Сапалы тұқым – мол өнім кепілі

ЖЕДЕЛ ЖАҢАЛЫҚТАР

Мәдидің жетістігі
27.11.2021

Аламанда ойы ұшқырлар табысады
27.11.2021

Үлгілі «Баян сұлу»
27.11.2021

Әйелдің бақыты – отбасында
27.11.2021

Қауіпсіздікке кім жауапты?
27.11.2021

Миллиард теңге «желге ұшты» ма?
27.11.2021

Дені - Павлодар қаласында
27.11.2021

Бүгінгі жетістік – ертеңге бағдар
27.11.2021

Сарыарқа самалы, 27 қараша, сенбі
27.11.2021

Астық өткізудің артықшылығы неде?
25.11.2021

Ревакциналау басталды
25.11.2021

Жер берілуі мүмкін
25.11.2021

Ақылы жүйеге қосылды
25.11.2021

Ғажайып өнер әлемі
25.11.2021

Ұлттық мұраның ұлықтаушысы
25.11.2021

Елдіктің жеті тұғыры
25.11.2021

Әрбір өзгеріс – игілік жолына
25.11.2021

Үздіктер озған аламан
25.11.2021

Көлік картасы тиімді бола ма?
25.11.2021

«Ұлтқа қызмет етуден артық бақыт жоқ»
25.11.2021

«Достық» шаттық сыйлайды!
25.11.2021

Сарыарқа самалы, 25 қараша, бейсенбі
25.11.2021

Құпияға толы қорғандар
23.11.2021

«Барокко болмыс»
23.11.2021

Ғалымның есімі – кабинетте
23.11.2021

«Pfizer» екпесін салдырды
23.11.2021

Бала тәрбиесі отбасынан басталады
23.11.2021

Несиені оңды-солды таратуға болмайды
23.11.2021

Өңір тұрғындарының әл-ауқаты - басты назарда
23.11.2021

Жаңа жүйе жетістікке жетелейді
23.11.2021

Сарыарқа самалы, 23 қараша, сейсенбі
23.11.2021

Сарыарқа самалы, 20 қараша, сенбі
22.11.2021

Чемпиондар ауылдан шығады
20.11.2021

Сабақтар қандай жағдайда тоқтайды?
20.11.2021

Орталық мешіттің оң жобалары
20.11.2021

«Елбасымен кездесу өмірімді күрт өзгертті...»
20.11.2021

«Тәуелсіз Қазақстанның кітаптары»
20.11.2021

«Адам жанымен сұлу...»
20.11.2021

Кіл жүйрікте кім жүйрік?
20.11.2021

Толайым табыстар жылы
20.11.2021

Сынақтан сәтті өтті
20.11.2021

Фронт-кеңсе ашылды
20.11.2021

Жанкүйерлер сенімі – «Ақсуда»
20.11.2021

Қазақстандық оқушылар тағы да «SportFEST Kazakhstan» республикалық спартакиадасында бақ сынайды.
18.11.2021

Көмір химиясы: өңдеудің болашағы қандай?
18.11.2021

«30 жұлдызды күн»
18.11.2021

Құрсақтағы сәбиді қорғайды
18.11.2021

Борышкерлерді баспанасынан айырмаудың жолы қандай?
18.11.2021

Ауылдың тұрмысы жақсарды
18.11.2021

«Газет уақытылы жетуі тиіс!»
18.11.2021

Үздік 30 ауылдың қатарында
18.11.2021

«Күй керуені»
18.11.2021

Шыққан шыңы биік еді
18.11.2021

Шаруаның игі ісі – елдің ырысы
18.11.2021

Балаларды егудің тәртібі қандай?
18.11.2021

Жол картасын құру қажет
18.11.2021

«Worldskills» - жас мамандар сыны
18.11.2021

Сарыарқа самалы, 18 қараша, сейсенбі
18.11.2021

Қазақ оқырмандары көбейді
16.11.2021

Саз бен сөз үйлескен кеш
16.11.2021

Сапалы тұқым –  мол өнім кепілі 16.11.2021

Сапалы тұқым – мол өнім кепілі

Агроөнеркәсіп кешенінің дамуын ғылымсыз елестету қиын. Осы орайда, Кемеңгер ауылында орналасқан Павлодар ауыл шаруашылығы тәжірибелік стансасының қызметкерлері қолданысқа тұқымның жаңа сорттарын енгізіп, жергілікті шаруалардың мол өнім жинауына қол ұшын созуда.

Оралхан ҚОЖАНОВ

Ғылым ордасы 1993 жылы құрылған. Тәуелсіздік алған жылдан бері қарай көптеген шаруашылықтармен тығыз қарым-қатынас орнатып үлгерген ғылым ордасында жаңашылдықтар көп. Жергілікті селекционерлер аймақтың климатына төзімді жаңа астық сорттарын ұсынуда. Тәжірибелік стансаның селекционері Ирина Кузнецованың мәліметінше, 1 сортты қолданысқа енгізудің өзіне 15 жылдай уақыт қажет екен.

- Былтыр жазғы жұмсақ бидайдың «Анель-16» сортын, сұлының «Ертіс самалы» сортын қолданысқа енгіздік. «Победа» ЖШС-мен бірлесіп, арпаның «Орловская» сорты пайда болды. Сондай-ақ «Галицкое» ЖШС-мен байланыс орнатып, бидайдың «Галичанка» атты жаңа сорты тіркелді. Шаруашылықтар астық дақылдарынан көбіне «Северянка», «Кондитерская яровая», «Юбилейная» сияқты сорттарды қолданады. Себебі, олар аймағы-мыздың ауа райына төзімді болып келеді. Бұрындары «Секе» тұқымы көп егілетін. Қазір ол сорт қара-ғандылықтардың тарапынан мол сұранысқа ие, - дейді Н.Кузнецова. Соңғы жылдары шаруалардың егіс алқабында селекциядан өткен тұқымдар егіліп, тәжірибе жүргізілуде. Егер астықтың өнім-ділігі шаруалардың көңілінен шығып жатса, тәжірибелік стансадан тұқым сатып ала алады. Айтпақшы, аталған серіктестік - облыста суперэлиталы тұқым шығаратын жалғыз мекеме. Кейін «Галицкое», «Абай» сияқты элиталы тұқым шаруашылықтары әрі қарай көбейтіп, өзгелерге ұсынады. Тәжірибелік стансаның ғылым жөніндегі басқарма төрағасының орынбасары Дәулен Валиевтің айтуынша, Тәуелсіздіктің алғашқы жылдары егіс алқабын жаппай ресейлік тұқымдар жаулап алған. Кейінгі жылдары шаруалар жергілікті ғалымдардың көмегіне жүгінетін болған. Десе де, әлі күнге дейін Ресейдің тұқымдарына басымдық беретіндер аз емес екен.

- Көрші елден әкелінген тұқымдар ылғалсүйгіш, яғни, қуаңшылыққа төзбейді. Павлодарлық сорттардың тұрақты өнім беретіні әлдеқашан дәлелденген. Жасыратыны жоқ, кейбір ұсақ шаруа-шылықтардың басшыларына сапасынан гөрі бағасы маңызды болып жатады. Сосын елімізде суперэлиталы тұқым қолданғаныңыз үшін субсидия берілмейді. Керісінше, 1-інші репродукциялы тұқымдарға қарастырылған. Сәйкесінше, диқандар демеуқаржы алу үшін супер элиталы тұқымды қажетіне жаратпайды да. Бұл өнім сапасының төмендеуіне алып келетіні сөзсіз, -
дейді ол. Бүгінде аймақтағы егіс алқа-бының 50 пайызына көрші елдің тұқымы себіледі екен. Атап айтсақ, бидайдың «Саратовская – 29» және «Омская – 18» секілді сорттары 50 жыл бойы қолданыста. Отандық тұқымдардың сапасы ешкімнен кем емес. Тек шаруалардың ойында сол баяғы «советский», «ресейлік» өнімдер жақсы» деген пікірлер қалыптасып қалған.

- Салыстырмалы түрде мысалға алсақ, павлодарлық бидайдың әр гектарынан 30-35 центнер өнім алынса, ресейлік тұқым 10-15 центнер өнім береді. Шаруалар тұқымды көбіне Омбы өңірінен әкеледі. Тұқыммен бірге өсімдік аурулары да келуі мүмкін. Жалпы, Павлодар облысының әр ауданындағы топы-рақтың құнарлылығы бір-біріне ұқса-майды. Бұл ретте, агрохимиялық зерттеулер жүргізіліп, шаруаларға қандай тұқым егу керектігі жөнінде ұсыныс береміз. Көмегімізге көбіне шағын шаруашылықтар жүгінеді. Ірі шаруа қожалықтарында тәжірибелі агрономдар бар. Десе де, олармен де қоян-қолтық жұмыс істеп жатырмыз. Атап айтсақ, «Победа», «Галицкое» сияқты серіктестіктер сенімді серігімізге айналып отыр, - дейді Дәулен Валиев. Иә, соңғы жылдары ауыл шаруашылығы саласының ардагер-лері бастапқы тұқым шаруашылығы жүйесі қазіргі заманғы агробизнес талаптарына сәйкес келмейтінін жиі айтады. Отандық тұқым нарығы бақылаусыз, фермерлердің көпшілігі стандарттарға сай емес астық себеді. Осы факторлардың барлығы егін алқаптарының өнімділігі мен өндірістің төмендеуіне әкеліп соғады. Тұқым шаруашылығын бақылау жүйесіне өзгерістер енгізуді, реестр- де тіркеудің үш жылдық циклін күтпестен дақылдардың перспективалы сұрыптарын нарыққа шығаруға рұқсат беру керек деп есептейді сала ардагерлері. Жасыратыны жоқ, қазір көбі қай жерде баға арзан, соған қарай жүгіреді. Сапасының төмендігіне қарап жатқан ешкім жоқ. Бұл ретте, жергілікті шаруалар барлық талаптарға сай Павлодар ауыл шаруашылығы тәжірибелік стансасының жоғары сапалы тұқымдарын кәдеге жаратса екен дейміз. Ел нарығында павлодарлық картопқа сұраныс жоғары екені белгілі. Бұл ретте, тәжірибелік стансаның жаңадан іске қосылған зертханасында картоптың бірнеше түрі сынамадан өтуде. Атап айтсақ, «Гулливер», «Любава», «Беллароза», «Даренка», «Биргит» тұқымдары көктемде егіс алаңына егіледі. Артықшылығы сол, вирусы жоқ тұқымдар небары 2 айдың ішінде өнім береді екен. Әдетте көктемгі егіс кезінде шұңқыр қазып, тұқымдық картопты салатынымыз белгілі. Ал вируссыз картоптар сабақ арқылы көбейетін көрінеді. Мұндай картоптарды орыс ғалымдары ойлап тапқан. Павлодарлық селекционерлер оны жергілікті климатқа бейімдеп, дамытуда. Әзірге жаңашылдықты «Тимур», «Маяк», «Арна» шаруашылықтары қолданысқа енгізуде. Тұқымды себетін арнайы техника болмағандықтан ба, көбі вируссыз картоптың машақатынан «қашатынға» ұқсайды.Ауыл шаруашылығы саласы цифрландыруға аяқ басқандықтан, көштен қалмай, заманауи құрылғыларды қолданған абзал. Әйтпесе, шаруалармен жұмыс істеу қиынға соғатыны сөзсіз. Бұл ретте, тәжірибелік станса басшылығы жыл сайын қондырғыларды, техника паркін жаңартуды назарда ұстап келеді. Мәселен, 2019 жылы қатарға жаңа техникалар қосылып, техника паркі 80 процентке дейін жаңартылған. Кадр мәселесі қашанда өзекті. Мұнда бүгінде 50-ден астам адам еңбек етуде. Десе де, жастардың үлесі аз. Кемеңгер ауылындағы аграрлық-техникалық коледжімен тығыз байланыс орнатылғанымен, көптеген жастар тұрақты жұмыс істеуге ниетті емес екен. Көбі еңбек жолын қалалық жерде жалғастырғанды тәуір көреді. Қорыта айтсақ, мол өнім кепілі – сапалы тұқым. Осы орайда, Тәуелсіздік алған жылдардан бері қарай жергілікті климатқа төзімді жаңа сорттарды қолданысқа енгізіп келе жатқан Павлодар ауыл шаруашылығы тәжірибелік стансасы қызметкерлерінің еңбегі ерен. Мемлекет басшысы ғылымсыз ауыл шаруашылығының дамуын елестету қиын екенін жиі айтады. Осы ретте, жергілікті ғалымдарға зор қолдау көрсетілсе, тәжірибелік стансаның жұмысы жандана түсіп, сәйкесінше, өңірдегі егін шаруашылығының өрісі кеңеймек. Биыл облыста соңғы 30 жылда тұңғыш рет 1 миллион тоннадан астам астық жиналып, рекордтық көрсеткіш тіркелгенін ескерсек, бұған Павлодар ауыл шаруашылығы тәжірибелік стансасы қызметкерлерінің де қосқан үлесі зор екені сөзсіз.

Павлодар ауданы, Кемеңгер ауылы.

 


Количество показов: 512

Возврат к списку