақтанып-марқаяды. «Кентіміздің және осы алқапқа еңбек сіңірген азаматтарының тарихы мен ардақты есімдерін насихаттауға арналған музей ашу менің өмірдегі бір арман-мақсатым еді. Жұмыла көтеріскен жүктің жеңіл болатыны аян ғой. Алғаш музей ашу туралы ойды ортаға тастағанымда майқайыңдықтар бірауыздан құптап, қолдап, жұмылып кетті. Әсіресе, осындай бастамаларға сөзсіз қолдау білдіріп, қол ұшын созудан ешқашан тартынбаған Баянауыл ауданының әр жылдардағы басшы-әкімдеріне кент жұртшылығы да, мен де дән ризамыз. Кеңестік жүйе ыдырап, тұралап қалған Майқайыңды қалпына келтіруге негіз салған Кенже Сәдуақасов, одан кейін ауданның, соның ішінде кентіміздің әл-ауқатын арттыруға нәтижелі еңбек сіңірген Қорабай Шәкірұлы, Ернұр Әйткенов, Нұрлан Күлжан, Оразгелді Қайыргелдинов, Қанат Кәрімов сынды азаматтардың жанашырлығын халық ешуақытта ұмытпайды. Бүгінде алдыңғы істі одан әрі жалғастырып, жаңа бағыттарды өміршең етуге ден қойған әкім Серік Батырғожинов та қолдау көрсетуде», - дейді Мұхтар Зәпішұлы. Иә, кенді алқаптың тарихын түгендеуге, түгендей отырып, келер ұрпаққа үлгі етуге арналған Майқайыңның музейі бүгінде келушілерді қабылдап, арғы-бергі тарихтан мол ақпарат сіңіруде. Майқайыңның өлкетану музейін Майқайыңның Мұхтарынсыз елестету тіптен қиын. Өйткені бұл істе Мұхтар ағаның маңдай тері мен табанының ізі жатыр. «Өлкетану музейін ашу мендегі маңызды мақсаттың бірі еді. Шүкір, бұл істің жүзеге нәтижелі асқанына разымын. Қолдау көрсеткен елге, азаматтарға Алла разы болсын!» - деп отыр бүгінде Абыз ақсақал. Біз бөле-жара тоқталмақ болған екінші шаруа – Майқайың кентіндегі №1 мектепке заңғар жазушы, академик Мұхтар Омарханұлы Әуезовтің есімін беру мәселесі. Бұл бастаманы да Мұхтар Зәпішұлы көтеріп, сонау 1958 жылы жазушы М.Әуезовтің Баянауылға, соның ішінде Майқайыңға сапарлап келгені, жұртшылықпен жүздескендігі туралы естеліктерімен бөлісіп, қаламгердің әлем таныған есімі Майқайыңның мектебіне берілсе, нұр үстіне нұр болар еді деп ұсыныс айтқан еді. Кейін бұл ұсыныс бұқаралық ақпарат құралдарына да жарияланып, ресми жазбаша нұсқасы арнайы органдарға жолданады. Мұндай игі бастаманы аудан басшылығы да қолдап, ақыры барлық рәсімдері жүзеге асқаннан соң, мектеп М.Әуезовтің ардақты есімін иеленді. Бүгінде Мұхтар Зәпішұлы осы бастамасының қолдау тауып, жүзеге асқанына да ерекше марқайып, шүкіршілік қылады. Ағамның шаңырағына барған сайын мені тәнті ететін тағы бір ерекшелік – ұқыптылығы! Осы қасиетіне әрдайым басымды иемін. Мұхаңның көкірек-кеудесі де, шаңырағындағы жұмыс бөлмесі де жатқан бір Мұрағат, Музей, Кітапхана дерсің! Қыздың жиған жүгіндей ұқыптылықпен, реттілікпен жинастырылған папкілер, альбомдар, құнды жинақтар көздің жауын алып, өзіне тартады. «Әй, бір ақтарса ғой мына қазына-байлықтың барлығын...» деген дәме, арман-ой санамызды түрткілейді де тұрады. Жылдар бойы шашпай-төкпей, маңдай термен жиналған көл-көсір дүние! Қысқасы, тұнып тұрған тарих қой, тарих! Шыны керек, бұл тарихтың бір парасын ақтаруға мен де дербес мәртебе алдым. Бұған бек қуаныштымын, әрине. Қалам ұстаған жұртқа осыдан артық бақыт бола ма?! Бұйыртса, Мұхтар ағамыздың мұрағатынан алынған дерек-мәліметтер сабақтасып-араласқан біздің жазбаларымыз да жұрт қолына тиіп қалар деп үміттеніп жүрміз. Алтынды алқаптың ардақтысы, көкірегіне толған кен-қазынасы кемеліне келіп, кемерінен асып-төгіліп жатқан Мұхтар Аға тамыздың 10-ы күні мәртебелі 90 жастың төріне шығады. Ал Майқайың кенті болса, тамыздың 15-і күні өзінің 90 жылдығын қарсы алмақ. Жылдар бойы санада салмақтанып, жүрекпен құйылған мол қазына-кенге кенезені қандырып, кезекті рет кәдімгідей байып қалу үшін Баянауыл-Майқайың бағытына бет түзеуді көздеп отырмыз. Құдай жар болсын дейміз! Әр сөзі бата, көкірегі тұнып тұрған шежіре, өңірдің Абызы Мұхтар Әбенов ағамызға Қазақтың қабырғалы қаламгері Мұзафар Әлімбай өлең арнағанын біреу біліп, біреу білмес. Сол өлеңді Сіздер де оқи отырыңыздар деп ортаға салдым.

 

«Алтын іздеушінің ақынға айтқаны»

Майқайың алтын кенінің озат шахтері Мұхтар ӘБЕНОВКЕ

 

Іздеушіге атамекен алтынын

Ақындар да ұқсас екен, жарқыным!

 

Грамм үшін екшейміз он тонналап,

Қопарамыз, төңкереміз жонды орап.

 

Қарық болып жүр ғой деме ылғи біз,

Бірде тауып, бірде таппай мүлгиміз.

 

Үміт шіркін өкінеді жер соғып,

Бас шойындап, еңсе ауырлап, тер шомып...

 

Жеңгең шығып, назбен қарсы алғанда,

Жерге қарау қандай қиын жалғанда?!

 

Май ішкендей кетеді онда мазамыз,

Кеннің көзін ерегісе қазамыз.

 

Бізді қойшы, үйреніппіз ондайға:

Бұлт аласы, жер шоласы болмай ма?!

 

Жер қойнының бары қайда қашады:

Кеншінің сол кешеу болсын ашары.

 

Бірде тауып, бірде таппай алтын кен,

Біз жүреміз аума-төкпе қарқынмен...

 

Болмасаңдар екен сендер арам тер:

Халқыңның сол қалағаны, қаламгер!

 

Сендер ылғи тапсаң екен асыл жыр,

Әлі күнге білмейтұғын ғасыр бұл.

 

Мұзафар ӘЛІМБАЕВ. Таңдамалы. Екі томдық. «Жазушы» баспасы, Алматы - 1983. Бірінші том.

 

***

Қайыңынан май тамған, топырағынан алтын шыққан осы елге келген сайын, қадірлі Мұхтар ағам мен Әнна жеңгемді көрген сайын өз әкем Әлімжан мен анам Рахимаға ұқсататыным рас. Оның үстіне, Мұхаң әкем мен анама деген менің перзенттік арнау сөзімді олардың ғажап фотосуреттерімен бірге қадірлеп сақтап қойғанын да білемін. Жол түсіп барған сайын сақтаулы дүниені алып шығып: «Міне, Асыл баламды дүниеге әкелген жандар - осылар, бұл кісілер - менің де құрметтілерім. Сондықтан да қадірлі орында тұрады әрдайым», - деп менімен бірге ере барған жігіттерге көрсетеді. Біздікі сол... толқу, кезекті рет сағынышқа ерік беру... Бүгін де Мұхтар Атаның батасын алып, Әкем-Анаммен қауышқандай толқып кетіп барамын үйге. Әрдайым аман болса екен ардақты жандарым!

 

Асыл ӘБІШЕВ, Павлодар қаласы.


Количество показов: 550

Возврат к списку

ЖЕДЕЛ ЖАҢАЛЫҚТАР

Жас таланттар шоғырланды
10:36 16.08.2022  99

Арнайы аймақта - ауқымды жобалар
10:34 16.08.2022  94

Абай жолын ұлықтаған академик
10:30 16.08.2022  101

Ақ желеңділер тапшы
10:26 16.08.2022  127

Көмір бағасы қолжетімді
10:25 16.08.2022  93

Қала жолдары қарқынды жөнделуде
10:23 16.08.2022  98

Әдепсіз әншілер сахнадан шеттетіле ме?
10:21 16.08.2022  95

Сарыарқа самалы, 16 тамыз, сейсенбі
10:20 16.08.2022  106

Кәсіптік білімнің болашағы зор
09:09 13.08.2022  207

Киелі өнердің майталманы
09:05 13.08.2022  229

Қатерлі ісік азаймай тұр
08:59 13.08.2022  254

Абай тағылымы
08:58 13.08.2022  211

Сараланған тариф енгізіледі
08:56 13.08.2022  199

Сарыарқа самалы, 13 тамыз, сенбі
08:53 13.08.2022  223

Жаңа оқу жылына әзірлік
08:02 13.08.2022  243

Құрылысшы - мәртебелі мамандық
08:01 12.08.2022  248

Әр сөзі - тұнған шежіре
10:09 11.08.2022  305

Аспан перзенті
10:07 11.08.2022  300

«Өкпеұлы Кәрімтайдың ғибратты ғұмыры»
10:05 11.08.2022  309

Абай күні аталып өтті
10:04 11.08.2022  331

«Завод» сериалы түсірілуде
10:01 11.08.2022  305

Ауладағы қуаныш
09:58 11.08.2022  295

Білім. Еңбекқорлық. Өзгеше ойлау
09:56 11.08.2022  324

Энергетикалық сусынға тыйым салу қажет пе?
09:52 11.08.2022  323

«Мектепке жол» қалай өтуде?
09:49 11.08.2022  303

Техника жаңартуға таптырмас мүмкіндік
09:43 11.08.2022  342

Шаруалар шабындыққа шалғы салды
09:40 11.08.2022  328

Абай сөзі - әдебиет өлшемі
10:24 09.08.2022  418

Білікті мамандар тапшы
10:21 09.08.2022  404

Бір жабылып, бір ашылған «Әлем»
10:20 09.08.2022  400

Баспана – басты байлық
10:18 09.08.2022  393

«Бейсен және Болмыс»
10:14 09.08.2022  416

Екеудің көрмесі
10:11 09.08.2022  397

Мектеп жәрмеңкесі жалғасады
10:09 09.08.2022  414

Аймақтағы ахуал тұрақты
08:56 06.08.2022  497

Сарыарқа самалы, 6 тамыз, сенбі
08:36 06.08.2022  540

Саназардың теңіз аттары
08:13 06.08.2022  492

Медиация мақсаты - бітімгершілік
08:10 06.08.2022  545

Жолдарымыз жаңарып, аумақтар тазаруда
08:09 06.08.2022  514

Мектепке дайындық қанша тұрады?
08:07 06.08.2022  489

Әлемді әнмен Тербеткен
08:03 06.08.2022  537

Педагогтар не базына айтады?
08:01 06.08.2022  500

Өкпе ауруы дендеп тұр
08:00 06.08.2022  509

Қандай мультфильм көріп жүрміз?
10:51 04.08.2022  581

Интернет алаяқтары көбейіп барады
10:50 04.08.2022  641

Жаңатілекте мешіт ашылды
10:49 04.08.2022  567

Суармалы жердің берекесі мол
10:47 04.08.2022  588

Қор қаражатына несие жабылмайды
10:45 04.08.2022  594

Самокаттарға талапты қатаңдату керек пе?
10:41 04.08.2022  564

Мұрагерге жинақты алуға бола ма?
10:39 04.08.2022  574

Балалар бағына саяхат
10:37 04.08.2022  541

Өнерде шекара жоқ
10:34 04.08.2022  567

Алтын аға
10:30 04.08.2022  618

Балабақшалар қалай бақыланады?
10:28 04.08.2022  630

Әнші арманы
09:57 02.08.2022  640

«Мектепке жол» акциясы басталды
09:54 02.08.2022  821

Жол жабылмайды
09:52 02.08.2022  624

Мәшһүр Жүсіп және Бекасыл хазірет
09:49 02.08.2022  653

Пәтер кезегін себепсіз жылжытқан
09:47 02.08.2022  634

Денсаулық пойызы келді
09:45 02.08.2022  652