Тіл мерейі - ел мерейі

СОҢҒЫ ЖАРИЯЛАНЫМДАР

«Қазақта тумас шіркін ондай бетті»
10:07 29.09.2022  39

Акробаттар жарады
10:06 29.09.2022  33

Әлем кубогының күміс жүлдегері
10:05 29.09.2022  35

Мұғалім мың жасайды түлегімен!
10:04 29.09.2022  41

Достықтың дамуы қарқынды
10:02 29.09.2022  33

Нәтижелі жұмыстар жалғасуда
10:01 29.09.2022  35

Айыппұлды арттыру жауапкершілікті күшейте ме?
09:57 29.09.2022  38

Келушілер қатары көбейді
09:56 29.09.2022  35

Арнайы карта жасалады
09:54 29.09.2022  33

Қарттарға қандай қолдау бар?
09:51 29.09.2022  40

Үздік мектептің үлгісі
09:50 29.09.2022  36

Мектеп асханасы: балалар қалай тамақтанып жүр?
09:47 29.09.2022  40

Сарыарқа самалы, 29 қыркүйек, бейсенбі
09:34 29.09.2022  42

Павлодар облысының инфрақұрылымдық объектілерін цифрландыру
11:29 27.09.2022  143

Жылумен қамтуда қиындық болмайды
10:05 27.09.2022  132

Екпе алу басталады
10:03 27.09.2022  113

Емханаға тіркелу қалай жүргізіледі?
10:01 27.09.2022  126

Сарбаздар грантқа ҰБТ-сыз түсе алады
09:59 27.09.2022  133

Шапық Шөкиннің музейі ашылды
09:57 27.09.2022  120

Алғашқы жеңіліс
09:56 27.09.2022  116

Қызықтырып оқытудың нәтижесі зор
09:54 27.09.2022  116

Жаңа үлгідегі картоп қоймасы
09:36 27.09.2022  124

Сарыарқа самалы, 27 қыркүйек, сейсенбі
09:13 27.09.2022  138

Жайылымдық жер жетпейді
08:59 24.09.2022  245

Жаңа автобус бағыты ашылды
08:58 24.09.2022  263

Дәстүр – ұлттың қағаз бетіне түспеген заңы
08:56 24.09.2022  257

Күздің әр күні - береке
08:54 24.09.2022  283

Баспанаң қайда, студент?
08:45 24.09.2022  236

Сарыарқа самалы, 24 қыркүйек, сенбі
08:09 24.09.2022  305

Келін болсаң ауылға...
08:03 24.09.2022  241

Сенсация!
08:02 24.09.2022  142

Мәһір беру міндетті ме?
08:00 24.09.2022  264

Құран дегені «Маса» кітабы екен
11:21 22.09.2022  333

Палуанның еңбегі еленді
11:20 22.09.2022  285

Мәншүктің самаурыны...
11:17 22.09.2022  270

Өнердегі бағамызды көрермен береді
11:15 22.09.2022  328

Ұлттық компания активі сатылмақ
11:14 22.09.2022  314

Көркіңнен сенің айналдым, еркем...
11:12 22.09.2022  302

«Күміс жас» жобасы іске аспақ
11:11 22.09.2022  321

Тұлғалар тағылымы
11:09 22.09.2022  296

Мемлекеттік конкурсты жетілдірудің жолы қандай?
11:06 22.09.2022  310

«Біздің түлектер бәсекеге қабілетті болуы керек!»
11:02 22.09.2022  329

Цифрлық картаның көмегі көп
11:00 22.09.2022  319

Мал бағудың машақаты азаюда
10:57 22.09.2022  305

Әділетті Қазақстанды әділ азаматтар құрады
10:54 22.09.2022  316

Су тарифі қанша болмақ?
10:53 22.09.2022  307

Сарыарқа самалы, 22 қыркүйек, бейсенбі
09:20 22.09.2022  331

Қош бол, «Ertis Promenade!»
09:29 20.09.2022  391

Тұқым мен көшет қымбат
09:27 20.09.2022  402

Рахмет саған, GGG!
09:26 20.09.2022  368

Айрықша күтім - балаларға
09:23 20.09.2022  400

«ErtisBayan- 2022»
09:21 20.09.2022  375

Тәрбиешілер үш-ақ құжат толтырады
09:19 20.09.2022  399

«Сыныптастарым жәбір көрсетті»
09:17 20.09.2022  368

Сүтпен қамтуда серпіліс бар
09:13 20.09.2022  399

Сарыарқа самалы, 20 қыркүйек, сейсенбі
09:04 20.09.2022  424

Қарсыласты қапы қалдырды
08:49 17.09.2022  502

Қазақ театрының жаңа маусымы
08:48 17.09.2022  550

Қазандық қашан іске қосылады?
08:46 17.09.2022  547

Мәуелі бәйтерек
08:45 17.09.2022  498

Тіл мерейі -   ел мерейі 11.11.2021

Тіл мерейі - ел мерейі

Алаш ардақтыларының қан-терімен келген тәуелсіздігіміз тұғырлы, елдігіміз еңселі болуы үшін ең алдымен мемлекеттік тілді лайықты тұғырға қондыру қажет. Азаттықтың ақ таңы атқан күннен бастап елжанды азаматтарды алаңдатқан түйінді мәселе мемлекеттік тілдің мәртебесін көтеру болды. Бодандықтың бұғауынан жаңа ғана босаған еліміздің ертеңі үшін алаңдаған өңіріміздің ұлтжанды азаматтары ана тіліміздің қолданылу аясын кеңейту мақсатында көптеген жұмыстарды қолға алды. Тіл жанашырларының бірі Ульян Мақұл ресми іс қағаздарын қазақша сөйлетуге барын салып, аянбай тер төкті. Сексеннің сеңгеріне шықса да, қоғамдық жұмыстардан бір сәт қол үзбеген қайраткер ақсақалмен әңгімелесудің сәті түсті.

 

- Ульян аға, мемлекеттік тілдің мәртебесін арттырып, оның қолдану аясын кеңейтуге көп атсалыстыңыз. Іс қағаздарын қазақ тіліне аударуда қандай қиыншылықтар болды?

- Жетпіс жыл бойы барымыздан айырып, тәубемізден жаңылдырған кеңестік дәурен келмеске кетіп, тәуелсіз ел атанғанымызға биыл – 30 жыл. Алғаш Қазақстан Республика-сының Тіл туралы заңы шыққан сәттен бастап мемлекеттік тіліміздің мәртебесін арттыруға өзіндік үлесімді қосуға тырыстым. Әрине, отыз жыл бұрын мемлекеттік мекемелерде іс қағаздарын қазақ тіліне көшіруде айтарлықтай қиыншылықтар болды. Оның ең бастысы кеңселерде қазақ қаріптері бар жазу машинкалары болмауы еді. Ұстаханаларда қазақ қаріптерін қолдан құйғызып, қолданыстағы жазу машинкаларына орнату арқылы тығырықтан шығуға тырыстық. Оның өзінде, баспа қаріптерінің кіші түрін жасау мүмкін болмағандықтан, сөз ортасында да, сөз соңында да үлкен қаріптермен басуға тура келді. Кейін «Ромашка» деп аталатын қазақ қаріпті жазу машинкасы шыққан соң, мемлекеттік тілде құжат толтырудағы қиын-қыстау кезеңдер бірте-бірте артта қалды.

- Ресми іс қағаздарын толтыруға арналған әдістемелік құралдар шығарғаныңызды білеміз. Осы бастамаңыз қаншалықты нәтижелі болды?

- Мемлекеттік мекемелерде ресми іс қағаздарын жүргізуге арналған әдістемелік құралдар шығарып, тіл үйренудегі көмекші құралдардың әрбір мемлекеттік мекемеге таралуын тікелей қадағаладым. Атап айтқанда, 2003-2004 жылдары «Іс қағаздарын мемле-кеттік тілде жүргізу мәселелері», 2005 жылы «Мемлекеттік тіл – іс қағаздарын жүргізу тілі», 2006 жылы «Ана тілімізде іс қағаздарын сауатты жүргізейік!», 2007 жылы «Ресми іс қағаздарын мемлекеттік тілде рәсімдеу» секілді әдістемелік көмекші құралдарым облыс қалалары мен аудандарының ісқағазын жүргізетін мемлекеттік ұйымдар мен оқу орындарына таратылды. Осы әдістемелер басшылыққа алына отырып, өңірімізде ресми іс қағаздар кезең-кезеңімен қазақ тіліне көшірілді.

- Қазіргі уақытта мемлекеттік тілді дамыту жұмысына көңіліңіз тола ма? Тіл тазалығын сақтап, ана тілін дамыту үшін нақты қандай шаралар қолға алынуы керек?

- Тіл – ұлттық болмысымызды айшықтап, ұлттық құндылықтарымызды насихаттау құралы. «Мың өліп, мың тірілген» қазақ деген қайсар халықтың ұрпақтары алдымен ана тілінде сөйлеп, оның қадір-қасиетін бағалауы, ұлттық құндылықтарды санаға сіңіруі керек. Әрбір қазақ азаматы ана тілінің қолданыс аясын кеңейтіп, оның беделін арттыру мәселесіне қызмет етуі тиіс. Мемлекеттік тілді біліп, ана тілін құрметтеуі қажет және қазақша сөйлеуге міндетті. Ғылым мен техника қарыштаған қазіргі уақытта мемлекеттік тілдің қолданылу аясын кеңейтіп, оны жан-жақты дамытуға мүмкіндік мол. Бойында қазақтың қаны бар азаматтардың ұлттық намысы оянып, «ана тілімді дамытсам» деген адал ниеті болса жеткілікті. Жалпы, ана тіліне деген құрмет отбасынан басталуы керек. Әрбір ата-ана үйдегі баласымен қазақша сөйлессе, балаларын тек қана қазақ бақшаларына беріп, қазақ мектептерінде оқытса, ана тіліміздің көсегесі көгерер еді. Әжелер орысша шүлдірлеген немере-шөберелерінің ығына жығылмай, ұрпақтарына ұлттық тәрбие беруде табандылық танытқаны жөн. Қазақстанда тұрып, несібесін осы елден тауып отырғандықтан, әрбір қазақстандық мемлекеттік тіліміздің мерейін өсіріп, мәртебесін арттыруға мүдделі болуы керек. Орыс мектептерінде қазақ тілін оқыту мәселесіне де баса назар аудару қажет.

- Көп жылғы еңбегіңіз қалай бағаланды?

- Әрбір азамат қызметіне деген жауап-кершілігі мен адалдығының арқасында ғана абырой-беделге ие болары анық. Тәуелсіз еліміздің өркендеуіне тамшыдай болсын үлесімді қоссам деп қызмет етіп келе жатқан отаншыл азаматтардың бірі ретінде еңбегім еленіп келеді. Көп жылғы еңбегімнің арқасында көптеген марапаттарға ие болып, өңіріме құрмет белгілерін қададым. Қазақстанның Тұңғыш Президенті Н.Назарбаевтың Алғыс хатына, «Еңбек ардагері» медаліне, «Облыс алдында сіңірген еңбегі үшін» және «Кәсіподақтарға сіңірген еңбегі үшін» төсбелгілеріне, облыс әкімінің Құрмет грамотасына және т.б. марапаттарға ие болдым.

- Құрметті демалысқа шыққаныңызбен қоғамдағы белсенділігіңіз кемімеген сыңайлы...

- 2005 жылы зейнеттік демалысқа шықтым. Павлодар мемлекеттік педагогикалық институтының сол кездегі ректоры Жасұлан Шаймардановтың шақыртуымен еңбек
жолымды одан ары жалғастырдым. 2005-2007 жылдары осы оқу орнының бақылау және құжаттамалық қамтамасыз ету бөлімінің, 2007 жылдан бастап іс қағаздарын мемлекеттік тілдер жүргізу бөлімінің басшысы болып еңбек еттім. Өкшелеп ізімді басқан іні-бауырға, соңымнан ерген жастарға барынша жол көрсетіп, ағалық қамқорлық танытуға тырыстым.

- Өзіңіз уығын қадап, негізін қалаған «Ақсақалдар тағылымы» қоғамдық қорының жұмысына тоқталып өтсеңіз...

- Біз, аға буын өкілдері, егемен елдің болашағы – жасампаз жастарды тәрбиелеуге үлес қосуға тиіспіз. Екі жарым жыл бұрын қоғамның әр саласында лауазымды қызмет атқарып, ел құрметіне бөленген азаматтардың басын біріктіріп, «Ақсақалдар тағылымы» қоғамдық бірлестігін құрдық. Бірлестік облыс орталығындағы мектеп оқушылары мен оқу орындарының студент-теріне халқымыздың ұлттық құндылықтарын барынша насихаттап келеді. «Ақсақалдар тағылымы» қоғамдық бірлестігінің құрамында кезінде қоғамның әр саласында лауазымды қызметтер атқарып, халықтың құрметіне бөленген отыз шақты ақсақал бар. Бірлестік алдына қойылған мақсатты орындау үшін оның мүшелері жеті топқа бөлінді. Жастарға ел-жер тарихын, тәуелсіздік жолында құрбан болған оғлан-дардың ерлігін баяндап, олардың санасын жаңғыртуға бағытталған іс-шаралар жоспарлы түрде жүзеге асырылады. Қала мектептерінде «Қазақ халқының ұлттық құндылықтары», «Жас ұрпақ, сен қазақ болғаныңа мақтана аласың ба?», «Қазақ жүректі жастар қандай болуы керек?», «Халқымыздың салт-дәстүрі – мақтанышымыз», «Есіңде болсын, жас буын, кітап – алтын қазына» және тағы басқа тақырыптарда тәрбие сағаттарын өткізу дәстүрге айналды. Қоғамдық ұйым жастардың тілін дамытуға, поэзияға деген құштарлықтарын арттыруға баса назар аударады. Бірлестік құрамындағы Бақытжамал Тұманқызы жетекшілік ететін «Сағым жылдар» ансамблінің мүшелері өнерлерімен жұртшылықты тәнті етіп қана қоймай, қайырымдылық көрсету, қыз балаларды тәрбиелеу мәселелеріне үлес қосып келеді.

- Қоғамдық бірлестіктің өңірдегі тарихи жер-су атауларын қайтаруда үлесі қандай?

- Бірлестік өңіріміздің ономастика мәсе-лесіне де араласып, үн қосып келеді. Ұйым мүшелері облыс атауын өзгерту, жеке тұлғаларға көше атауын беру жөніндегі ұсыныстарын облыстық және республикалық баспасөзде көтеріп жүр. Айталық, бір әулеттен Ұлы Отан соғысына аттанып, елге оралмаған ағайынды жеті боздақтың есімдерін мәңгі есте қалдыру жөніндегі мәселе оң шешімін тапты. Қалалық мәслихаттың шешімімен «Ағайынды Дүйсенбиновтер» атына облыс орталығынан бір көше берілді. Осы бағыттағы жұмыстар алдағы уақытта да жалғасын табады. Егемендік алғанда елдің тұтқасын ұстаған азаматтар, бүгінде зейнетке шықса да, «ел болашағы үшін еңбек сіңіре түссем» деп жастардың тәрбиесіне үлес қосуда. «Ақсақалдар тағылымы» қоғамдық бірлес-тігінің тәуелсіз елдің ұлтжанды ұландарын тәрбиелеуде алатын орны ерекше.

- Әңгімеңізге рахмет!

Сұхбаттасқан - Торғын ОРАЗАЛЫ.

 


Количество показов: 801

Возврат к списку

ЖЕДЕЛ ЖАҢАЛЫҚТАР

«Қазақта тумас шіркін ондай бетті»
10:07 29.09.2022  39

Акробаттар жарады
10:06 29.09.2022  33

Әлем кубогының күміс жүлдегері
10:05 29.09.2022  35

Мұғалім мың жасайды түлегімен!
10:04 29.09.2022  41

Достықтың дамуы қарқынды
10:02 29.09.2022  33

Нәтижелі жұмыстар жалғасуда
10:01 29.09.2022  35

Айыппұлды арттыру жауапкершілікті күшейте ме?
09:57 29.09.2022  38

Келушілер қатары көбейді
09:56 29.09.2022  35

Арнайы карта жасалады
09:54 29.09.2022  33

Қарттарға қандай қолдау бар?
09:51 29.09.2022  40

Үздік мектептің үлгісі
09:50 29.09.2022  36

Мектеп асханасы: балалар қалай тамақтанып жүр?
09:47 29.09.2022  40

Сарыарқа самалы, 29 қыркүйек, бейсенбі
09:34 29.09.2022  42

Павлодар облысының инфрақұрылымдық объектілерін цифрландыру
11:29 27.09.2022  143

Жылумен қамтуда қиындық болмайды
10:05 27.09.2022  132

Екпе алу басталады
10:03 27.09.2022  113

Емханаға тіркелу қалай жүргізіледі?
10:01 27.09.2022  126

Сарбаздар грантқа ҰБТ-сыз түсе алады
09:59 27.09.2022  133

Шапық Шөкиннің музейі ашылды
09:57 27.09.2022  120

Алғашқы жеңіліс
09:56 27.09.2022  116

Қызықтырып оқытудың нәтижесі зор
09:54 27.09.2022  116

Жаңа үлгідегі картоп қоймасы
09:36 27.09.2022  124

Сарыарқа самалы, 27 қыркүйек, сейсенбі
09:13 27.09.2022  138

Жайылымдық жер жетпейді
08:59 24.09.2022  245

Жаңа автобус бағыты ашылды
08:58 24.09.2022  263

Дәстүр – ұлттың қағаз бетіне түспеген заңы
08:56 24.09.2022  257

Күздің әр күні - береке
08:54 24.09.2022  283

Баспанаң қайда, студент?
08:45 24.09.2022  236

Сарыарқа самалы, 24 қыркүйек, сенбі
08:09 24.09.2022  305

Келін болсаң ауылға...
08:03 24.09.2022  241

Сенсация!
08:02 24.09.2022  142

Мәһір беру міндетті ме?
08:00 24.09.2022  264

Құран дегені «Маса» кітабы екен
11:21 22.09.2022  333

Палуанның еңбегі еленді
11:20 22.09.2022  285

Мәншүктің самаурыны...
11:17 22.09.2022  270

Өнердегі бағамызды көрермен береді
11:15 22.09.2022  328

Ұлттық компания активі сатылмақ
11:14 22.09.2022  314

Көркіңнен сенің айналдым, еркем...
11:12 22.09.2022  302

«Күміс жас» жобасы іске аспақ
11:11 22.09.2022  321

Тұлғалар тағылымы
11:09 22.09.2022  296

Мемлекеттік конкурсты жетілдірудің жолы қандай?
11:06 22.09.2022  310

«Біздің түлектер бәсекеге қабілетті болуы керек!»
11:02 22.09.2022  329

Цифрлық картаның көмегі көп
11:00 22.09.2022  319

Мал бағудың машақаты азаюда
10:57 22.09.2022  305

Әділетті Қазақстанды әділ азаматтар құрады
10:54 22.09.2022  316

Су тарифі қанша болмақ?
10:53 22.09.2022  307

Сарыарқа самалы, 22 қыркүйек, бейсенбі
09:20 22.09.2022  331

Қош бол, «Ertis Promenade!»
09:29 20.09.2022  391

Тұқым мен көшет қымбат
09:27 20.09.2022  402

Рахмет саған, GGG!
09:26 20.09.2022  368

Айрықша күтім - балаларға
09:23 20.09.2022  400

«ErtisBayan- 2022»
09:21 20.09.2022  375

Тәрбиешілер үш-ақ құжат толтырады
09:19 20.09.2022  399

«Сыныптастарым жәбір көрсетті»
09:17 20.09.2022  368

Сүтпен қамтуда серпіліс бар
09:13 20.09.2022  399

Сарыарқа самалы, 20 қыркүйек, сейсенбі
09:04 20.09.2022  424

Қарсыласты қапы қалдырды
08:49 17.09.2022  502

Қазақ театрының жаңа маусымы
08:48 17.09.2022  550

Қазандық қашан іске қосылады?
08:46 17.09.2022  547

Мәуелі бәйтерек
08:45 17.09.2022  498