Саназардың теңіз аттары

СОҢҒЫ ЖАРИЯЛАНЫМДАР

Жас таланттар шоғырланды
10:36 16.08.2022  101

Арнайы аймақта - ауқымды жобалар
10:34 16.08.2022  95

Абай жолын ұлықтаған академик
10:30 16.08.2022  102

Ақ желеңділер тапшы
10:26 16.08.2022  130

Көмір бағасы қолжетімді
10:25 16.08.2022  95

Қала жолдары қарқынды жөнделуде
10:23 16.08.2022  101

Әдепсіз әншілер сахнадан шеттетіле ме?
10:21 16.08.2022  96

Сарыарқа самалы, 16 тамыз, сейсенбі
10:20 16.08.2022  108

Кәсіптік білімнің болашағы зор
09:09 13.08.2022  208

Киелі өнердің майталманы
09:05 13.08.2022  230

Қатерлі ісік азаймай тұр
08:59 13.08.2022  255

Абай тағылымы
08:58 13.08.2022  212

Сараланған тариф енгізіледі
08:56 13.08.2022  200

Сарыарқа самалы, 13 тамыз, сенбі
08:53 13.08.2022  224

Жаңа оқу жылына әзірлік
08:02 13.08.2022  244

Құрылысшы - мәртебелі мамандық
08:01 12.08.2022  249

Әр сөзі - тұнған шежіре
10:09 11.08.2022  306

Аспан перзенті
10:07 11.08.2022  301

«Өкпеұлы Кәрімтайдың ғибратты ғұмыры»
10:05 11.08.2022  310

Абай күні аталып өтті
10:04 11.08.2022  332

«Завод» сериалы түсірілуде
10:01 11.08.2022  306

Ауладағы қуаныш
09:58 11.08.2022  296

Білім. Еңбекқорлық. Өзгеше ойлау
09:56 11.08.2022  325

Энергетикалық сусынға тыйым салу қажет пе?
09:52 11.08.2022  324

«Мектепке жол» қалай өтуде?
09:49 11.08.2022  304

Техника жаңартуға таптырмас мүмкіндік
09:43 11.08.2022  343

Шаруалар шабындыққа шалғы салды
09:40 11.08.2022  329

Абай сөзі - әдебиет өлшемі
10:24 09.08.2022  419

Білікті мамандар тапшы
10:21 09.08.2022  405

Бір жабылып, бір ашылған «Әлем»
10:20 09.08.2022  401

Баспана – басты байлық
10:18 09.08.2022  394

«Бейсен және Болмыс»
10:14 09.08.2022  418

Екеудің көрмесі
10:11 09.08.2022  399

Мектеп жәрмеңкесі жалғасады
10:09 09.08.2022  415

Аймақтағы ахуал тұрақты
08:56 06.08.2022  498

Сарыарқа самалы, 6 тамыз, сенбі
08:36 06.08.2022  543

Саназардың теңіз аттары
08:13 06.08.2022  493

Медиация мақсаты - бітімгершілік
08:10 06.08.2022  547

Жолдарымыз жаңарып, аумақтар тазаруда
08:09 06.08.2022  516

Мектепке дайындық қанша тұрады?
08:07 06.08.2022  491

Әлемді әнмен Тербеткен
08:03 06.08.2022  539

Педагогтар не базына айтады?
08:01 06.08.2022  501

Өкпе ауруы дендеп тұр
08:00 06.08.2022  512

Қандай мультфильм көріп жүрміз?
10:51 04.08.2022  584

Интернет алаяқтары көбейіп барады
10:50 04.08.2022  643

Жаңатілекте мешіт ашылды
10:49 04.08.2022  570

Суармалы жердің берекесі мол
10:47 04.08.2022  590

Қор қаражатына несие жабылмайды
10:45 04.08.2022  595

Самокаттарға талапты қатаңдату керек пе?
10:41 04.08.2022  565

Мұрагерге жинақты алуға бола ма?
10:39 04.08.2022  575

Балалар бағына саяхат
10:37 04.08.2022  542

Өнерде шекара жоқ
10:34 04.08.2022  568

Алтын аға
10:30 04.08.2022  619

Балабақшалар қалай бақыланады?
10:28 04.08.2022  632

Әнші арманы
09:57 02.08.2022  641

«Мектепке жол» акциясы басталды
09:54 02.08.2022  823

Жол жабылмайды
09:52 02.08.2022  625

Мәшһүр Жүсіп және Бекасыл хазірет
09:49 02.08.2022  655

Пәтер кезегін себепсіз жылжытқан
09:47 02.08.2022  636

Денсаулық пойызы келді
09:45 02.08.2022  654

Саназардың  теңіз аттары 06.08.2022

Саназардың теңіз аттары

Ертеде адай руында Саназар деген бір бай болыпты. Әлім руының бір жігіті оның қызына ғашық болып, әкелері құдаласыпты. Ғашық жігіт Саназардың ауылына қызға құпия келіп-кетіп жүріпті. Жігіттің сиқырлы аты бар екен, мұны тек Саназар мен оның қызы ғана біліпті. Содан Саназар сиқырлы атқа біреу-міреудің көзі тимесін деп, ауыл шетінде жігіт пен оның ғажайып пырағына арнап жеке үй тіктіреді, адамдардың оған қарауына тыйым салады. Дегенмен де көрсеқызар бір әйел жабудың арасынан сығалап, қанатты атты көріп қояды. Әйелдің сиқырлы атқа сұғы жаман көзі тиіп, ат сеспей қатады. Саназар болашақ күйеу баласына өзінің қанатты тұлпарын беріп, шерін басады. Бұл сиқырлы тұлпар Саназардың қолына былай түскен болатын.

Бірде ол оннан астам байталын жоғалтып, соларды іздеуге шығады. Сөйтіп, жылқылары мөлдір де тұнық суы бар бір суаттың басынан су ішіп тұрған жерінен үстінен көреді. Саназар жоғын тапқанға мәз болып, дем алып отырса, судан теңіз айғыры шығып, мұның байталдарымен иіскесіп, ойнай бастайды. Мұны көрген Саназар ақсақалдардың теңіз және өзен жылқыларының сиқырлы қасиеттері жайлы айтқан әңгімелерін еске алып, теңіз айғыры шапқан байталдарды ғана әкетіпті. Буаз байталдардың құлындайтын уақыт та жақындайды. Ғажайып құлындар күткен Саназар байталдарын өзі мәпелеп бағып, күзетіпті. Бірақ әрбір жолы жаңа туған құлынды көктен бір тылсым күш келіп, алып кетіп отырады. Саназар тек біреуін ғана ұрлатпай алып қалады. Сөйтіп, Саназардың күйеу баласына өлген қанатты тұлпардың бодауына берген аты нақ сол теңіз айғырынан туған жалғыз құлынның ұрпағы болатын. Теңіз аттарының қылшықтары алтын және олардың ауыздарында жады тас болады. Айғырлар судан шыққанда, бұл тасты биік жерге, төбеге қояды. Адамды көрсе, теңіз аттары бірден суға шомып, ғайып боп кетеді. Башқұрттардың байұлы руының арғы атасы теңіз аттары деп есептеледі. Баяғы заманда Күшлік деген бір жігіт өзінің саят сұңқарын теңіз патшасының бірнеше атына айырбастайды. Судан қанатты Қара Жорға бастап бір үйір теңіз жылқысы шығады. Осы қанатты тұлпарлар жігіттің қолын сұлу қалыңдыққа жеткізеді, екеуінен байұлы руы тарайды. Кейбір мифтерде аттар айдаһарларға туыс болып келеді. Теңіз аттары айдаһарлардың бейнесі деп саналған.Тұрқы биік барлық арғымақтар ертеде айдаһар ретінде қабылданған. Бағзыдағы қытай жазушылары Чжан Цзинь мен Ли Бо сақара көшпелілерінің теңіз аттары жайында: «Алыстағы Батыс жақта (Ұлы Далада) айдаһарлардай алып денелі қанатты керемет аттар мекендейді», - деп әңгімелейді.

Юечжи еліндегі үңгірлерде

Арғымақ аспан тектес келді өмірге.

Арқасы теңбіл-теңбіл жолбарыстай,

Айдаһар қанаты бар денесінде...» - деп жазады ақын Ли Бо. Суда туған жылқылар жайындағы аңыз сақараның сан тұрлі аймақтарына мағлұм. Мысалы, Күше шаһарында (VII ғасыр) бір ғибадатхананың алдында «айдаһарлар көлі» болған. Өздерінің кейпін өзгерте отырып, осы айдаһарлар кәдімгі биелермен будандасқан. Олардан тараған ұрпақтар –

қолға үйренуі қиын, бас білмейтін тарпаң асау, жабайы жылқылар.

 

Бегімхан КЕРІМХАНҰЛЫ,

№2 орта мектептің

қазақ тілі мен әдебиеті мұғалімі,

Ақсу қаласы.

 


Количество показов: 429

Возврат к списку

ЖЕДЕЛ ЖАҢАЛЫҚТАР

Жас таланттар шоғырланды
10:36 16.08.2022  101

Арнайы аймақта - ауқымды жобалар
10:34 16.08.2022  95

Абай жолын ұлықтаған академик
10:30 16.08.2022  102

Ақ желеңділер тапшы
10:26 16.08.2022  130

Көмір бағасы қолжетімді
10:25 16.08.2022  95

Қала жолдары қарқынды жөнделуде
10:23 16.08.2022  101

Әдепсіз әншілер сахнадан шеттетіле ме?
10:21 16.08.2022  96

Сарыарқа самалы, 16 тамыз, сейсенбі
10:20 16.08.2022  108

Кәсіптік білімнің болашағы зор
09:09 13.08.2022  208

Киелі өнердің майталманы
09:05 13.08.2022  230

Қатерлі ісік азаймай тұр
08:59 13.08.2022  255

Абай тағылымы
08:58 13.08.2022  212

Сараланған тариф енгізіледі
08:56 13.08.2022  200

Сарыарқа самалы, 13 тамыз, сенбі
08:53 13.08.2022  224

Жаңа оқу жылына әзірлік
08:02 13.08.2022  244

Құрылысшы - мәртебелі мамандық
08:01 12.08.2022  249

Әр сөзі - тұнған шежіре
10:09 11.08.2022  306

Аспан перзенті
10:07 11.08.2022  301

«Өкпеұлы Кәрімтайдың ғибратты ғұмыры»
10:05 11.08.2022  310

Абай күні аталып өтті
10:04 11.08.2022  332

«Завод» сериалы түсірілуде
10:01 11.08.2022  306

Ауладағы қуаныш
09:58 11.08.2022  296

Білім. Еңбекқорлық. Өзгеше ойлау
09:56 11.08.2022  325

Энергетикалық сусынға тыйым салу қажет пе?
09:52 11.08.2022  324

«Мектепке жол» қалай өтуде?
09:49 11.08.2022  304

Техника жаңартуға таптырмас мүмкіндік
09:43 11.08.2022  343

Шаруалар шабындыққа шалғы салды
09:40 11.08.2022  329

Абай сөзі - әдебиет өлшемі
10:24 09.08.2022  419

Білікті мамандар тапшы
10:21 09.08.2022  405

Бір жабылып, бір ашылған «Әлем»
10:20 09.08.2022  401

Баспана – басты байлық
10:18 09.08.2022  394

«Бейсен және Болмыс»
10:14 09.08.2022  418

Екеудің көрмесі
10:11 09.08.2022  399

Мектеп жәрмеңкесі жалғасады
10:09 09.08.2022  415

Аймақтағы ахуал тұрақты
08:56 06.08.2022  498

Сарыарқа самалы, 6 тамыз, сенбі
08:36 06.08.2022  543

Саназардың теңіз аттары
08:13 06.08.2022  494

Медиация мақсаты - бітімгершілік
08:10 06.08.2022  547

Жолдарымыз жаңарып, аумақтар тазаруда
08:09 06.08.2022  516

Мектепке дайындық қанша тұрады?
08:07 06.08.2022  491

Әлемді әнмен Тербеткен
08:03 06.08.2022  539

Педагогтар не базына айтады?
08:01 06.08.2022  501

Өкпе ауруы дендеп тұр
08:00 06.08.2022  512

Қандай мультфильм көріп жүрміз?
10:51 04.08.2022  584

Интернет алаяқтары көбейіп барады
10:50 04.08.2022  643

Жаңатілекте мешіт ашылды
10:49 04.08.2022  570

Суармалы жердің берекесі мол
10:47 04.08.2022  590

Қор қаражатына несие жабылмайды
10:45 04.08.2022  595

Самокаттарға талапты қатаңдату керек пе?
10:41 04.08.2022  565

Мұрагерге жинақты алуға бола ма?
10:39 04.08.2022  575

Балалар бағына саяхат
10:37 04.08.2022  542

Өнерде шекара жоқ
10:34 04.08.2022  568

Алтын аға
10:30 04.08.2022  619

Балабақшалар қалай бақыланады?
10:28 04.08.2022  632

Әнші арманы
09:57 02.08.2022  641

«Мектепке жол» акциясы басталды
09:54 02.08.2022  823

Жол жабылмайды
09:52 02.08.2022  625

Мәшһүр Жүсіп және Бекасыл хазірет
09:49 02.08.2022  655

Пәтер кезегін себепсіз жылжытқан
09:47 02.08.2022  636

Денсаулық пойызы келді
09:45 02.08.2022  654