Сапалы тұқым – мол өнім кепілі

СОҢҒЫ ЖАРИЯЛАНЫМДАР

Квота көбейеді
11:02 22.11.2022  419

Қала дамуы қарқынды
11:01 22.11.2022  406

Баянауылдық «бай-барымташылар бандасы»
10:59 22.11.2022  415

Жастар белсенділік танытты
10:55 22.11.2022  403

ІТ-индустрияны қалай дамытамыз?
10:54 22.11.2022  413

Қаныштың қамқорлығын көрген...
09:34 22.11.2022  397

Бүгінгі таңдау - ертеңге бағдар
09:27 22.11.2022  463

Жан жылуы
09:38 21.11.2022  435

Жаңа үй салынады
09:37 21.11.2022  433

Кәсіп бастау тетігі – «Даму»
09:36 21.11.2022  479

Емханаларға тіркеу аяқталды
09:35 21.11.2022  449

Азық-түлік қорын молайту - міндет
09:33 21.11.2022  481

Өнерлінің өрісі кең
09:31 21.11.2022  446

Жолдар қысқа дайын ба?
09:24 21.11.2022  488

Сарыарқа самалы, 19 қараша, сенбі
09:16 21.11.2022  506

Келешекке дауыс берейік!
17:08 17.11.2022  566

Сенімім зор
17:06 17.11.2022  531

Борышымызды сезінейік!
17:02 17.11.2022  538

Еңбек иелеріне - лайықты марапат
08:39 17.11.2022  635

Дауыс берушілерге - қолайлы жағдай
08:37 17.11.2022  645

Белсенділік байқатуда
08:36 17.11.2022  557

Төрткіл дүние көз тіккен Катар
08:34 17.11.2022  636

Мақсат - ақпаратты жеткізудің үздік тәсілдерін іздеу
08:31 17.11.2022  625

Жүйріктен жүйрік озар...
08:29 17.11.2022  565

Сарыарқа самалы, 17 қараша, бейсенбі
08:16 17.11.2022  637

Учаскелер дайын
19:46 16.11.2022  563

Кәсіпкерлерді қолдау – негізгі қызмет
10:57 15.11.2022  811

Таңдау жасар сәт таяды
09:28 15.11.2022  716

Берешекті төлеу - бәріне міндет
09:25 15.11.2022  726

Балық өсіруге мән берілуде
09:23 15.11.2022  703

«Күй & джаз» үндесті
09:21 15.11.2022  711

«Велошабандоз» медбике
09:20 15.11.2022  731

Жобаның жемісі мол
09:18 15.11.2022  625

Азияда - азулылар қатарында
09:17 15.11.2022  698

Жаңа көпір қашан салынады?
09:11 15.11.2022  724

Ерекше сайлаушыларға қолдау ерекше
09:00 12.11.2022  835

Ғалымның хаты өлмейді...
09:00 12.11.2022  729

Құқықтық сауатымыз артып келеді
09:00 12.11.2022  829

Ұстаз жолы – ұлы жол
09:00 12.11.2022  820

Көмірді несиеге қалай алуға болады?
09:00 12.11.2022  820

Озық тәжірибе – ірі өндірістерде
09:00 12.11.2022  798

Дәстүрлі дода басталды
12:30 10.11.2022  815

Палуан баспаналы болды
12:26 10.11.2022  778

Азаматтық қоғамның айнасын айшықтайтын күн
12:19 10.11.2022  887

Штабтарда жұмыс қызған шақ
12:14 10.11.2022  928

1-сынып оқушысына планшет керек пе?
12:10 10.11.2022  927

Заңсыз құрылысқа тосқауыл бар ма?
12:08 10.11.2022  870

Құқықтық ақпарат - қолжетімді
12:06 10.11.2022  863

Күнбағыс майына сұраныс көп
12:05 10.11.2022  875

Қарыз емес, парыз!
10:46 08.11.2022  881

Жас журналист. Жаңа көзқарас
10:45 08.11.2022  1137

Сайлау-2022: Дауыс берушілердің тілегі қандай?
10:42 08.11.2022  1109

Сайлау учаскелерінің дайындығы қалай?
10:40 08.11.2022  1006

Алтыншы орынға жетті
10:38 08.11.2022  869

Жас палуандар белдесті
10:37 08.11.2022  1011

Жұмыстар неге кешікті?
09:29 08.11.2022  877

Кездесулер жалғасуда
18:16 07.11.2022  935

Ғалымдарды тарту - тиімді
08:58 05.11.2022  1170

Ағаштың да сұрауы бар
08:54 05.11.2022  1159

Мектеп қазандықтары қысқа дайын ба?
08:52 05.11.2022  1123

Сапалы тұқым –  мол өнім кепілі 16.11.2021

Сапалы тұқым – мол өнім кепілі

Агроөнеркәсіп кешенінің дамуын ғылымсыз елестету қиын. Осы орайда, Кемеңгер ауылында орналасқан Павлодар ауыл шаруашылығы тәжірибелік стансасының қызметкерлері қолданысқа тұқымның жаңа сорттарын енгізіп, жергілікті шаруалардың мол өнім жинауына қол ұшын созуда.

Оралхан ҚОЖАНОВ

Ғылым ордасы 1993 жылы құрылған. Тәуелсіздік алған жылдан бері қарай көптеген шаруашылықтармен тығыз қарым-қатынас орнатып үлгерген ғылым ордасында жаңашылдықтар көп. Жергілікті селекционерлер аймақтың климатына төзімді жаңа астық сорттарын ұсынуда. Тәжірибелік стансаның селекционері Ирина Кузнецованың мәліметінше, 1 сортты қолданысқа енгізудің өзіне 15 жылдай уақыт қажет екен.

- Былтыр жазғы жұмсақ бидайдың «Анель-16» сортын, сұлының «Ертіс самалы» сортын қолданысқа енгіздік. «Победа» ЖШС-мен бірлесіп, арпаның «Орловская» сорты пайда болды. Сондай-ақ «Галицкое» ЖШС-мен байланыс орнатып, бидайдың «Галичанка» атты жаңа сорты тіркелді. Шаруашылықтар астық дақылдарынан көбіне «Северянка», «Кондитерская яровая», «Юбилейная» сияқты сорттарды қолданады. Себебі, олар аймағы-мыздың ауа райына төзімді болып келеді. Бұрындары «Секе» тұқымы көп егілетін. Қазір ол сорт қара-ғандылықтардың тарапынан мол сұранысқа ие, - дейді Н.Кузнецова. Соңғы жылдары шаруалардың егіс алқабында селекциядан өткен тұқымдар егіліп, тәжірибе жүргізілуде. Егер астықтың өнім-ділігі шаруалардың көңілінен шығып жатса, тәжірибелік стансадан тұқым сатып ала алады. Айтпақшы, аталған серіктестік - облыста суперэлиталы тұқым шығаратын жалғыз мекеме. Кейін «Галицкое», «Абай» сияқты элиталы тұқым шаруашылықтары әрі қарай көбейтіп, өзгелерге ұсынады. Тәжірибелік стансаның ғылым жөніндегі басқарма төрағасының орынбасары Дәулен Валиевтің айтуынша, Тәуелсіздіктің алғашқы жылдары егіс алқабын жаппай ресейлік тұқымдар жаулап алған. Кейінгі жылдары шаруалар жергілікті ғалымдардың көмегіне жүгінетін болған. Десе де, әлі күнге дейін Ресейдің тұқымдарына басымдық беретіндер аз емес екен.

- Көрші елден әкелінген тұқымдар ылғалсүйгіш, яғни, қуаңшылыққа төзбейді. Павлодарлық сорттардың тұрақты өнім беретіні әлдеқашан дәлелденген. Жасыратыны жоқ, кейбір ұсақ шаруа-шылықтардың басшыларына сапасынан гөрі бағасы маңызды болып жатады. Сосын елімізде суперэлиталы тұқым қолданғаныңыз үшін субсидия берілмейді. Керісінше, 1-інші репродукциялы тұқымдарға қарастырылған. Сәйкесінше, диқандар демеуқаржы алу үшін супер элиталы тұқымды қажетіне жаратпайды да. Бұл өнім сапасының төмендеуіне алып келетіні сөзсіз, -
дейді ол. Бүгінде аймақтағы егіс алқа-бының 50 пайызына көрші елдің тұқымы себіледі екен. Атап айтсақ, бидайдың «Саратовская – 29» және «Омская – 18» секілді сорттары 50 жыл бойы қолданыста. Отандық тұқымдардың сапасы ешкімнен кем емес. Тек шаруалардың ойында сол баяғы «советский», «ресейлік» өнімдер жақсы» деген пікірлер қалыптасып қалған.

- Салыстырмалы түрде мысалға алсақ, павлодарлық бидайдың әр гектарынан 30-35 центнер өнім алынса, ресейлік тұқым 10-15 центнер өнім береді. Шаруалар тұқымды көбіне Омбы өңірінен әкеледі. Тұқыммен бірге өсімдік аурулары да келуі мүмкін. Жалпы, Павлодар облысының әр ауданындағы топы-рақтың құнарлылығы бір-біріне ұқса-майды. Бұл ретте, агрохимиялық зерттеулер жүргізіліп, шаруаларға қандай тұқым егу керектігі жөнінде ұсыныс береміз. Көмегімізге көбіне шағын шаруашылықтар жүгінеді. Ірі шаруа қожалықтарында тәжірибелі агрономдар бар. Десе де, олармен де қоян-қолтық жұмыс істеп жатырмыз. Атап айтсақ, «Победа», «Галицкое» сияқты серіктестіктер сенімді серігімізге айналып отыр, - дейді Дәулен Валиев. Иә, соңғы жылдары ауыл шаруашылығы саласының ардагер-лері бастапқы тұқым шаруашылығы жүйесі қазіргі заманғы агробизнес талаптарына сәйкес келмейтінін жиі айтады. Отандық тұқым нарығы бақылаусыз, фермерлердің көпшілігі стандарттарға сай емес астық себеді. Осы факторлардың барлығы егін алқаптарының өнімділігі мен өндірістің төмендеуіне әкеліп соғады. Тұқым шаруашылығын бақылау жүйесіне өзгерістер енгізуді, реестр- де тіркеудің үш жылдық циклін күтпестен дақылдардың перспективалы сұрыптарын нарыққа шығаруға рұқсат беру керек деп есептейді сала ардагерлері. Жасыратыны жоқ, қазір көбі қай жерде баға арзан, соған қарай жүгіреді. Сапасының төмендігіне қарап жатқан ешкім жоқ. Бұл ретте, жергілікті шаруалар барлық талаптарға сай Павлодар ауыл шаруашылығы тәжірибелік стансасының жоғары сапалы тұқымдарын кәдеге жаратса екен дейміз. Ел нарығында павлодарлық картопқа сұраныс жоғары екені белгілі. Бұл ретте, тәжірибелік стансаның жаңадан іске қосылған зертханасында картоптың бірнеше түрі сынамадан өтуде. Атап айтсақ, «Гулливер», «Любава», «Беллароза», «Даренка», «Биргит» тұқымдары көктемде егіс алаңына егіледі. Артықшылығы сол, вирусы жоқ тұқымдар небары 2 айдың ішінде өнім береді екен. Әдетте көктемгі егіс кезінде шұңқыр қазып, тұқымдық картопты салатынымыз белгілі. Ал вируссыз картоптар сабақ арқылы көбейетін көрінеді. Мұндай картоптарды орыс ғалымдары ойлап тапқан. Павлодарлық селекционерлер оны жергілікті климатқа бейімдеп, дамытуда. Әзірге жаңашылдықты «Тимур», «Маяк», «Арна» шаруашылықтары қолданысқа енгізуде. Тұқымды себетін арнайы техника болмағандықтан ба, көбі вируссыз картоптың машақатынан «қашатынға» ұқсайды.Ауыл шаруашылығы саласы цифрландыруға аяқ басқандықтан, көштен қалмай, заманауи құрылғыларды қолданған абзал. Әйтпесе, шаруалармен жұмыс істеу қиынға соғатыны сөзсіз. Бұл ретте, тәжірибелік станса басшылығы жыл сайын қондырғыларды, техника паркін жаңартуды назарда ұстап келеді. Мәселен, 2019 жылы қатарға жаңа техникалар қосылып, техника паркі 80 процентке дейін жаңартылған. Кадр мәселесі қашанда өзекті. Мұнда бүгінде 50-ден астам адам еңбек етуде. Десе де, жастардың үлесі аз. Кемеңгер ауылындағы аграрлық-техникалық коледжімен тығыз байланыс орнатылғанымен, көптеген жастар тұрақты жұмыс істеуге ниетті емес екен. Көбі еңбек жолын қалалық жерде жалғастырғанды тәуір көреді. Қорыта айтсақ, мол өнім кепілі – сапалы тұқым. Осы орайда, Тәуелсіздік алған жылдардан бері қарай жергілікті климатқа төзімді жаңа сорттарды қолданысқа енгізіп келе жатқан Павлодар ауыл шаруашылығы тәжірибелік стансасы қызметкерлерінің еңбегі ерен. Мемлекет басшысы ғылымсыз ауыл шаруашылығының дамуын елестету қиын екенін жиі айтады. Осы ретте, жергілікті ғалымдарға зор қолдау көрсетілсе, тәжірибелік стансаның жұмысы жандана түсіп, сәйкесінше, өңірдегі егін шаруашылығының өрісі кеңеймек. Биыл облыста соңғы 30 жылда тұңғыш рет 1 миллион тоннадан астам астық жиналып, рекордтық көрсеткіш тіркелгенін ескерсек, бұған Павлодар ауыл шаруашылығы тәжірибелік стансасы қызметкерлерінің де қосқан үлесі зор екені сөзсіз.

Павлодар ауданы, Кемеңгер ауылы.

 


Количество показов: 2324

Возврат к списку

ЖЕДЕЛ ЖАҢАЛЫҚТАР

Квота көбейеді
11:02 22.11.2022  419

Қала дамуы қарқынды
11:01 22.11.2022  406

Баянауылдық «бай-барымташылар бандасы»
10:59 22.11.2022  415

Жастар белсенділік танытты
10:55 22.11.2022  403

ІТ-индустрияны қалай дамытамыз?
10:54 22.11.2022  413

Қаныштың қамқорлығын көрген...
09:34 22.11.2022  397

Бүгінгі таңдау - ертеңге бағдар
09:27 22.11.2022  463

Жан жылуы
09:38 21.11.2022  435

Жаңа үй салынады
09:37 21.11.2022  433

Кәсіп бастау тетігі – «Даму»
09:36 21.11.2022  479

Емханаларға тіркеу аяқталды
09:35 21.11.2022  449

Азық-түлік қорын молайту - міндет
09:33 21.11.2022  481

Өнерлінің өрісі кең
09:31 21.11.2022  446

Жолдар қысқа дайын ба?
09:24 21.11.2022  488

Сарыарқа самалы, 19 қараша, сенбі
09:16 21.11.2022  506

Келешекке дауыс берейік!
17:08 17.11.2022  566

Сенімім зор
17:06 17.11.2022  531

Борышымызды сезінейік!
17:02 17.11.2022  538

Еңбек иелеріне - лайықты марапат
08:39 17.11.2022  635

Дауыс берушілерге - қолайлы жағдай
08:37 17.11.2022  645

Белсенділік байқатуда
08:36 17.11.2022  557

Төрткіл дүние көз тіккен Катар
08:34 17.11.2022  636

Мақсат - ақпаратты жеткізудің үздік тәсілдерін іздеу
08:31 17.11.2022  625

Жүйріктен жүйрік озар...
08:29 17.11.2022  565

Сарыарқа самалы, 17 қараша, бейсенбі
08:16 17.11.2022  637

Учаскелер дайын
19:46 16.11.2022  563

Кәсіпкерлерді қолдау – негізгі қызмет
10:57 15.11.2022  811

Таңдау жасар сәт таяды
09:28 15.11.2022  716

Берешекті төлеу - бәріне міндет
09:25 15.11.2022  726

Балық өсіруге мән берілуде
09:23 15.11.2022  703

«Күй & джаз» үндесті
09:21 15.11.2022  711

«Велошабандоз» медбике
09:20 15.11.2022  731

Жобаның жемісі мол
09:18 15.11.2022  625

Азияда - азулылар қатарында
09:17 15.11.2022  698

Жаңа көпір қашан салынады?
09:11 15.11.2022  724

Ерекше сайлаушыларға қолдау ерекше
09:00 12.11.2022  835

Ғалымның хаты өлмейді...
09:00 12.11.2022  729

Құқықтық сауатымыз артып келеді
09:00 12.11.2022  829

Ұстаз жолы – ұлы жол
09:00 12.11.2022  820

Көмірді несиеге қалай алуға болады?
09:00 12.11.2022  820

Озық тәжірибе – ірі өндірістерде
09:00 12.11.2022  798

Дәстүрлі дода басталды
12:30 10.11.2022  815

Палуан баспаналы болды
12:26 10.11.2022  778

Азаматтық қоғамның айнасын айшықтайтын күн
12:19 10.11.2022  887

Штабтарда жұмыс қызған шақ
12:14 10.11.2022  928

1-сынып оқушысына планшет керек пе?
12:10 10.11.2022  927

Заңсыз құрылысқа тосқауыл бар ма?
12:08 10.11.2022  870

Құқықтық ақпарат - қолжетімді
12:06 10.11.2022  863

Күнбағыс майына сұраныс көп
12:05 10.11.2022  875

Қарыз емес, парыз!
10:46 08.11.2022  881

Жас журналист. Жаңа көзқарас
10:45 08.11.2022  1137

Сайлау-2022: Дауыс берушілердің тілегі қандай?
10:42 08.11.2022  1109

Сайлау учаскелерінің дайындығы қалай?
10:40 08.11.2022  1006

Алтыншы орынға жетті
10:38 08.11.2022  869

Жас палуандар белдесті
10:37 08.11.2022  1011

Жұмыстар неге кешікті?
09:29 08.11.2022  877

Кездесулер жалғасуда
18:16 07.11.2022  935

Ғалымдарды тарту - тиімді
08:58 05.11.2022  1170

Ағаштың да сұрауы бар
08:54 05.11.2022  1159

Мектеп қазандықтары қысқа дайын ба?
08:52 05.11.2022  1123