Қойсары батырлары ұлықталды

СОҢҒЫ ЖАРИЯЛАНЫМДАР

«Қазақта тумас шіркін ондай бетті»
10:07 29.09.2022  39

Акробаттар жарады
10:06 29.09.2022  33

Әлем кубогының күміс жүлдегері
10:05 29.09.2022  35

Мұғалім мың жасайды түлегімен!
10:04 29.09.2022  41

Достықтың дамуы қарқынды
10:02 29.09.2022  33

Нәтижелі жұмыстар жалғасуда
10:01 29.09.2022  35

Айыппұлды арттыру жауапкершілікті күшейте ме?
09:57 29.09.2022  38

Келушілер қатары көбейді
09:56 29.09.2022  35

Арнайы карта жасалады
09:54 29.09.2022  33

Қарттарға қандай қолдау бар?
09:51 29.09.2022  40

Үздік мектептің үлгісі
09:50 29.09.2022  36

Мектеп асханасы: балалар қалай тамақтанып жүр?
09:47 29.09.2022  40

Сарыарқа самалы, 29 қыркүйек, бейсенбі
09:34 29.09.2022  42

Павлодар облысының инфрақұрылымдық объектілерін цифрландыру
11:29 27.09.2022  143

Жылумен қамтуда қиындық болмайды
10:05 27.09.2022  132

Екпе алу басталады
10:03 27.09.2022  113

Емханаға тіркелу қалай жүргізіледі?
10:01 27.09.2022  126

Сарбаздар грантқа ҰБТ-сыз түсе алады
09:59 27.09.2022  133

Шапық Шөкиннің музейі ашылды
09:57 27.09.2022  120

Алғашқы жеңіліс
09:56 27.09.2022  116

Қызықтырып оқытудың нәтижесі зор
09:54 27.09.2022  116

Жаңа үлгідегі картоп қоймасы
09:36 27.09.2022  124

Сарыарқа самалы, 27 қыркүйек, сейсенбі
09:13 27.09.2022  138

Жайылымдық жер жетпейді
08:59 24.09.2022  245

Жаңа автобус бағыты ашылды
08:58 24.09.2022  263

Дәстүр – ұлттың қағаз бетіне түспеген заңы
08:56 24.09.2022  257

Күздің әр күні - береке
08:54 24.09.2022  283

Баспанаң қайда, студент?
08:45 24.09.2022  236

Сарыарқа самалы, 24 қыркүйек, сенбі
08:09 24.09.2022  305

Келін болсаң ауылға...
08:03 24.09.2022  241

Сенсация!
08:02 24.09.2022  142

Мәһір беру міндетті ме?
08:00 24.09.2022  264

Құран дегені «Маса» кітабы екен
11:21 22.09.2022  333

Палуанның еңбегі еленді
11:20 22.09.2022  285

Мәншүктің самаурыны...
11:17 22.09.2022  270

Өнердегі бағамызды көрермен береді
11:15 22.09.2022  328

Ұлттық компания активі сатылмақ
11:14 22.09.2022  314

Көркіңнен сенің айналдым, еркем...
11:12 22.09.2022  302

«Күміс жас» жобасы іске аспақ
11:11 22.09.2022  321

Тұлғалар тағылымы
11:09 22.09.2022  296

Мемлекеттік конкурсты жетілдірудің жолы қандай?
11:06 22.09.2022  310

«Біздің түлектер бәсекеге қабілетті болуы керек!»
11:02 22.09.2022  329

Цифрлық картаның көмегі көп
11:00 22.09.2022  319

Мал бағудың машақаты азаюда
10:57 22.09.2022  305

Әділетті Қазақстанды әділ азаматтар құрады
10:54 22.09.2022  316

Су тарифі қанша болмақ?
10:53 22.09.2022  307

Сарыарқа самалы, 22 қыркүйек, бейсенбі
09:20 22.09.2022  331

Қош бол, «Ertis Promenade!»
09:29 20.09.2022  391

Тұқым мен көшет қымбат
09:27 20.09.2022  402

Рахмет саған, GGG!
09:26 20.09.2022  368

Айрықша күтім - балаларға
09:23 20.09.2022  400

«ErtisBayan- 2022»
09:21 20.09.2022  375

Тәрбиешілер үш-ақ құжат толтырады
09:19 20.09.2022  399

«Сыныптастарым жәбір көрсетті»
09:17 20.09.2022  368

Сүтпен қамтуда серпіліс бар
09:13 20.09.2022  399

Сарыарқа самалы, 20 қыркүйек, сейсенбі
09:04 20.09.2022  423

Қарсыласты қапы қалдырды
08:49 17.09.2022  502

Қазақ театрының жаңа маусымы
08:48 17.09.2022  550

Қазандық қашан іске қосылады?
08:46 17.09.2022  547

Мәуелі бәйтерек
08:45 17.09.2022  498

Қойсары батырлары ұлықталды 15.09.2022

Қойсары батырлары ұлықталды

Ақсу қаласына қарасты Алғабас ауылының маңында 2016 жылы өңіріміздің өлкетану-шылары зерттеу барысында 18 ғасырда өмір сүрген Өмірзақ батыр Қойсарыұлының және Өтен батыр Ырыскелдіұлының зиратын тапқан. Демалыс күні зираттың маңында баба рухына ұрпақтары ескерткіш орнатты. Шара мерекелік концерттік бағдарламалармен, қазақтың ұлттық ойындарымен жалғасты.

- Өңіріміздің белгілі тарихшылар еңбегінің нәтижесін бүгін көріп отырмыз. Ата-бабаларымызға ескерткіш ашып, салтанатты ашылу рәсімі өтуде. Шараға Бәсентиін руынан тараған азаматтар, бабамыздың ұрпақтары және Қазақстанның Нұр-Сұлтан, Алматы қалаларынан, Павлодар облысынан келген ағайын-туыстарымыз жиналды. Бұған өте қуаныштымыз. Бабамыз жайлы айтылған тарихқа зер салсақ, бұл зиратты өңіріміздің өлкетанушысы Дәурен Аяшинов 2018 жылы тауып, Омбыдағы құжаттар арқылы іздестіріп, осы батырдың зираты екенін дәлелдеген. Кейін өткен жылы батырдың ұрпақтары болып зиратты қоршадық. Тас қойдық. Бабалардың ұрпақтары, Бәсентиін руынан шыққан ел азаматтары демеушілік етіп, биыл ұлан, асыр той жасап жатырмыз, - дейді батырдың ұрпағы зейнеткер ұстаз Ғалым Сұлтанов. Өңірімізге белгілі тарихшы, өлкетанушы Дәурен Аяшинов зерттеу жұмыстарында бұл батырлар тараған Қойсары руы – іргелі ру Бәсентиіннің Жаманай бөлімшесінің бір тармағы екенін жазады. Уақыт өте келе осы Жаманай ұрпақтарының өзі – Қойсары, Рысбек, Қоянбай, Қозыбақ, Сағынай, Тайлақ, Бұқакүбір, Көшеншүрек секілді бірнеше аталарға бөлінген. Қойсары – Жаманайдың үлкен ұлы, ХІХ ғасырда жасалған мұрағаттық құжаттарда «Бәсентиін-Жаманай» адам саны ең көп ру болып көрсетілген. Сондай-ақ, сол кезеңдердің экономикалық көрсеткіштері де олардың басқа аталарға қарағанда басым болғанын көрсетеді. Бұл жөнінде тарихшы Салық Зиманов: «Бәсентиін – Бәйімбет атасы Жаманай, Бейсен секілді екі тармағымен Баянауыл округінде жеке болыс құраған. Бұл топтың ішінде басқаларға қарағанда басымдыққа ие болған Жаманайдың Қойсары тармағы», - деп атап көрсетеді. Халықтың ауызекі шежіресінде және сақталған қолжазба құжаттарда Қойсарының бірінші әйелінен – Өмірзақ, Жанұзақ, екінші әйелінен – Ырыскелді, Өмір дүниеге келеді. Қойсарының өмір сүрген жылдары, шамамен 1660-1730 жылдар. ХVIII ғасырдың жиырмасыншы жылдары Орта жүз руларының жоңғарларға қарсы азаттық соғысының алғашқы жеңістері басталып, жалпы Сарыарқа, Ертіс өңірі, Қарқаралы, Баянауыл жерлерін жаудан босата бастаған уақыт. Бұл кезеңдерде Малайсары батыр бастаған бәсентиіндерді алдыңғы қатардан көреміз. Әлихан Бөкейханов өзінің Павлодар уезіне қатысты еңбегінде: «Бәсентиіндердің келуі ХVІІІ ғасырдың басына тұспа-тұс. Негізі Бәсентиін рулары Түркістан жағынан Павлодар уезіне Сүйіндіктерден бұрынырақ келген секілді. Осы уақыттарда Қойсарының балалары мен немерелері аса белсенділік танытқан секілді. Әсіресе, жекпе-жекте Қойсарының үлкен ұлы Өмірзақ батыр көп көзге түседі дейді.

- Өмірзақ батырдың өмір сүрген жылдары шамамен - 1705-1770 жылдар. Ол кезде белгілі адамдардың аттарымен жер-сулар аталған. Бүгінгі күнде Ақкөл-Жайылма өңіріндегі «Өмірзақ» көлі осының айғағы секілді. Ескікөздердің айтуынша, бұл ара Өмірзақ батыр мен оның туыс-туғандарының жайлауы болған. Себебі, Бәсентиін-Қойсары руларының көші-қон жолдары жайлы мұрағаттық құжаттар да осыған сілтейді. Және Өмірзақ көліне жақын тағы бір көлдің атауы - Бәсентиін. 1878 жылы жасалған төмендегі картада осының барлығы анық көрсетілген. Павлодар облыстық мемлекеттік архивінде (1954 жылы жазылған) батырдың өз туысы Өтен батырмен ара қатынасы жайлы құжат сақталған. Батыр мен оның балаларының зираты кейін, ХІХ ғасырың екінші жартысында ұзындығы 20 метрге, биіктігі 3 метрге таяу қоршаумен қоршалған. Оны жасаған батырдың сол кезде бақуатты тұрмыс кешкен шөберелері - старшина Байғазы мен оның інісі Мұса Боқановтар және билер Байғонды, Жақсылық Боранбаевтар. Зират осы күнге дейін жақсы сақталған. 2021 жылы бүгінгі ұрпақтары Өмірзақ батырдың басына ескерткіш тас орнатып, темір қоршау қойды. Ашаршылық пен қуғын-сүргін жылдары (1928-37 жж) батырдың ұрпақтары түгелге жуық кәмпескеге ілігіп, жер аударылды, - дейді тарихшы, өлкетанушы Дәурен Аяшинов. Ал Қазақстан Журналистер одағының мүшесі, өлкетанушы Берік Ескендіровтің айтуынша, зираттың ұзындығы - 20 метр, ені 10 метрді құрайды дейді.

- Ақкөл-Жайылмада Өмірзақ, Бәсентиін атты көлдер бар. Бұл көлді Дәурен Аяшинов зерттеу жұмыстары барысында тапқан. Кейін «Бәсентиін-Қойсары руының шежіресі» атты кітабы жарық көрді. Еңбекте осы ру жайында толығырақ ақпарат берілген. Өмірзақ, Жанұзақ, Өтен батырлар Бәсентиін – Қойсары атты рудан тараған. Кезінде Қойсарылар бай-қуатты болған. Дәурен бауырым екеуіміз әлеуметтік желілерде топ ашып, Қойсарылардың басын қостық. Тағы бір айта кетерлігі, бұл жер - батырлар жері. Себебі, осы зираттан 10 шақырымдай жерде Ер Сырымбет батыр және Бұқар жыраудың әкесі Қалқаман батырдың зираттары бар. Олардың зираттары әлі қоршалмаған. Тек құлпытастар ғана қойылған. Ендігі уақытта демеушілік ететін жандар болса, осы батырлардың да жатқан жерін қоршап, ескерткіш тастар қою жоспарда бар, - дейді Берік Хайроллаұлы. Шарада ескерткіш тас ашылып, Өмірзақ батыр Қойсарыұлы және Өтен батыр Ырыскелдіұлы батырларының рухына құран бағышталды. Ескерткіштің ашылуынан кейін, шара дүбірлі тойға ұласты. Шараның алғашқы сөзін Ақсу қаласы әкімінің орынбасары Нұрлан Байбәкіров алып, қала әкімінің құттықтауын жеткізді.

- Бүгін Еңбек ауылында үлкен той. Батыр бабаларымызға ұрпақтары ескерткіш тас қойып жатыр. Еліміздің батырларының ерлігін елге танытып жатырмыз деп санаймын. Жасап жатқан тойларыңыз, бағыштаған құран-дарыңыз қабыл болсын! - деді Н.Байбәкіров. Облыстық айтыс байқауларының жеңімпазы Ернар Құсанов дүбірлі тойда өз арнауын айтса, Ресей Журналистер одағының мүшесі, ақын, Алтайдағы жергілікті қазақ диаспорасының төрағасы Сапарбек Маусымбаев Бәсентиін-Қойсары еліне өз арнау өлеңін ұсынды. Павлодар облыстық «Нұр-Ана әлемі» қоғамдық бірлестігінің мүшелері Сәуле Біләлова және Нұршат Нұрғалиева қоғамдық бірлестіктің төрайымы Бақытжамал Максилованың атынан құттықтау сөз сөйлеп, Бәсентиін-Қойсары елінен тараған, шараға бас демеушілік еткен Сәния Жақұпованы Ақсу қаласы, Мәмәйіт Омаров ауылының өркендеуі мен экономикасының дамуына өз үлесін қосқаны үшін «Дара жол» төс белгісімен марапаттады. Ал шараның қонағы Жеңіс Ысқақова және Ақсу қаласының С.Дөнентаев атындағы мәдениет үйінің өнерпаздары әннен шашу шашты. Дүбірлі той арқан тарту, гір тасын көтеру және тай бәйге, құнан бәйге, топ бәйге, аударыспақ атты спорттық жарыстармен өз жалғасын тапты. Жарыс нәтижесі бойынша арқан тарту сайысында Мәмәйіт Омаров ауылынан келген қатысушылар алғы шептен көрінді. Кір тасын көтеру бойынша Үштерек ауылының тұрғыны Нұрсұлтан Пажир жоғары нәтиже көрсетсе, қазақ күресінен Құдайберген Қайраткелді (70 кг), Асхат Өкенов (80 кг), Серік Тұпғатар (90 кг) салмақтарда үздік атанды. «Аламан бәйге» жарысы бойынша 1-орынды Май ауданынан келген қатысушы Қанат Қопашев, «Құнан бәйгеде» Сейітқалы Бралин, шабандоз – Нұрасыл Тілеу «Тай бәйге» сайысында Еңбек ауылының тұрғыны Мұратхан Өмейдің жорғасы мәре сызығын алғаш болып кесті. Барлық қатысушылар демеушілер атынан әзірленген дипломдармен, бағалы сыйлықтармен марапатталды.

Айдана БОРАНБАЕВА, Еңбек ауылы, Ақсу қаласының ауылдық аймағы.


Количество показов: 635

Возврат к списку

ЖЕДЕЛ ЖАҢАЛЫҚТАР

«Қазақта тумас шіркін ондай бетті»
10:07 29.09.2022  39

Акробаттар жарады
10:06 29.09.2022  33

Әлем кубогының күміс жүлдегері
10:05 29.09.2022  35

Мұғалім мың жасайды түлегімен!
10:04 29.09.2022  41

Достықтың дамуы қарқынды
10:02 29.09.2022  33

Нәтижелі жұмыстар жалғасуда
10:01 29.09.2022  35

Айыппұлды арттыру жауапкершілікті күшейте ме?
09:57 29.09.2022  38

Келушілер қатары көбейді
09:56 29.09.2022  35

Арнайы карта жасалады
09:54 29.09.2022  33

Қарттарға қандай қолдау бар?
09:51 29.09.2022  40

Үздік мектептің үлгісі
09:50 29.09.2022  36

Мектеп асханасы: балалар қалай тамақтанып жүр?
09:47 29.09.2022  40

Сарыарқа самалы, 29 қыркүйек, бейсенбі
09:34 29.09.2022  42

Павлодар облысының инфрақұрылымдық объектілерін цифрландыру
11:29 27.09.2022  143

Жылумен қамтуда қиындық болмайды
10:05 27.09.2022  132

Екпе алу басталады
10:03 27.09.2022  113

Емханаға тіркелу қалай жүргізіледі?
10:01 27.09.2022  126

Сарбаздар грантқа ҰБТ-сыз түсе алады
09:59 27.09.2022  133

Шапық Шөкиннің музейі ашылды
09:57 27.09.2022  120

Алғашқы жеңіліс
09:56 27.09.2022  116

Қызықтырып оқытудың нәтижесі зор
09:54 27.09.2022  116

Жаңа үлгідегі картоп қоймасы
09:36 27.09.2022  124

Сарыарқа самалы, 27 қыркүйек, сейсенбі
09:13 27.09.2022  138

Жайылымдық жер жетпейді
08:59 24.09.2022  245

Жаңа автобус бағыты ашылды
08:58 24.09.2022  263

Дәстүр – ұлттың қағаз бетіне түспеген заңы
08:56 24.09.2022  257

Күздің әр күні - береке
08:54 24.09.2022  283

Баспанаң қайда, студент?
08:45 24.09.2022  236

Сарыарқа самалы, 24 қыркүйек, сенбі
08:09 24.09.2022  305

Келін болсаң ауылға...
08:03 24.09.2022  241

Сенсация!
08:02 24.09.2022  142

Мәһір беру міндетті ме?
08:00 24.09.2022  264

Құран дегені «Маса» кітабы екен
11:21 22.09.2022  333

Палуанның еңбегі еленді
11:20 22.09.2022  285

Мәншүктің самаурыны...
11:17 22.09.2022  270

Өнердегі бағамызды көрермен береді
11:15 22.09.2022  328

Ұлттық компания активі сатылмақ
11:14 22.09.2022  314

Көркіңнен сенің айналдым, еркем...
11:12 22.09.2022  302

«Күміс жас» жобасы іске аспақ
11:11 22.09.2022  321

Тұлғалар тағылымы
11:09 22.09.2022  296

Мемлекеттік конкурсты жетілдірудің жолы қандай?
11:06 22.09.2022  310

«Біздің түлектер бәсекеге қабілетті болуы керек!»
11:02 22.09.2022  329

Цифрлық картаның көмегі көп
11:00 22.09.2022  319

Мал бағудың машақаты азаюда
10:57 22.09.2022  305

Әділетті Қазақстанды әділ азаматтар құрады
10:54 22.09.2022  316

Су тарифі қанша болмақ?
10:53 22.09.2022  307

Сарыарқа самалы, 22 қыркүйек, бейсенбі
09:20 22.09.2022  331

Қош бол, «Ertis Promenade!»
09:29 20.09.2022  391

Тұқым мен көшет қымбат
09:27 20.09.2022  402

Рахмет саған, GGG!
09:26 20.09.2022  368

Айрықша күтім - балаларға
09:23 20.09.2022  400

«ErtisBayan- 2022»
09:21 20.09.2022  375

Тәрбиешілер үш-ақ құжат толтырады
09:19 20.09.2022  399

«Сыныптастарым жәбір көрсетті»
09:17 20.09.2022  368

Сүтпен қамтуда серпіліс бар
09:13 20.09.2022  399

Сарыарқа самалы, 20 қыркүйек, сейсенбі
09:04 20.09.2022  423

Қарсыласты қапы қалдырды
08:49 17.09.2022  502

Қазақ театрының жаңа маусымы
08:48 17.09.2022  550

Қазандық қашан іске қосылады?
08:46 17.09.2022  547

Мәуелі бәйтерек
08:45 17.09.2022  498