Мәһір беру міндетті ме?

СОҢҒЫ ЖАРИЯЛАНЫМДАР

Квота көбейеді
11:02 22.11.2022  271

Қала дамуы қарқынды
11:01 22.11.2022  258

Баянауылдық «бай-барымташылар бандасы»
10:59 22.11.2022  262

Жастар белсенділік танытты
10:55 22.11.2022  258

ІТ-индустрияны қалай дамытамыз?
10:54 22.11.2022  268

Қаныштың қамқорлығын көрген...
09:34 22.11.2022  255

Бүгінгі таңдау - ертеңге бағдар
09:27 22.11.2022  294

Жан жылуы
09:38 21.11.2022  296

Жаңа үй салынады
09:37 21.11.2022  291

Кәсіп бастау тетігі – «Даму»
09:36 21.11.2022  317

Емханаларға тіркеу аяқталды
09:35 21.11.2022  306

Азық-түлік қорын молайту - міндет
09:33 21.11.2022  318

Өнерлінің өрісі кең
09:31 21.11.2022  304

Жолдар қысқа дайын ба?
09:24 21.11.2022  332

Сарыарқа самалы, 19 қараша, сенбі
09:16 21.11.2022  331

Келешекке дауыс берейік!
17:08 17.11.2022  428

Сенімім зор
17:06 17.11.2022  389

Борышымызды сезінейік!
17:02 17.11.2022  392

Еңбек иелеріне - лайықты марапат
08:39 17.11.2022  472

Дауыс берушілерге - қолайлы жағдай
08:37 17.11.2022  484

Белсенділік байқатуда
08:36 17.11.2022  415

Төрткіл дүние көз тіккен Катар
08:34 17.11.2022  475

Мақсат - ақпаратты жеткізудің үздік тәсілдерін іздеу
08:31 17.11.2022  462

Жүйріктен жүйрік озар...
08:29 17.11.2022  420

Сарыарқа самалы, 17 қараша, бейсенбі
08:16 17.11.2022  475

Учаскелер дайын
19:46 16.11.2022  422

Кәсіпкерлерді қолдау – негізгі қызмет
10:57 15.11.2022  653

Таңдау жасар сәт таяды
09:28 15.11.2022  552

Берешекті төлеу - бәріне міндет
09:25 15.11.2022  566

Балық өсіруге мән берілуде
09:23 15.11.2022  543

«Күй & джаз» үндесті
09:21 15.11.2022  550

«Велошабандоз» медбике
09:20 15.11.2022  541

Жобаның жемісі мол
09:18 15.11.2022  484

Азияда - азулылар қатарында
09:17 15.11.2022  538

Жаңа көпір қашан салынады?
09:11 15.11.2022  567

Ерекше сайлаушыларға қолдау ерекше
09:00 12.11.2022  668

Ғалымның хаты өлмейді...
09:00 12.11.2022  590

Құқықтық сауатымыз артып келеді
09:00 12.11.2022  662

Ұстаз жолы – ұлы жол
09:00 12.11.2022  656

Көмірді несиеге қалай алуға болады?
09:00 12.11.2022  653

Озық тәжірибе – ірі өндірістерде
09:00 12.11.2022  639

Дәстүрлі дода басталды
12:30 10.11.2022  668

Палуан баспаналы болды
12:26 10.11.2022  637

Азаматтық қоғамның айнасын айшықтайтын күн
12:19 10.11.2022  724

Штабтарда жұмыс қызған шақ
12:14 10.11.2022  766

1-сынып оқушысына планшет керек пе?
12:10 10.11.2022  762

Заңсыз құрылысқа тосқауыл бар ма?
12:08 10.11.2022  719

Құқықтық ақпарат - қолжетімді
12:06 10.11.2022  709

Күнбағыс майына сұраныс көп
12:05 10.11.2022  724

Қарыз емес, парыз!
10:46 08.11.2022  741

Жас журналист. Жаңа көзқарас
10:45 08.11.2022  930

Сайлау-2022: Дауыс берушілердің тілегі қандай?
10:42 08.11.2022  956

Сайлау учаскелерінің дайындығы қалай?
10:40 08.11.2022  841

Алтыншы орынға жетті
10:38 08.11.2022  726

Жас палуандар белдесті
10:37 08.11.2022  820

Жұмыстар неге кешікті?
09:29 08.11.2022  738

Кездесулер жалғасуда
18:16 07.11.2022  788

Ғалымдарды тарту - тиімді
08:58 05.11.2022  1011

Ағаштың да сұрауы бар
08:54 05.11.2022  1006

Мектеп қазандықтары қысқа дайын ба?
08:52 05.11.2022  960

Мәһір беру  міндетті ме? 24.09.2022

Мәһір беру міндетті ме?

Мәһір тақырыбы қалыңдықтың сұранысы мен күйеу жігіттің мүмкіндігіне қарай түрлі оқиғалармен қоғам арасында қызу талқыланып, жылдар бойы өзектілігін жоғалтпай келеді. Әсіресе, соңғы кездері қоғамда, әлеуметтік желілерде мәһір беру тақырыбы жиі қозғалып жүр. Бір оқырман оны «беру міндетті» десе, бірі «міндетті емес» дейді. Мәселен, қазіргі уақытта қалыңдық-
тар мешітте неке қиылғанда күйеуінен мәһірге Айфон 13, қымбат көлік сұрап жатады. Бұл дұрыс па? Осы мәһірдің берілуі, құны, мәні жайында зерттеп көрдік.

Айдана БОРАНБАЕВА

Facebook қолданушысы белгілі драматург Сая Қасымбектің жазба-сынан кейін әлеуметтік желі қолданушылары мәһір тақырыбын қызу талқылады. Оның айтуынша, қыз бен жігіт мешітке некеге тұруға барғанда қыз мәһірге қымбат көлік сұрайды. Сол кезде жігіт орнынан тұрып, «той болмайды!» деп кетіп қалады. Қыздың анасы құдағиына хабарласса, баласының бет бақтыр-майтынын айтып, той болмайтынын жариялаған. Пікір иесі «арабтың салтын сонша әспеттегеннен не шықты?» деп жастардың бұл әрекетін сынады. Кейінірек сыйлас досының сұрауымен жазбасын өшіріп тастағанымен, ондаған адам желіде бөлісіп үлгерген екен. Бүгін әлеуметтік желілерде қызу талқыланып жүрген мәһір мәселесіне қатысты Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы берген түсінік-темені ұсынамыз.

 

Мәһір немесе қалыңдық сыйы

 

Қазақстан мұсылмандары Діни басқармасының баспасөз хатшысы Ағабек Қонарбайұлы муфтият қабыл-данған пәтуаның ықшамдалған нұсқасын ұсынып, мәһірдің мәнін ұққан жастар ортақ байламға келеді деп үміттенетінін айтты. «Мәһір – әйелдің неке қияр алдында күйеуінен талап етуге құқылы шариғат белгілеген ақысы. Алла Тағала Құранда: Үйленетін әйелдеріңе мәһірлерін (қалыңдық сыйын) шын көңілден тарту етіңдер. Егер олар шын көңілден сол мәһірдің бір бөлігін өздеріңе қайтарып берсе (яғни, оның бір бөлігін отбасының ішіп-жеміне жұмсаса), оны тәбетпен ішіңдер, жеңдер, ас болсын!» («Нисә» сүресі, 4-аят) деп әмір еткен. Шариғат бойынша мәһір беру – міндет. Бірақ ол некенің шартына кірмейді, яғни мәһір берілмей қиылған неке дұрыс болып саналады, – деп жазды Ағабек Қонарбайұлы Facebook желісінде. Ханафи мәзһабы бойынша мәһірдің ең аз мөлшері – 10 дирхам. Мұхаммед пайғамбар «он дирхамнан азы мәһір емес» деген. Сол заманда 10 дирхам бір алтын динарға тең болған. Ал бір динардың салмағы 4,25 грамға жеткен. Мәһірдің құны осы мөлшерден төмен белгіленген жағдайда оны 10 дирхамға толтыру керек. Ол ақшалай немесе заттай берілуі мүмкін.

- Алайда мәһір сұраған сәтте ер азаматтың материалдық деңгейін, отбасының әлеуметтік жағдайын ескерген жөн. Өйткені мәһір күйеуді қарызға батыратындай көп немесе қыздың көңілін ренжітетіндей кем болмауы керек. Мәһірді бірден беруге шамасы жетпесе, оның бір бөлігін алдын ала (мәһір муғажжәл) беріп, қалғанын кейін (мәһір муәжжәл) бере алады, – деді Қазақстан мұсылмандары Діни басқармасы-
ның баспасөз хатшысы.

 

Ақ некенің шарты

Мұсылманша отау құрушылар алдымен Алланың алдында ақ болу үшін мешітте неке қидырады. Оның заңды күші жоқ, дегенмен, шариғат талабына сай келеді. Ислам дінінде «Сонда ғана абыройсыздықтен сақтануға болады. Өйткені «аққа Құдай жақ», өзіне сенім артқан пендесін Алла тағала ешуақыт назарынан тыс қалдырмайды» деген түсінік бар. Мұсылман жандарға неке қиюдың бірнеше шарты бар: Қалыңдық пен күйеу жігіттің кәлимаға тілін келтіруі; Олардың бір-біріне жар болуға ризалық білдіруі; Мәһір – ер адамның қалыңдығына жасайтын сыйлығы; Куәлер – екі ер адам, екі ер адам табылмаса, бір ер адам және екі әйел. Мәһірдің берілуін Алла тағала өзі міндет етіп жүктеген. Мәһір әйелдің жеке меншік мүлкі болып саналады. Тіпті, кейін екеуі ажырасып кетсе де, күйеуінің мәһірді қайтып алуға қақысы жоқ. Мәһір – әлсіз, нәзік әйелдің жалғыз, қорғансыз қалған жағдайда (жесір қалса немесе ажырасып кетсе) материалдық мұқтаждық көрмеуіне арналған қамқорлық. Ерлі-зайыптылар өзара келіскен мәһір «аталған мәһір» деп айтылады. Ал өзара ешқандай мәһірге келіспесе, онда қалыңдыққа ел қатарлы «жалпыға тән мәһірін» береді. Мәһір өтелу уақытына қарай уақытылы және кешіктірілген болып екіге бөлінеді. Уақытылы төленетін мәһір дегеніміз мәһір белгіленген кезде өтелетін уақыты да қоса айтылса, күйеуі әйеліне сол уақыт ішінде беруге тиіс. Мәһірді өтеу уақыты айтылмаса, бұл кешіктірілген мәһір деп есептеледі. Бұл жағдайда күйеуі шамасы келген кезде берсе жеткілікті. Исламда сатуға және қолдануға тыйым салынбаған кез келген нәрсе мәһірге жарайды. Ислам бойынша тыйым салынған арақ-шарап, арам мал, ұрланған зат сияқты нәрселер мәһірге жатпайды.

      Түйін:

Мәһір – тұрмысқа шыққан қыздың ақысы. Әкесі немесе атасы қыздың атынан мәһірді қабылдай алады. Бірақ, оны өздері иелене алмайды. Мәһірді иелену тек қыздың өзіне ғана тиесілі. Ал егер қыз өз ризашылығымен берсе, ата-анасына оны алуға рұқсат. Қалың мал қыздың ата-анасына беріледі. Қалың мал ретіндегі ақшаны ата-анасы қыздың жасауын, қажетті заттарын алуға қолданса, оны мәһір деп қарауға болады. Алайда қалың малды қыздың әкесі алып, өз жеке қажеттіліктері үшін қолданса, мәһірге саналмайды. Қыздың әкесі күйеу жігіттен мәһірдің тысында ақша талап етуге қақысы жоқ. Бірақ күйеу жігіттің өз көңіл қалауымен қыздың ата-анасына сый-сыяпат беруіне тыйым салынбаған.

 


Количество показов: 637

Возврат к списку

ЖЕДЕЛ ЖАҢАЛЫҚТАР

Квота көбейеді
11:02 22.11.2022  271

Қала дамуы қарқынды
11:01 22.11.2022  258

Баянауылдық «бай-барымташылар бандасы»
10:59 22.11.2022  262

Жастар белсенділік танытты
10:55 22.11.2022  258

ІТ-индустрияны қалай дамытамыз?
10:54 22.11.2022  268

Қаныштың қамқорлығын көрген...
09:34 22.11.2022  255

Бүгінгі таңдау - ертеңге бағдар
09:27 22.11.2022  294

Жан жылуы
09:38 21.11.2022  296

Жаңа үй салынады
09:37 21.11.2022  291

Кәсіп бастау тетігі – «Даму»
09:36 21.11.2022  317

Емханаларға тіркеу аяқталды
09:35 21.11.2022  306

Азық-түлік қорын молайту - міндет
09:33 21.11.2022  318

Өнерлінің өрісі кең
09:31 21.11.2022  304

Жолдар қысқа дайын ба?
09:24 21.11.2022  332

Сарыарқа самалы, 19 қараша, сенбі
09:16 21.11.2022  331

Келешекке дауыс берейік!
17:08 17.11.2022  428

Сенімім зор
17:06 17.11.2022  389

Борышымызды сезінейік!
17:02 17.11.2022  392

Еңбек иелеріне - лайықты марапат
08:39 17.11.2022  472

Дауыс берушілерге - қолайлы жағдай
08:37 17.11.2022  484

Белсенділік байқатуда
08:36 17.11.2022  415

Төрткіл дүние көз тіккен Катар
08:34 17.11.2022  475

Мақсат - ақпаратты жеткізудің үздік тәсілдерін іздеу
08:31 17.11.2022  462

Жүйріктен жүйрік озар...
08:29 17.11.2022  420

Сарыарқа самалы, 17 қараша, бейсенбі
08:16 17.11.2022  475

Учаскелер дайын
19:46 16.11.2022  422

Кәсіпкерлерді қолдау – негізгі қызмет
10:57 15.11.2022  653

Таңдау жасар сәт таяды
09:28 15.11.2022  552

Берешекті төлеу - бәріне міндет
09:25 15.11.2022  566

Балық өсіруге мән берілуде
09:23 15.11.2022  543

«Күй & джаз» үндесті
09:21 15.11.2022  550

«Велошабандоз» медбике
09:20 15.11.2022  541

Жобаның жемісі мол
09:18 15.11.2022  484

Азияда - азулылар қатарында
09:17 15.11.2022  538

Жаңа көпір қашан салынады?
09:11 15.11.2022  567

Ерекше сайлаушыларға қолдау ерекше
09:00 12.11.2022  668

Ғалымның хаты өлмейді...
09:00 12.11.2022  590

Құқықтық сауатымыз артып келеді
09:00 12.11.2022  662

Ұстаз жолы – ұлы жол
09:00 12.11.2022  656

Көмірді несиеге қалай алуға болады?
09:00 12.11.2022  653

Озық тәжірибе – ірі өндірістерде
09:00 12.11.2022  639

Дәстүрлі дода басталды
12:30 10.11.2022  668

Палуан баспаналы болды
12:26 10.11.2022  637

Азаматтық қоғамның айнасын айшықтайтын күн
12:19 10.11.2022  724

Штабтарда жұмыс қызған шақ
12:14 10.11.2022  766

1-сынып оқушысына планшет керек пе?
12:10 10.11.2022  762

Заңсыз құрылысқа тосқауыл бар ма?
12:08 10.11.2022  719

Құқықтық ақпарат - қолжетімді
12:06 10.11.2022  709

Күнбағыс майына сұраныс көп
12:05 10.11.2022  724

Қарыз емес, парыз!
10:46 08.11.2022  741

Жас журналист. Жаңа көзқарас
10:45 08.11.2022  930

Сайлау-2022: Дауыс берушілердің тілегі қандай?
10:42 08.11.2022  956

Сайлау учаскелерінің дайындығы қалай?
10:40 08.11.2022  841

Алтыншы орынға жетті
10:38 08.11.2022  726

Жас палуандар белдесті
10:37 08.11.2022  820

Жұмыстар неге кешікті?
09:29 08.11.2022  738

Кездесулер жалғасуда
18:16 07.11.2022  788

Ғалымдарды тарту - тиімді
08:58 05.11.2022  1011

Ағаштың да сұрауы бар
08:54 05.11.2022  1006

Мектеп қазандықтары қысқа дайын ба?
08:52 05.11.2022  960