Талап өзгермей,талпыныс болмайды

СОҢҒЫ ЖАРИЯЛАНЫМДАР

«Қазақта тумас шіркін ондай бетті»
10:07 29.09.2022  39

Акробаттар жарады
10:06 29.09.2022  33

Әлем кубогының күміс жүлдегері
10:05 29.09.2022  35

Мұғалім мың жасайды түлегімен!
10:04 29.09.2022  41

Достықтың дамуы қарқынды
10:02 29.09.2022  33

Нәтижелі жұмыстар жалғасуда
10:01 29.09.2022  35

Айыппұлды арттыру жауапкершілікті күшейте ме?
09:57 29.09.2022  38

Келушілер қатары көбейді
09:56 29.09.2022  35

Арнайы карта жасалады
09:54 29.09.2022  33

Қарттарға қандай қолдау бар?
09:51 29.09.2022  40

Үздік мектептің үлгісі
09:50 29.09.2022  36

Мектеп асханасы: балалар қалай тамақтанып жүр?
09:47 29.09.2022  40

Сарыарқа самалы, 29 қыркүйек, бейсенбі
09:34 29.09.2022  42

Павлодар облысының инфрақұрылымдық объектілерін цифрландыру
11:29 27.09.2022  143

Жылумен қамтуда қиындық болмайды
10:05 27.09.2022  132

Екпе алу басталады
10:03 27.09.2022  113

Емханаға тіркелу қалай жүргізіледі?
10:01 27.09.2022  126

Сарбаздар грантқа ҰБТ-сыз түсе алады
09:59 27.09.2022  133

Шапық Шөкиннің музейі ашылды
09:57 27.09.2022  120

Алғашқы жеңіліс
09:56 27.09.2022  116

Қызықтырып оқытудың нәтижесі зор
09:54 27.09.2022  116

Жаңа үлгідегі картоп қоймасы
09:36 27.09.2022  124

Сарыарқа самалы, 27 қыркүйек, сейсенбі
09:13 27.09.2022  138

Жайылымдық жер жетпейді
08:59 24.09.2022  245

Жаңа автобус бағыты ашылды
08:58 24.09.2022  263

Дәстүр – ұлттың қағаз бетіне түспеген заңы
08:56 24.09.2022  257

Күздің әр күні - береке
08:54 24.09.2022  283

Баспанаң қайда, студент?
08:45 24.09.2022  236

Сарыарқа самалы, 24 қыркүйек, сенбі
08:09 24.09.2022  305

Келін болсаң ауылға...
08:03 24.09.2022  241

Сенсация!
08:02 24.09.2022  142

Мәһір беру міндетті ме?
08:00 24.09.2022  264

Құран дегені «Маса» кітабы екен
11:21 22.09.2022  333

Палуанның еңбегі еленді
11:20 22.09.2022  285

Мәншүктің самаурыны...
11:17 22.09.2022  270

Өнердегі бағамызды көрермен береді
11:15 22.09.2022  328

Ұлттық компания активі сатылмақ
11:14 22.09.2022  314

Көркіңнен сенің айналдым, еркем...
11:12 22.09.2022  302

«Күміс жас» жобасы іске аспақ
11:11 22.09.2022  321

Тұлғалар тағылымы
11:09 22.09.2022  296

Мемлекеттік конкурсты жетілдірудің жолы қандай?
11:06 22.09.2022  310

«Біздің түлектер бәсекеге қабілетті болуы керек!»
11:02 22.09.2022  329

Цифрлық картаның көмегі көп
11:00 22.09.2022  319

Мал бағудың машақаты азаюда
10:57 22.09.2022  305

Әділетті Қазақстанды әділ азаматтар құрады
10:54 22.09.2022  316

Су тарифі қанша болмақ?
10:53 22.09.2022  307

Сарыарқа самалы, 22 қыркүйек, бейсенбі
09:20 22.09.2022  331

Қош бол, «Ertis Promenade!»
09:29 20.09.2022  391

Тұқым мен көшет қымбат
09:27 20.09.2022  402

Рахмет саған, GGG!
09:26 20.09.2022  368

Айрықша күтім - балаларға
09:23 20.09.2022  400

«ErtisBayan- 2022»
09:21 20.09.2022  375

Тәрбиешілер үш-ақ құжат толтырады
09:19 20.09.2022  399

«Сыныптастарым жәбір көрсетті»
09:17 20.09.2022  368

Сүтпен қамтуда серпіліс бар
09:13 20.09.2022  399

Сарыарқа самалы, 20 қыркүйек, сейсенбі
09:04 20.09.2022  424

Қарсыласты қапы қалдырды
08:49 17.09.2022  502

Қазақ театрының жаңа маусымы
08:48 17.09.2022  550

Қазандық қашан іске қосылады?
08:46 17.09.2022  547

Мәуелі бәйтерек
08:45 17.09.2022  498

26.01.2021

Талап өзгермей,талпыныс болмайды

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев бір сөзінде: «Қазақ тілін ұлтаралық қарым-қатынас тілі деңгейіне жеткізетін уақыт келді» деген еді. Енді соған сай әрекет етіп, қазақ тілін жаппай меңгеру үрдісін жолға қою қажет. Бұл – балабақшада басталып, мектепте қалыптасатын мәселе. Соңғы уақытта бұл тақырыпқа үкімет назар аударуда. ҚР Білім және ғылым министрі Асхат Аймағамбетов мектепке дейінгі, орта және техникалық, кәсіптік білім беру ұйымдарында мемлекеттік тілдің қолданыс аясын кеңейту ісіне басымдық беруді тапсырды.  Сонымен қатар, министр осы жылы тіл төңірегінде бірқатар маңызды шешім қабылданатынын да баса айтты.  Соның бірі – мектепте, балабақшада қазақ тілінің қолданыс аясын кеңейту.
- Орыс тілінде оқитын балалар бар. Олар қазақ тілін 11 жыл оқып шыққанымен, қазақ тілін меңгеру деңгейін көріп отырмыз. Сағат саны бойынша қарайтын болсақ, қазақ тілінде және орыс тілінде қазақ тілі пәнін оқыту сағаттары тең. Бірақ сапа бойынша сұрақтар бар. Оны жасыруға болмайды. Сондықтан тиісті жұмысты атқармасақ болмайды. Жалпы Мемлекеттік тілдің аясын кеңейту – бәріміздің парызымыз. Ол, сөзсіз, түсінікті мәселе деп ойлаймын. Елбасының Мемлекеттік тілді дамыту саясатына сәйкес, білім саласында біраз жақсы өзгерістерге қол жеткіздік. Қазіргі уақытта Мемлекет басшысы Мемлекеттік тілді білім беру саласында дамыту бойынша бізге тапсырма берген болатын. Әрине, білім саласында тиісті өзгерістер болмаса, қазақ тілін ұлтаралық тілге айналдыру қиынға айналады, - деді Асхат Аймағамбетов.
Орыс сыныптарына қазақ тілін оқыту мәселесінің оңбай тұрғанын мұғалімдер де мойындайды. Ал бұлай дәрменсіздік танытып, шарасыз күйге түсу мұғалімнің оқушыдан «жеңілгенін» білдірмей ме? Сондықтан, ұстаздар қолдарындағы бар құзыретті пайдаланып, оқушыларды тіл үйренуге баулуы керек. Ол үшін орыс тілді мектептерде қазақ тілін оқытудың жаңаша әдістемесін құрастырып, тиімді де ыңғайлы жүйе қалыптастыру - бүгінгі күннің басты талабы. Бұл әрбір мұғалімнің шеберлігі мен шығармашылығына да байланысты. Яғни, тіл үйретудің барлық мүмкіндігін пайдалана отырып, оқушылардың мектеп қабырғасынан тым болмағанда ауызекі сөйлеп шығуына күш салу қажет. Мұғалімге жүктелетін басты міндет те, көрсеткіш те осы болуы керек. 
Павлодар қаласындағы №40 орта мектептің директоры, қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі Қожакелді Аманкелдіұлының сөзінше, бастауыш сыныптарының пәнді оқу белсенділігі, қазақ тілін үйренуге деген құлшыныстары жоғары. Бар мәселе үлкен сынып оқушыларында екенін айтады.
Жоғарғы сыныптарда қазақ тілін үйрену, қазақ тілі мен әдебиеті пәнін оқуға деген қызығушылық төмен. Мұны мойындау керек. Ал бастауыш сыныптардың талпынысы жақсы. Тіпті, өзге ұлт өкілдерінің балаларының өзі қазақтың төл дыбыстарын анық айта алады. Енді, оқушылардың осы қарқынын жоғалтпай, ары қарай дамыта беру керек. Бұл ретте тиімді бағдарлама және сапалы да қызықты оқулық керек. Яғни, қазақ тілі мен әдебиеті пәні оқулығы мен әдістемесі жетілдіруді талап етіп тұр. Себебі, біздің қазіргі қолданыстағы бағдарлама тым тартымсыз, кітаптары да жүйелі құрастырылмаған. Бұрын тіл біліміне көңіл бөлінетін. Қазір оған қызығушылық төмендеді. Негізінен, жазылым, оқылым, тыңдалым, айтылым дағдыларына қарай бағытталып жазылған. Тапсырмалары да қызықсыз. Көлемді, күрделі шығармалардан үзінді беріледі. Мұны қазақ тілімен енді танысып жатқан балалар қалай оқып, қалай түсінеді? Бізге керегі – қысқа да нұсқа әрі жеңіл оқылатын әңгімелер. Қазақ тілі мен әдебиеті пәні оқулығының тағы бір кемшін тұсы – 
негізінен оңтүстік өңірлердегі қазақы ортаға бағытталып жазылған. Біздің балалар мен ол жақтың балаларын салыстыруға болмайды. Осы назарға алынса. Сонымен қатар, мұғалімдерде де кемшілік бар. Берілген сағатымды өтесем болды деп селқос қарайтын мамандар жоқ емес, бар. Сабақ кезінде әртүрлі әдіс-тәсілдер қолданып, жан-жақты әрекет етсе, алмайтын қамал болмайды. Мысалы, қысқаметражды фильмдер көрсету, қызықты әңгімелерді оқытып, сөздіктер жаттату, әр баламен диалог орнату және қазақ театрларына апарып, қойылымдар көрсету. Осы сынды жұмыстарды ұйымдастыру қажет, - дейді Қожагелді Амангелдіұлы.
Қазіргі күні ҚР Білім және ғылым министрлігінің Мектепке дейінгі және орта білім беру комитеті төрағасының орынбасары Ернұр Дәуенов қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімдерінің форумын ұйымдастырып, орыс мектептеріне сабақ беретін мамандардың азаматтық позициясын қалыптастыру бағытында жұмыс жүргізген абзал деп санайды. Себебі, бұған осы пәннен сабақ беретін мұғалімдер де тікелей жауапты. Егер, олар қолдарындағы құзыретті тиімді пайдаланып, оқушыдан тиісті деңгейде талап етсе және соны орындата білсе, мұндай мәселе туындамас па еді?! Екіншіден, мектеп оқушыларының мемлекеттік тілді меңгеруіне бір пәннің жетекшісі ғана емес, бүкіл педагогикалық ұжым жауапты болуы тиіс. Мысалы, сол мектептің әкімшілігі, психологы және басқа пән мұғалімдері қандай үлес қосуда? Қандай педагогикалық кеңесте қазақ тілі мен әдебиеті пәнін оқыту сапасы қарастырылды? Белгіленген көрсеткішке жеткізе алмаған мұғалімнен сұрау болды ма? Міне, осы секілді сұрақтарға ешбір мектептің басшылығы жауап бере алмайтын сыңайлы.
- Мұғалімдердің қолында білім беру стандартына негізделген барлық механизмдер бар. Олар оны орындауға міндетті. Міне, сол механизмдерді іске қосу арқылы баладан талап ете алады. Сабақты түсіндірудің барлық тиімді әдіс-тәсілін пайдалану арқылы нәтижеге жетуге тырысу керек. Мектепте оқушының емес, мұғалімнің қалауы орындалуы тиіс. Бұл жерде маманның білімі мен біліктілігі ғана ешнәрсе шешпейді. Сонымен қатар, өз ісіне деген жанашырлығы мен «қалай да орындатамын» деген азаматтық позициясы болуы керек. Оқушының үйренуге құлқы жоқ дегенді мойындаған мұғалім өзінің біліксіздігін мойындап тұр деген сөз, - дейді Ернұр Нұрланұлы.
Айман ЗЕЙНУЛЛИНА, 
филология ғылымдарының докторы, Торайғыров университетінің «Үш тұғырлы тіл» кафедрасының меңгерушісі:
- Орта мектеп қабырғасындағы ең өзекті мәселелердің бірі – осы. Бұл өзге ұлт өкілдеріне ғана емес, орыс тілді қазақ балаларына да қатысты деп ойлаймын. Ендеше, осыған кері әсер етіп тұрған бірнеше факторды атайын. Бірінші, ата-анасы баласына қазақ тілінің қоғамдағы қажеттілігін түсіндірсін. Бұрын орыс тілін үйренбесеңдер, нан тауып жей алмайсыңдар дейтін. Бізге қазір де осындай идеология керек. Екінші орында мұғалімнің білімі мен біліктілігі тұр. Қазақ тілін ағылшын немесе неміс тілдері секілді оқытуға болмайды.  Мұғалімдер екі бағытта жұмыс істеуі керек. Бірінші еркін сөйлеуге тәрбиелеу, екінші грамматиканы меңгерту. Міне, осы екі бағыт біртұтас болса, жұмыс нәтижелі болмақ. Сонымен қатар, мұғалім талапшыл болуы қажет. 

Сөз соңында айтарымыз, талап болмаса, талпыныс болмайды. Мемлекеттік тілді жас ұрпақ мектепте жаппай меңгеруі үшін сапаға мән беретін мезгіл жетті. Бұл ретте педагогика саласында бірізді бағдарламалар мен жаңашылдықтар іске қосылады деп үміттенеміз.

Тілеуберді САХАБА


Сурет газет мұрағатынан алынды.


Количество показов: 334

Возврат к списку

ЖЕДЕЛ ЖАҢАЛЫҚТАР

«Қазақта тумас шіркін ондай бетті»
10:07 29.09.2022  39

Акробаттар жарады
10:06 29.09.2022  33

Әлем кубогының күміс жүлдегері
10:05 29.09.2022  35

Мұғалім мың жасайды түлегімен!
10:04 29.09.2022  41

Достықтың дамуы қарқынды
10:02 29.09.2022  33

Нәтижелі жұмыстар жалғасуда
10:01 29.09.2022  35

Айыппұлды арттыру жауапкершілікті күшейте ме?
09:57 29.09.2022  38

Келушілер қатары көбейді
09:56 29.09.2022  35

Арнайы карта жасалады
09:54 29.09.2022  33

Қарттарға қандай қолдау бар?
09:51 29.09.2022  40

Үздік мектептің үлгісі
09:50 29.09.2022  36

Мектеп асханасы: балалар қалай тамақтанып жүр?
09:47 29.09.2022  40

Сарыарқа самалы, 29 қыркүйек, бейсенбі
09:34 29.09.2022  42

Павлодар облысының инфрақұрылымдық объектілерін цифрландыру
11:29 27.09.2022  143

Жылумен қамтуда қиындық болмайды
10:05 27.09.2022  132

Екпе алу басталады
10:03 27.09.2022  113

Емханаға тіркелу қалай жүргізіледі?
10:01 27.09.2022  126

Сарбаздар грантқа ҰБТ-сыз түсе алады
09:59 27.09.2022  133

Шапық Шөкиннің музейі ашылды
09:57 27.09.2022  120

Алғашқы жеңіліс
09:56 27.09.2022  116

Қызықтырып оқытудың нәтижесі зор
09:54 27.09.2022  116

Жаңа үлгідегі картоп қоймасы
09:36 27.09.2022  124

Сарыарқа самалы, 27 қыркүйек, сейсенбі
09:13 27.09.2022  138

Жайылымдық жер жетпейді
08:59 24.09.2022  245

Жаңа автобус бағыты ашылды
08:58 24.09.2022  263

Дәстүр – ұлттың қағаз бетіне түспеген заңы
08:56 24.09.2022  257

Күздің әр күні - береке
08:54 24.09.2022  283

Баспанаң қайда, студент?
08:45 24.09.2022  236

Сарыарқа самалы, 24 қыркүйек, сенбі
08:09 24.09.2022  305

Келін болсаң ауылға...
08:03 24.09.2022  241

Сенсация!
08:02 24.09.2022  142

Мәһір беру міндетті ме?
08:00 24.09.2022  264

Құран дегені «Маса» кітабы екен
11:21 22.09.2022  333

Палуанның еңбегі еленді
11:20 22.09.2022  285

Мәншүктің самаурыны...
11:17 22.09.2022  270

Өнердегі бағамызды көрермен береді
11:15 22.09.2022  328

Ұлттық компания активі сатылмақ
11:14 22.09.2022  314

Көркіңнен сенің айналдым, еркем...
11:12 22.09.2022  302

«Күміс жас» жобасы іске аспақ
11:11 22.09.2022  321

Тұлғалар тағылымы
11:09 22.09.2022  296

Мемлекеттік конкурсты жетілдірудің жолы қандай?
11:06 22.09.2022  310

«Біздің түлектер бәсекеге қабілетті болуы керек!»
11:02 22.09.2022  329

Цифрлық картаның көмегі көп
11:00 22.09.2022  319

Мал бағудың машақаты азаюда
10:57 22.09.2022  305

Әділетті Қазақстанды әділ азаматтар құрады
10:54 22.09.2022  316

Су тарифі қанша болмақ?
10:53 22.09.2022  307

Сарыарқа самалы, 22 қыркүйек, бейсенбі
09:20 22.09.2022  331

Қош бол, «Ertis Promenade!»
09:29 20.09.2022  391

Тұқым мен көшет қымбат
09:27 20.09.2022  402

Рахмет саған, GGG!
09:26 20.09.2022  368

Айрықша күтім - балаларға
09:23 20.09.2022  400

«ErtisBayan- 2022»
09:21 20.09.2022  375

Тәрбиешілер үш-ақ құжат толтырады
09:19 20.09.2022  399

«Сыныптастарым жәбір көрсетті»
09:17 20.09.2022  368

Сүтпен қамтуда серпіліс бар
09:13 20.09.2022  399

Сарыарқа самалы, 20 қыркүйек, сейсенбі
09:04 20.09.2022  424

Қарсыласты қапы қалдырды
08:49 17.09.2022  502

Қазақ театрының жаңа маусымы
08:48 17.09.2022  550

Қазандық қашан іске қосылады?
08:46 17.09.2022  547

Мәуелі бәйтерек
08:45 17.09.2022  498