Атаулардың қайтуы - заңды

СОҢҒЫ ЖАРИЯЛАНЫМДАР

Квота көбейеді
11:02 22.11.2022  420

Қала дамуы қарқынды
11:01 22.11.2022  407

Баянауылдық «бай-барымташылар бандасы»
10:59 22.11.2022  417

Жастар белсенділік танытты
10:55 22.11.2022  404

ІТ-индустрияны қалай дамытамыз?
10:54 22.11.2022  415

Қаныштың қамқорлығын көрген...
09:34 22.11.2022  398

Бүгінгі таңдау - ертеңге бағдар
09:27 22.11.2022  465

Жан жылуы
09:38 21.11.2022  436

Жаңа үй салынады
09:37 21.11.2022  434

Кәсіп бастау тетігі – «Даму»
09:36 21.11.2022  481

Емханаларға тіркеу аяқталды
09:35 21.11.2022  450

Азық-түлік қорын молайту - міндет
09:33 21.11.2022  483

Өнерлінің өрісі кең
09:31 21.11.2022  447

Жолдар қысқа дайын ба?
09:24 21.11.2022  491

Сарыарқа самалы, 19 қараша, сенбі
09:16 21.11.2022  508

Келешекке дауыс берейік!
17:08 17.11.2022  567

Сенімім зор
17:06 17.11.2022  532

Борышымызды сезінейік!
17:02 17.11.2022  539

Еңбек иелеріне - лайықты марапат
08:39 17.11.2022  637

Дауыс берушілерге - қолайлы жағдай
08:37 17.11.2022  647

Белсенділік байқатуда
08:36 17.11.2022  558

Төрткіл дүние көз тіккен Катар
08:34 17.11.2022  638

Мақсат - ақпаратты жеткізудің үздік тәсілдерін іздеу
08:31 17.11.2022  627

Жүйріктен жүйрік озар...
08:29 17.11.2022  566

Сарыарқа самалы, 17 қараша, бейсенбі
08:16 17.11.2022  640

Учаскелер дайын
19:46 16.11.2022  565

Кәсіпкерлерді қолдау – негізгі қызмет
10:57 15.11.2022  813

Таңдау жасар сәт таяды
09:28 15.11.2022  718

Берешекті төлеу - бәріне міндет
09:25 15.11.2022  728

Балық өсіруге мән берілуде
09:23 15.11.2022  705

«Күй & джаз» үндесті
09:21 15.11.2022  713

«Велошабандоз» медбике
09:20 15.11.2022  732

Жобаның жемісі мол
09:18 15.11.2022  627

Азияда - азулылар қатарында
09:17 15.11.2022  700

Жаңа көпір қашан салынады?
09:11 15.11.2022  726

Ерекше сайлаушыларға қолдау ерекше
09:00 12.11.2022  837

Ғалымның хаты өлмейді...
09:00 12.11.2022  730

Құқықтық сауатымыз артып келеді
09:00 12.11.2022  831

Ұстаз жолы – ұлы жол
09:00 12.11.2022  822

Көмірді несиеге қалай алуға болады?
09:00 12.11.2022  822

Озық тәжірибе – ірі өндірістерде
09:00 12.11.2022  801

Дәстүрлі дода басталды
12:30 10.11.2022  816

Палуан баспаналы болды
12:26 10.11.2022  779

Азаматтық қоғамның айнасын айшықтайтын күн
12:19 10.11.2022  889

Штабтарда жұмыс қызған шақ
12:14 10.11.2022  930

1-сынып оқушысына планшет керек пе?
12:10 10.11.2022  930

Заңсыз құрылысқа тосқауыл бар ма?
12:08 10.11.2022  872

Құқықтық ақпарат - қолжетімді
12:06 10.11.2022  865

Күнбағыс майына сұраныс көп
12:05 10.11.2022  878

Қарыз емес, парыз!
10:46 08.11.2022  882

Жас журналист. Жаңа көзқарас
10:45 08.11.2022  1140

Сайлау-2022: Дауыс берушілердің тілегі қандай?
10:42 08.11.2022  1111

Сайлау учаскелерінің дайындығы қалай?
10:40 08.11.2022  1008

Алтыншы орынға жетті
10:38 08.11.2022  870

Жас палуандар белдесті
10:37 08.11.2022  1014

Жұмыстар неге кешікті?
09:29 08.11.2022  878

Кездесулер жалғасуда
18:16 07.11.2022  936

Ғалымдарды тарту - тиімді
08:58 05.11.2022  1172

Ағаштың да сұрауы бар
08:54 05.11.2022  1161

Мектеп қазандықтары қысқа дайын ба?
08:52 05.11.2022  1125

Атаулардың  қайтуы - заңды 18.08.2022

Атаулардың қайтуы - заңды

Әр шоқының басында, майдан өткен жазықта сансыз обалар, қолдан үйілген тас төбелер қанды қырғыннан хабар беріп тұрғандай. Қазақ даласында ғұн дәуірінен сақталған қоныстар, қорғандар, металл өндіру орындары, көмбелер көптеп кездеседі. Ғұндар - түркі халықтарының арғы тегі.

Олар Солтүстік Қытай, Моңғолия, Байкал өңірлерінде қоныстанып, б.з.б. III ғасырда өз мемлекетін құрды. Байкал – Байкөл, Лена – Іле ана, Ангара – Ән құра, Енисей – Енелі сай, Обь-Өп, Амур-Өмір тағы басқа да бізге жеткен көптеген жер, су атаулары ғұндардан қалған. Әйгілі Мөдеден кейінгі ғұн көсемі (Аттила, Атли, Этцель – аттылы, аттары бар деген мағынада) ұлы қолбасшы Еділ б.з. 395 - 443 жж Рим түбінде белгісіз жағдайда қаза тапты. Ол бүкіл Орта Азияны, қос өзен бойын (Тигр, Евфрат), Үнді, Мысыр, Батыс Қытай, Байкал өңірін, Тұран ойпатын, Қара теңіз, Дон, Днестр, Кавказ, Балқан, Остгот, Вестгот, Галлия, Бургундия байтақ жерлерін алып патшалық құрды. Еділ патшаны мәңгілік есте сақтау үшін Хазар (Каспий) теңізіне құятын үлкен өзенге халық оның есімін беріп, Еділ өзені деп атады. VI ғасырдан бастап Батыс ғұн империясы, «Уар ғұндар қағандығы» немесе Арғындар қағандығы деп аталды. Алтын Орда заманында Еділ өзенінің жағасында Мамай қорғаны салынды. Ресей Үкіметі Еділ өзенін Волга өзені деп, Мамай қорғанын Николаева деп одан Царицын, Сталинград, Волгоград деп бірнеше рет өзгертті. Дон (Дөң) өзенінің бойында Донецк қаласы пайда болды. Сондай-ақ анау Омск, Томск қалаларының атаулары да осылардың жалғасы іспетті. Қазақ жеріндегі Шу өзенінің бойында салынған Шу қаласын б.з.б. IV ғасырда өмір сүрген атақты Шу қолбасшы тұрғызған. Ол кезде Сайрам, Талас (Тараз) Баласағұн қалалары болмаған. Талас (Тараз) қаласы Талас өзенінің бойында тұр. Яссы (Түркістан) - Яссы өзенінің жағасында орналасқан. Ата- бабаларымыз жер, су, қала атауларын жер бедеріне қарап, белгілі тарихи оқиғаларға байланыстырып қалай дәл тапқан десеңізші. Екатерина II патшайым Емельян Пугачев бастаған шаруалар көтерілісін ұмыттыру үшін Теке қаласын Уральск, Қызылжар қаласын Петропавловск деп өзгерткен. Жер бетінде осы Петропавловск деген екі қала бар екенін айта кеткен жөн болар. Оның біреуі Қазақ жеріндегі Петропавл қаласы да, екіншісі Ресей Федерациясында – Камчатка түбегіндегі Петропавл. Бір қызығы, осы екі қаланың екеуі де - облыс орталықтары. Павлодар қаласы Ертіс өзенінің жағасында тұр. Ертіс өзенінің жалпы ұзындығы - 4248 км. Оның Қазақстан шеңберіндегі ұзындығы 1700 км құрайды. Ертіс өзенінің атауы сонау VI-VIII ғғ. басталады. Ертіс – түркі тайпасынан шыққан атақты қолбасшының есімі. Павлодар қаласының атауын Ертіс деп өзгертуді жөн санаймын. Сондай-ақ Теке, Қызылжар қалаларының тарихи атауларын қайтару да қазіргі уақытта басты мәселелердің бірі болып қала бермек.

 

Мұхамет-Қайыр ШӘРІПОВ, өлкетанушы, Қазақстан Журналистер одағының мүшесі,  Баянауыл ауданы.


Количество показов: 1067

Возврат к списку

ЖЕДЕЛ ЖАҢАЛЫҚТАР

Квота көбейеді
11:02 22.11.2022  420

Қала дамуы қарқынды
11:01 22.11.2022  407

Баянауылдық «бай-барымташылар бандасы»
10:59 22.11.2022  417

Жастар белсенділік танытты
10:55 22.11.2022  404

ІТ-индустрияны қалай дамытамыз?
10:54 22.11.2022  415

Қаныштың қамқорлығын көрген...
09:34 22.11.2022  398

Бүгінгі таңдау - ертеңге бағдар
09:27 22.11.2022  465

Жан жылуы
09:38 21.11.2022  436

Жаңа үй салынады
09:37 21.11.2022  434

Кәсіп бастау тетігі – «Даму»
09:36 21.11.2022  481

Емханаларға тіркеу аяқталды
09:35 21.11.2022  450

Азық-түлік қорын молайту - міндет
09:33 21.11.2022  483

Өнерлінің өрісі кең
09:31 21.11.2022  447

Жолдар қысқа дайын ба?
09:24 21.11.2022  491

Сарыарқа самалы, 19 қараша, сенбі
09:16 21.11.2022  508

Келешекке дауыс берейік!
17:08 17.11.2022  567

Сенімім зор
17:06 17.11.2022  532

Борышымызды сезінейік!
17:02 17.11.2022  539

Еңбек иелеріне - лайықты марапат
08:39 17.11.2022  637

Дауыс берушілерге - қолайлы жағдай
08:37 17.11.2022  647

Белсенділік байқатуда
08:36 17.11.2022  558

Төрткіл дүние көз тіккен Катар
08:34 17.11.2022  638

Мақсат - ақпаратты жеткізудің үздік тәсілдерін іздеу
08:31 17.11.2022  627

Жүйріктен жүйрік озар...
08:29 17.11.2022  566

Сарыарқа самалы, 17 қараша, бейсенбі
08:16 17.11.2022  640

Учаскелер дайын
19:46 16.11.2022  565

Кәсіпкерлерді қолдау – негізгі қызмет
10:57 15.11.2022  813

Таңдау жасар сәт таяды
09:28 15.11.2022  718

Берешекті төлеу - бәріне міндет
09:25 15.11.2022  728

Балық өсіруге мән берілуде
09:23 15.11.2022  705

«Күй & джаз» үндесті
09:21 15.11.2022  713

«Велошабандоз» медбике
09:20 15.11.2022  732

Жобаның жемісі мол
09:18 15.11.2022  627

Азияда - азулылар қатарында
09:17 15.11.2022  700

Жаңа көпір қашан салынады?
09:11 15.11.2022  726

Ерекше сайлаушыларға қолдау ерекше
09:00 12.11.2022  837

Ғалымның хаты өлмейді...
09:00 12.11.2022  730

Құқықтық сауатымыз артып келеді
09:00 12.11.2022  831

Ұстаз жолы – ұлы жол
09:00 12.11.2022  822

Көмірді несиеге қалай алуға болады?
09:00 12.11.2022  822

Озық тәжірибе – ірі өндірістерде
09:00 12.11.2022  801

Дәстүрлі дода басталды
12:30 10.11.2022  816

Палуан баспаналы болды
12:26 10.11.2022  779

Азаматтық қоғамның айнасын айшықтайтын күн
12:19 10.11.2022  889

Штабтарда жұмыс қызған шақ
12:14 10.11.2022  930

1-сынып оқушысына планшет керек пе?
12:10 10.11.2022  930

Заңсыз құрылысқа тосқауыл бар ма?
12:08 10.11.2022  872

Құқықтық ақпарат - қолжетімді
12:06 10.11.2022  865

Күнбағыс майына сұраныс көп
12:05 10.11.2022  878

Қарыз емес, парыз!
10:46 08.11.2022  882

Жас журналист. Жаңа көзқарас
10:45 08.11.2022  1140

Сайлау-2022: Дауыс берушілердің тілегі қандай?
10:42 08.11.2022  1111

Сайлау учаскелерінің дайындығы қалай?
10:40 08.11.2022  1008

Алтыншы орынға жетті
10:38 08.11.2022  870

Жас палуандар белдесті
10:37 08.11.2022  1014

Жұмыстар неге кешікті?
09:29 08.11.2022  878

Кездесулер жалғасуда
18:16 07.11.2022  936

Ғалымдарды тарту - тиімді
08:58 05.11.2022  1172

Ағаштың да сұрауы бар
08:54 05.11.2022  1161

Мектеп қазандықтары қысқа дайын ба?
08:52 05.11.2022  1125