САНАДАҒЫ САН САУАЛ

СОҢҒЫ ЖАРИЯЛАНЫМДАР

Халыққа қызмет көрсету орталығы ашылады
16:27 02.02.2023  69

Баға көтеруге негіз жоқ
16:24 02.02.2023  67

Су тапшылығын жоюдың жолы бар павлодарлық ғалым тың жоба ұсынды
11:18 02.02.2023  90

Чемпиондар ауылдан шығады! Ақтоғай ауданында қандай спорт нысандары салынады?
11:15 02.02.2023  73

Оқырман сұранысы қандай болмақ?
11:09 02.02.2023  100

Тәрбие тал бесіктен басталады
11:03 02.02.2023  105

Қайраткер атында турнир өтті
10:57 02.02.2023  82

Жаңа басшылар
10:53 02.02.2023  104

Әскерден соң оқуға қалай түсуге болады?
10:50 02.02.2023  112

Ауыл дамуына басымдық беріледі
10:48 02.02.2023  81

Балабақшада мамандар неге тапшы?
10:46 02.02.2023  84

Пәндерді шетел тілінде оқытқан дұрыс па?
10:42 02.02.2023  108

Полиция көліктері сақадай сай
10:39 02.02.2023  93

Ана тағдырын суреттеген портрет
10:36 31.01.2023  297

Қазандықтар жаңғыртылады
10:35 31.01.2023  344

Әйелді аялау - әлемді аялау
09:23 31.01.2023  335

Мерзімді басылымдар - жаңғыру жолында
09:20 31.01.2023  266

Жолаушының «жыры» біте ме? немесе «Аялдамадағылардан» сәлем хат
09:17 31.01.2023  250

Сайлау: дайындық барысы қалай?
09:15 31.01.2023  378

Тұрғын үй сертификаты: кімдерге тиесілі?
09:14 31.01.2023  259

Жолаушыларға - жаңа автобустар
09:12 31.01.2023  360

Талап-тілек ескерусіз қалмады
17:23 27.01.2023  707

Көші-қон саясаты дамуда
16:42 27.01.2023  659

Үйге жеткізу сервисі жеңілдеді
15:04 26.01.2023  645

Шежірелі білім ордасы
11:32 26.01.2023  670

«Қазақ театрында даму бар»
11:30 26.01.2023  842

Ілгерілеу де, ізденіс те бар
11:28 26.01.2023  609

Негізгі мектептің күйі нашар
11:26 26.01.2023  632

«Бәлен жерде алтын бар...»
11:25 26.01.2023  581

Жазатайым оқиға неге азаймай тұр?
11:23 26.01.2023  665

Су тасқынына дайындық қалай?
11:21 26.01.2023  639

Жарымжан балалар неге көбейіп барады?
11:19 26.01.2023  475

Тығырықтан шығу жолы - тарифті өсіру дейді энергетика мамандары
11:09 26.01.2023  1061

Әкенің рөлін қалай көтереміз?
11:05 26.01.2023  880

Бұл сайлау бұрынғыдан өзгерек
11:02 26.01.2023  643

Қабдыкәрім ақынның қамқорлығы
10:59 26.01.2023  592

Пияз экспортын шектеу: тұтынушы мен шаруаға тиімді ме?
10:56 26.01.2023  378

Заңдастыру тәртібі - оңай
10:52 26.01.2023  591

Сарыарқа самалы, 24 қаңтар, сейсенбі
11:27 24.01.2023  514

11 медаль!
11:05 24.01.2023  597

Абайлаңыз, көктайғақ!
11:02 24.01.2023  607

Мәселелерді жедел шешу - шарт
11:01 24.01.2023  546

Жаңа әкімдердің жүгі қандай?
10:58 24.01.2023  617

Қолтаңбасы өшпейтін қайраткер
10:55 24.01.2023  811

Автонесие: ескіден жаңасы артық
10:52 24.01.2023  591

Бал өндірісінен «бал тамбай тұр»
10:50 24.01.2023  468

Жұмыс тәулік бойы жүргізілуде
10:49 24.01.2023  608

Ауылда мәдениет үйі салынуда
10:46 24.01.2023  634

Шетелдік көліктерді заңдастыру басталды
18:10 23.01.2023  566

Квота көбейеді
11:02 22.11.2022  2922

Қала дамуы қарқынды
11:01 22.11.2022  2813

Баянауылдық «бай-барымташылар бандасы»
10:59 22.11.2022  2780

Жастар белсенділік танытты
10:55 22.11.2022  2868

ІТ-индустрияны қалай дамытамыз?
10:54 22.11.2022  2827

Қаныштың қамқорлығын көрген...
09:34 22.11.2022  2925

Бүгінгі таңдау - ертеңге бағдар
09:27 22.11.2022  2996

Жан жылуы
09:38 21.11.2022  2726

Жаңа үй салынады
09:37 21.11.2022  2724

Кәсіп бастау тетігі – «Даму»
09:36 21.11.2022  2848

Емханаларға тіркеу аяқталды
09:35 21.11.2022  2778

САНАДАҒЫ  САН  САУАЛ 08.04.2021

САНАДАҒЫ САН САУАЛ

Ғұндар жолымен

Халықтардың Ұлы көші кезінде Алтайдан сонау Еуропаға ат терлетіп жеткен ғұндардың санасында телегей теңіз жыр-дастандар да тасқындаған бойымен жетіп жатты. Еуропаны шарлап келіп, алғаш рет Алмания елінде жарық көрген ғұн баласы Аттила туралы «Песнь о Нибелунгах» дастанының түп тамыры қайда жатқанын аңғару біз үшін қиынға соқпас. Елді-елді шарлап кеткен жырлардың бірінде қамыс арасынан шыға келіп оқтай атылған жолбарыстың басынан ұстап шықшытын айырып жатқан Қамбар батырдың ерлігі мен өжеттігін жырлаған тұстар да бар. Батырдың аң падишасымен айқасқа түскені жайлы сурет бейнелер де баршылық, Бертінгі шақта сол аң иен даламызда қамыс кезіп жүрді дегенге сенер адам таппас күйге жеткен екенбіз. Балалар арасында жолбарыс аңының түр-түрі бар екенін теледидардан көрсе көргендері бар болар. Барыстарды жолбарыс, қар барысы, үнді барысы, тайга барысы деп санамалап жөнелсек тез арада тоқтала қоймасымыз анық. Оның үстіне ягуар, пантера, пумаларды қоссақ, тектілердің тегіне таңданудан таңдайымыз суалар. Қазірде қазақ даласында барыс былай тұрсын, кесірткеден басқа жорғалаған жәндік жоқ деп ауызды қу шөппен сүртетіндер көбейіп кетті ғой.

Жақында Discovery каналынан Венгрияның таулы ормандарын мекендеген аң-құстар көрсетіліп жатты. Басқалары былай тұрсын, тау-тасты шұбырып кезіп жүрген еліктер мен антилопалар мен бұғылардың санитарлық қорғаушысы –
қасқыр, аңдардың өлекселерін қалдырмайтын тазқара, гриф секілді жемпаз алып құстардың бәрі жүр, Африкадан арнайы әкелінген жемтік жегіш құстардың саны аз уақыт ішінде 120-ға жетіпті. Барлық аң-құс мамандардың бақылауында, қарауында, өлексенің өзі далада босқа жатпайды. Міне, осылай машинаның газымен тыныстаған еуропалықтар табиғатты қайта жандандыруда. Еуропадағы Hungary елі осылай, үйренері көп.

Әңгіме

Әңгіме дегенді ойға алып отырғаным, жақында Павлодар-Алматы поезында көпті көрген ақсақалмен бір купеде келдім. Ол әңгімені ауа райынан бастаған. «Мына қар сонау Аягөзден басталған, әлі тоқтаған жоқ. Ауа райы да бүлініп болды ғой. Заман не болып барады. Министрлерің анау... Министр демекші, жақында ғана орнына жайғасқан ана министрді білесің бе? Ол қалай келе қалды дейсің ғой. «Құданың құдасы, балықтың сорпасы дегендей, құда-жекжаттықпен көтерілді. Ал енді осыларды кімнің құдаластырғанын білесің бе? О, бүгіндегі азаматтар көп дүниені білмейді ғой. «Қарға тамырлы қазақ» дейміз. Сол қазақ баяғыдан бір-бірімен жақындасып, туыстасып, тамырласып қалған. Енді олар арасына сына түгілі ши өткізбейді. Мәселен, ананың анау орында отырған себебі оның руы-анау. Бірін-бірі талай қылмыс, батпақтан сүйреп шығарып, «қанына тартпағанның қары сынсын» деп қояды.

- Аға, осының бәрін қайдан білесіз?

- Түріңе қарасам, біраз жасқа келгендейсің. Сұрағыңа қарасам, баланың сөзі. Мәселен, сенің облысыңда не болып жатқанын білесің бе? Анау ананың, мынау мынаның деп шұбыртып ала жөнелді. Осылай екі тәулік бойы тыңдаушы құлақ тапқанына риза болып, біреулердің қызметін, екіншілерінің қалтасы қалыңдығын талқылады да отырды. Біліп айтып отыр ма, белдеулеп айтып отыр ма, ол жағы өзіне аян. Біз бала кезімізде «Керқұла атты Кендебайды», «Тау көтерген Толағайды», «Атымтай Жомартты» алдымен қариялардан еститінбіз. Мектепке бармасақ та, әріп тани қоймасақ та, «Айт, жануар, шу» деді, Тайбурыл сонда гуледі» дегендей бір-екі тіркестерді тал мініп, шаңды бұрқыратып жүрген кезімізде білетінбіз. Бұл жерде айтарымыз, «білімпаздығымыз» емес, ауылдағы қарияларымыздың әңгімешілдігі. «Әй, анау жорға желіспен сусылдатып бара жатқан кім?» дейді. «Қасан бригадир ғой». «Әй, осы көк дөненнің тұқымында талай сәйгүлік болған. Осы тұлпардың тұқымының өзі аламаннан болмаса да, жорға жарысында дес бермесі анық» дегендей әңгіме қозғап отыратын. Тағы бірде «Биыл күз жылы болды, қансонар қалың болар. Түлкі, қарсақтың ізінен көз тұнар» десетін. Әр заманның өз әңгімесі болатын шығар. Бірақ қазақы әңгіменің тәрбиесі бөлек-ау...

Ғалымбек Жұматов, жазушы

 

 


Количество показов: 455

Возврат к списку

ЖЕДЕЛ ЖАҢАЛЫҚТАР

Халыққа қызмет көрсету орталығы ашылады
16:27 02.02.2023  69

Баға көтеруге негіз жоқ
16:24 02.02.2023  67

Су тапшылығын жоюдың жолы бар павлодарлық ғалым тың жоба ұсынды
11:18 02.02.2023  90

Чемпиондар ауылдан шығады! Ақтоғай ауданында қандай спорт нысандары салынады?
11:15 02.02.2023  73

Оқырман сұранысы қандай болмақ?
11:09 02.02.2023  100

Тәрбие тал бесіктен басталады
11:03 02.02.2023  105

Қайраткер атында турнир өтті
10:57 02.02.2023  82

Жаңа басшылар
10:53 02.02.2023  104

Әскерден соң оқуға қалай түсуге болады?
10:50 02.02.2023  112

Ауыл дамуына басымдық беріледі
10:48 02.02.2023  81

Балабақшада мамандар неге тапшы?
10:46 02.02.2023  84

Пәндерді шетел тілінде оқытқан дұрыс па?
10:42 02.02.2023  108

Полиция көліктері сақадай сай
10:39 02.02.2023  93

Ана тағдырын суреттеген портрет
10:36 31.01.2023  297

Қазандықтар жаңғыртылады
10:35 31.01.2023  344

Әйелді аялау - әлемді аялау
09:23 31.01.2023  335

Мерзімді басылымдар - жаңғыру жолында
09:20 31.01.2023  266

Жолаушының «жыры» біте ме? немесе «Аялдамадағылардан» сәлем хат
09:17 31.01.2023  250

Сайлау: дайындық барысы қалай?
09:15 31.01.2023  378

Тұрғын үй сертификаты: кімдерге тиесілі?
09:14 31.01.2023  259

Жолаушыларға - жаңа автобустар
09:12 31.01.2023  360

Талап-тілек ескерусіз қалмады
17:23 27.01.2023  707

Көші-қон саясаты дамуда
16:42 27.01.2023  659

Үйге жеткізу сервисі жеңілдеді
15:04 26.01.2023  645

Шежірелі білім ордасы
11:32 26.01.2023  670

«Қазақ театрында даму бар»
11:30 26.01.2023  842

Ілгерілеу де, ізденіс те бар
11:28 26.01.2023  609

Негізгі мектептің күйі нашар
11:26 26.01.2023  632

«Бәлен жерде алтын бар...»
11:25 26.01.2023  581

Жазатайым оқиға неге азаймай тұр?
11:23 26.01.2023  665

Су тасқынына дайындық қалай?
11:21 26.01.2023  639

Жарымжан балалар неге көбейіп барады?
11:19 26.01.2023  475

Тығырықтан шығу жолы - тарифті өсіру дейді энергетика мамандары
11:09 26.01.2023  1061

Әкенің рөлін қалай көтереміз?
11:05 26.01.2023  880

Бұл сайлау бұрынғыдан өзгерек
11:02 26.01.2023  643

Қабдыкәрім ақынның қамқорлығы
10:59 26.01.2023  592

Пияз экспортын шектеу: тұтынушы мен шаруаға тиімді ме?
10:56 26.01.2023  378

Заңдастыру тәртібі - оңай
10:52 26.01.2023  591

Сарыарқа самалы, 24 қаңтар, сейсенбі
11:27 24.01.2023  514

11 медаль!
11:05 24.01.2023  597

Абайлаңыз, көктайғақ!
11:02 24.01.2023  607

Мәселелерді жедел шешу - шарт
11:01 24.01.2023  546

Жаңа әкімдердің жүгі қандай?
10:58 24.01.2023  617

Қолтаңбасы өшпейтін қайраткер
10:55 24.01.2023  811

Автонесие: ескіден жаңасы артық
10:52 24.01.2023  591

Бал өндірісінен «бал тамбай тұр»
10:50 24.01.2023  468

Жұмыс тәулік бойы жүргізілуде
10:49 24.01.2023  608

Ауылда мәдениет үйі салынуда
10:46 24.01.2023  634

Шетелдік көліктерді заңдастыру басталды
18:10 23.01.2023  566

Квота көбейеді
11:02 22.11.2022  2922

Қала дамуы қарқынды
11:01 22.11.2022  2813

Баянауылдық «бай-барымташылар бандасы»
10:59 22.11.2022  2780

Жастар белсенділік танытты
10:55 22.11.2022  2868

ІТ-индустрияны қалай дамытамыз?
10:54 22.11.2022  2827

Қаныштың қамқорлығын көрген...
09:34 22.11.2022  2925

Бүгінгі таңдау - ертеңге бағдар
09:27 22.11.2022  2996

Жан жылуы
09:38 21.11.2022  2726

Жаңа үй салынады
09:37 21.11.2022  2724

Кәсіп бастау тетігі – «Даму»
09:36 21.11.2022  2848

Емханаларға тіркеу аяқталды
09:35 21.11.2022  2778