Әуелгі басымдық - әлеуметтік қорғау

СОҢҒЫ ЖАРИЯЛАНЫМДАР

Квота көбейеді
11:02 22.11.2022  274

Қала дамуы қарқынды
11:01 22.11.2022  261

Баянауылдық «бай-барымташылар бандасы»
10:59 22.11.2022  265

Жастар белсенділік танытты
10:55 22.11.2022  261

ІТ-индустрияны қалай дамытамыз?
10:54 22.11.2022  271

Қаныштың қамқорлығын көрген...
09:34 22.11.2022  258

Бүгінгі таңдау - ертеңге бағдар
09:27 22.11.2022  298

Жан жылуы
09:38 21.11.2022  299

Жаңа үй салынады
09:37 21.11.2022  294

Кәсіп бастау тетігі – «Даму»
09:36 21.11.2022  321

Емханаларға тіркеу аяқталды
09:35 21.11.2022  309

Азық-түлік қорын молайту - міндет
09:33 21.11.2022  321

Өнерлінің өрісі кең
09:31 21.11.2022  307

Жолдар қысқа дайын ба?
09:24 21.11.2022  335

Сарыарқа самалы, 19 қараша, сенбі
09:16 21.11.2022  334

Келешекке дауыс берейік!
17:08 17.11.2022  431

Сенімім зор
17:06 17.11.2022  392

Борышымызды сезінейік!
17:02 17.11.2022  395

Еңбек иелеріне - лайықты марапат
08:39 17.11.2022  476

Дауыс берушілерге - қолайлы жағдай
08:37 17.11.2022  487

Белсенділік байқатуда
08:36 17.11.2022  418

Төрткіл дүние көз тіккен Катар
08:34 17.11.2022  479

Мақсат - ақпаратты жеткізудің үздік тәсілдерін іздеу
08:31 17.11.2022  466

Жүйріктен жүйрік озар...
08:29 17.11.2022  423

Сарыарқа самалы, 17 қараша, бейсенбі
08:16 17.11.2022  479

Учаскелер дайын
19:46 16.11.2022  427

Кәсіпкерлерді қолдау – негізгі қызмет
10:57 15.11.2022  657

Таңдау жасар сәт таяды
09:28 15.11.2022  555

Берешекті төлеу - бәріне міндет
09:25 15.11.2022  569

Балық өсіруге мән берілуде
09:23 15.11.2022  547

«Күй & джаз» үндесті
09:21 15.11.2022  554

«Велошабандоз» медбике
09:20 15.11.2022  544

Жобаның жемісі мол
09:18 15.11.2022  487

Азияда - азулылар қатарында
09:17 15.11.2022  542

Жаңа көпір қашан салынады?
09:11 15.11.2022  571

Ерекше сайлаушыларға қолдау ерекше
09:00 12.11.2022  671

Ғалымның хаты өлмейді...
09:00 12.11.2022  593

Құқықтық сауатымыз артып келеді
09:00 12.11.2022  665

Ұстаз жолы – ұлы жол
09:00 12.11.2022  660

Көмірді несиеге қалай алуға болады?
09:00 12.11.2022  656

Озық тәжірибе – ірі өндірістерде
09:00 12.11.2022  642

Дәстүрлі дода басталды
12:30 10.11.2022  671

Палуан баспаналы болды
12:26 10.11.2022  640

Азаматтық қоғамның айнасын айшықтайтын күн
12:19 10.11.2022  727

Штабтарда жұмыс қызған шақ
12:14 10.11.2022  769

1-сынып оқушысына планшет керек пе?
12:10 10.11.2022  765

Заңсыз құрылысқа тосқауыл бар ма?
12:08 10.11.2022  722

Құқықтық ақпарат - қолжетімді
12:06 10.11.2022  713

Күнбағыс майына сұраныс көп
12:05 10.11.2022  728

Қарыз емес, парыз!
10:46 08.11.2022  744

Жас журналист. Жаңа көзқарас
10:45 08.11.2022  933

Сайлау-2022: Дауыс берушілердің тілегі қандай?
10:42 08.11.2022  960

Сайлау учаскелерінің дайындығы қалай?
10:40 08.11.2022  846

Алтыншы орынға жетті
10:38 08.11.2022  729

Жас палуандар белдесті
10:37 08.11.2022  823

Жұмыстар неге кешікті?
09:29 08.11.2022  741

Кездесулер жалғасуда
18:16 07.11.2022  791

Ғалымдарды тарту - тиімді
08:58 05.11.2022  1016

Ағаштың да сұрауы бар
08:54 05.11.2022  1010

Мектеп қазандықтары қысқа дайын ба?
08:52 05.11.2022  964

Әуелгі басымдық - әлеуметтік қорғау 01.07.2021

Әуелгі басымдық - әлеуметтік қорғау

Елімізде тәуелсіздіктің алғашқы күндерінен бастап экономикада нарықтық қатынастар дамып келеді. Бұл - еңбек нарығының дамуына әсер ететіні сөзсіз. Жұмыспен қамту мәселелерін реттеу заңнамалық деңгейде жүзеге асырылуда.

«Халықты жұмыспен қамту туралы» бірінші заң 1990 жылғы 15 желтоқсанда қабылданды және 1991 жылғы 1 шілдеде күшіне енді. 30 жыл ішінде Қазақстан Республикасында халықты жұмыспен қамту туралы заң төрт рет қайта қаралып, түзетілді. Заң нарыққа бағдарланған болатын, өйткені жұмыспен қамту және еңбек нарығының теңгерімділігін қамтамасыз ету мәселелерін сол кезде еңбек биржасының жұмыспен қамту орталықтары деп аталатын нарықтық институттар арқылы шешу ұсынылды. Еңбек биржасы жалақы қорынан 2% салықтық аударымдармен қаржыландырылды. Бастапқыда жұмыспен қамту қоры бюджеттен тыс қор болды, бірақ 1994 жылы ол бюджетке енгізілді. Жұмыссыздық бойынша жәрдемақы енгізілді, оны Жұмыспен қамту қоры қаржыландырды. Қызметкер жұмыстан босатылған кезде жұмыс беруші оған екі айлық демалыс жәрдемақысын төлеуге міндетті болды. Осы кезеңнің соңында жұмыстан босатылған қызметкер еңбек биржасына жұмыссыз ретінде тіркелу туралы өтініш берді. Егер бұл өтініш мақұлданса, онда ол алты ай ішінде жұмыссыздық бойынша жәрдемақы алуға құқылы болды. Жәрдемақы мөлшері жұмысшының бұрынғы жалақысына және сол кезде бекітілген оның ең төменгі жалақысына байланысты еді. Ақылы қоғамдық жұмыстар халық депутаттары Кеңестерінің меншігіндегі кәсіпорындарда, мекемелер мен ұйымдарда және шарттар бойынша - басқа кәсіпорындарда, мекемелер мен ұйымдарда ұйым-дастырылды. Қоғамдық жұмыстарға қатысқысы келетін адамдармен тараптардың келісімі бойынша оны ұзарту құқығымен белгілі бір мерзімге шарттар жасалды. Бұл ретте жұмыссыз азаматтар басым құқыққа ие болды. Қоғамдық жұмыстармен айналысатын азаматтардың еңбекақысы нақты орындалған жұмыс бойынша есептелді, бірақ жұмыссыздық бойынша жәрдемақының 15 пайызынан кем болмауы тиісті еді. Павлодар облысында 1992 жылдан 1995 жылға дейінгі кезеңде халықты даярлау, қайта даярлау және кәсіптік бағдарлаудың облыстық орталығы жұмыс істеді. Ол облыстың еңбек нарығында сұранысқа ие кәсіптер мен мамандықтар бойынша азаматтарды кәсіптік оқытуды қамтамасыз етті. Бұл мекемені Мещеряков Анатолий Михайлович басқарды (қазір Германияда тұрады). Осы мекеме таратылғаннан кейін кейбір қызметкерлер, атап айтқанда Бейсенова Баян Гаккуқызы, Корзюк Татьяна Анатольевна, Тулепбергенова Айман Сырғынқызы және мен облыстық жұмыспен қамту басқармасына жұмысқа ауыстық. Өткен ғасырдың 90-шы жылдарындағы дағдарыс эконо-миканың барлық салаларында жұмыс және қызмет көрсету көлемін едәуір қысқартты. Осы қиын-қыстау кезеңде еңбек биржалары жұмысқа орналасуға жәрдемдесуге өтініш білдірген азаматтардың еңбекпен қамтылуын барынша қамтамасыз етуге тырысты. Еңбек биржалары қызметкерлерінің кадрлық құрамы ерекше күрделі мәселелерді шешуге құзыретті, ерекше жағдайларды жақсы білетін, бар қиындықтарды сындарлы шеше алатын мамандардан тұрды. Еңбек биржаларының басшылары шешім қабылдау кезінде жағдайды өз бетінше бағалап, туындаған мәселелерді стратегиялық тұрғыдан көріп, мүмкін болатын салдарлар үшін жауапкершілікті нақты сезініп, балама әрекеттер анық емес немесе күмәнді болған жағдайда шешімдер қабылдай алды. Олардың есімдері жұмыспен қамту жүйесінің тарихына берік енді. Олар: Мамашева Алтынай Жұмаханқызы (Павлодар қ.), Абуева Сандуғаш Қапабайқызы (Ақсу қ.), Аубакиров Сембай Қашкенұлы (Екібастұз қ.), Шарипов Шаймұрат Хайроллаұлы (Ақтоғай ауданы), Аубакиров Қабиден Абылғазыұлы (Баянауыл ауданы), Ақанов Уәлиолла Хабибулұлы (Железин ауданы), Тыщенко Владимир Васильевич (Ертіс ауданы), Садвакасов Құсайын Рамазанұлы (Баянауыл ауданы). Смағұлова Айтжамал Ахметбекқызы (Лебяжі ауданы), Вертипорогов Борис Иванович (Май ауданы), Баязин Василий Васильевич (Павлодар ауданы), Ақышев Борис Мақсұтұлы (Успен ауданы), Нұрғалиев Жұмағелді Жұмабайұлы (Шарбақты ауданы). Еңбек нарығының алғашқы моделі 1991 жылдан 1998 жылға дейін жұмыс істеді. 1998 жылдың 30 желтоқсанында «Халықты жұмыспен қамту туралы» жаңа заң қабылданды. 1999 жылдан бастап жұмыссыздар жұмыссыздық бойынша жәрдемақы түрінде мемлекеттен материалдық қолдау алуды тоқтатты. Осы уақыттан бастап Жұмыспен қамту органдарының қызметі еңбекке қабілетті адамдарды жұмыспен қамтуды, оның ішінде өзін-өзі жұмыспен қамтуды күшейтуге бағытталды. Атаулы әлеуметтік қолдауды меншіктеу үшін материалдық көмек аз табыс алатын, аз қамтылған азаматтарға ғана көрсетілді. Жұмыс орындарын шетелдік мамандармен және Қазақстан Республикасының аумағында орналасқан ұйымдардағы жұмыс-шылармен алмастырғаны үшін жұмыс берушілер салық заңнамасына сәйкес әлеуметтік салық төлеуді жүргізді. 2001 жылғы 23 қаңтарда үшінші рет «Халықты жұмыспен қамту туралы» заң қабылданып, ол бұрын қолданыста болған заңнан айтарлықтай ерекшеленді. Онда тұжырымдамалық аппарат кеңейтілді. Әлеуметтік қорғауға мұқтаж халықты жұмыспен қамтудың белсенді саясатының жаңа тұжырымдамасы енгізіліп, жұмыспен қамтылған халық ұғымы нақтыланды және жұмыспен қамту саласындағы мемлекеттің құқықтары мен кепілдіктері анықталды. Бұдан басқа, азаматтардың жұмыспен қамту саласындағы құқықтары кеңейтілді, жұмыс іздеп жүрген жұмыссыз азаматтарды және белсенді жұмыс іздеуі тиіс жұмыссыздарды тіркеу және есепке алу тәртібі жеңілдетілді. Заңмен жергілікті атқарушы органдардың халықты жұмыспен қамту мәселелері жөніндегі өкілеттіктері едәуір кеңейтіліп, жұмыс берушілердің жұмыспен қамту саласындағы міндеттері қысқартылды және жұмыспен қамту мәселелері жөніндегі инспекция алынып тасталды. Павлодар облысында жұмыс-сыздарды жұмыспен қамтуға жәрдемдесудің белсенді шараларын дамыту және жетілдіру мақсатында кедейлікті азайту жөніндегі 2003-2005 жылдарға және халықты жұмыспен қамту жөніндегі 2005-2007 жылдарға арналған бағдарламаларды орындау жүзеге асырылды. 2008-2010 жылдары облыста халықты жұмыспен қамту жүйесін жетілдіру бойынша кешенді іс-шаралар іске қосылды. Олар жұмыссыздық деңгейін төмендетуге және еңбек нарығындағы халықтың осал топтарын әлеуметтік қорғауға бағытталды. Сол кезеңдегі еңбек нарығының ерекшелігі білікті жұмысшыларға деген қажеттілік болды. Мәлімделген бос жұмыс орындарының 70 пайызына ең жаңа технологияларды меңгерген және заманауи жабдықта жұмыс істейтін жоғары санатты мамандар қажет болды. Есептеулер білікті кадрларға қажеттіліктің артуын көрсетті. Тек 2007 жылдан бастап 2015 жылға дейінгі кезеңде облыс бойынша 95,9 мың жұмысшы мен маманға қажеттілік болжанды, олардың сегіз мыңы жоғары кәсіптік білімі бар мамандар еді. Сол кезде облыста экономика салаларын кадрлармен қамтамасыз етудің 2008-2010 жылдарға арналған бағдарламасы қабылданды, онда кәсіптік білім беретін оқу орындарын жаңғырту және қазіргі заманғы жабдықтармен жарақтандыру, экономиканы жұмысшы және біліктілігі жоғары мамандармен қамтамасыз ету көзделген болатын. Ішкі өндірістік оқыту жүйесі 15 кәсіпорында жұмыс істеді. Облыстың жұмыспен қамту қызметі оның дамуына үлкен үлес қосқан, күш-жігерін аямай, көмекке зәру жандарға көмектесуге асыққан өз қызметкерлерін ешқашан ұмытпайды. Әрқашан майданда Манаспаева Турсун Кайсаевна, Кузьменкова Лариса Ивановна, Кузят Наталья Петровна (Павлодар қ.), Тарасова Татьяна Алексеевна (Екібастұз қ.), Бижанова Асель Темірболатқызы (Успен ауданы), Бакаев Дүйсенбы Малайұлы және Шарипов Аманбай Кулмурзаұлы (Ертіс ауданы), Нургалиева Кульжамиля Какишқызы (Железин ауданы), Укпаева Шаин Иманаилқызы (Качир ауданы) және басқа да жұмыспен қамту қызметтерінің мамандары болды. Алайда, оң өзгерістерге қарамастан, еңбек нарығы әлі теңдестірілмеген еді. Жұмыссыздар болғанымен бос жұмыс орындары да сақталды, экономика салаларының мамандарға деген қажеттілігінің объективті болжамы болған жоқ. Жұмыс күшінің, әсіресе білікті кадрлардың тапшылығы байқалды. Жұмыспен қамтылған халықтың құрылымында өз бетінше жұмыспен қамтылу үлесі үлкен болды (33% - дан астам). Бұл ретте, өзін-өзі жұмыспен қамтығандардың негізгі бөлігі ауыл тұрғындарын қамтыды, олардың көпшілігі жеке ауласында жұмыс істеді, олардың табысы көбінесе өмір сүру деңгейінде болады. Өзін-өзі жұмыспен қамтығандардың басым көпшілігі әлеуметтік қорғау және қолдау жүйесімен қамтылмаған еді. 2011 жылғы 1 шілдеде Қазақ-станда Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша «Жұмыспен қамту - 2020» бағдарламасы жаңа мемлекеттік жобасы басталды. Осы бағдарламаны әкімшілендіру мақсатында жұмыспен қамту орталықтары еліміздің барлық өңірлерінде еңбек және әлеуметтік қорғау министрлігінің жанында жергілікті атқарушы билік орган-дарының қарауында болған жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар басқармаларымен қатар құрылды. Қазір «Жұмыспен қамту - 2020» бағдарламасын, кейіннен «Жұмыспен қамтудың жол картасы - 2020» іске асыру кезеңдерін еске ала отырып, «Жұмыспен қамту» орталықтары тұрақты және нәтижелі жұмыспен қамтуға қол жеткізу, жұмыссыздықты қысқарту және оны әлеуметтік қолайлы деңгейде ұстап тұру, еңбек нарығының жұмыс істеуі мен оны реттеудің ұйымдастырушылық, құқықтық және экономикалық жағдайларын жасау үшін нысаналы жүйелі жұмыс жүргізілгенін атап өткім келеді. 2017 жылдан бастап қазіргі уақытқа дейін жұмыспен қамту органдары Нәтижелі жұмыспен қамтуды және жаппай кәсіпкерлікті дамытудың 2017-2021 жылдарға арналған «Еңбек» бағдарламасын, 2020 жылдан бастап 2020-2021 жылдарға арналған «Жұмыспен қамтудың жол картасын» іске асыруға қатысады. Қазір жұмыспен қамту қызметінің қызметкерлері алдыңғы қатарда. Олардың барлығына денсаулық, отбасылық бақыт және амандық, бағдарламаның табысты аяқталуын және мақсаттық индикаторлар мен нәтижелі көрсеткіштеріне қол жеткізуін тілеймін.

 

Х.Қ.ҚАШКЕНОВА, 2004 жылдың тамыз айынан 2020 жылдың қыркүйек айына дейін облыстың Жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар басқармасы басшысының орынбасары, зейнеткер.


Количество показов: 478

Возврат к списку

ЖЕДЕЛ ЖАҢАЛЫҚТАР

Квота көбейеді
11:02 22.11.2022  274

Қала дамуы қарқынды
11:01 22.11.2022  261

Баянауылдық «бай-барымташылар бандасы»
10:59 22.11.2022  265

Жастар белсенділік танытты
10:55 22.11.2022  261

ІТ-индустрияны қалай дамытамыз?
10:54 22.11.2022  271

Қаныштың қамқорлығын көрген...
09:34 22.11.2022  258

Бүгінгі таңдау - ертеңге бағдар
09:27 22.11.2022  298

Жан жылуы
09:38 21.11.2022  299

Жаңа үй салынады
09:37 21.11.2022  294

Кәсіп бастау тетігі – «Даму»
09:36 21.11.2022  321

Емханаларға тіркеу аяқталды
09:35 21.11.2022  309

Азық-түлік қорын молайту - міндет
09:33 21.11.2022  321

Өнерлінің өрісі кең
09:31 21.11.2022  307

Жолдар қысқа дайын ба?
09:24 21.11.2022  335

Сарыарқа самалы, 19 қараша, сенбі
09:16 21.11.2022  334

Келешекке дауыс берейік!
17:08 17.11.2022  431

Сенімім зор
17:06 17.11.2022  392

Борышымызды сезінейік!
17:02 17.11.2022  395

Еңбек иелеріне - лайықты марапат
08:39 17.11.2022  476

Дауыс берушілерге - қолайлы жағдай
08:37 17.11.2022  487

Белсенділік байқатуда
08:36 17.11.2022  418

Төрткіл дүние көз тіккен Катар
08:34 17.11.2022  479

Мақсат - ақпаратты жеткізудің үздік тәсілдерін іздеу
08:31 17.11.2022  466

Жүйріктен жүйрік озар...
08:29 17.11.2022  423

Сарыарқа самалы, 17 қараша, бейсенбі
08:16 17.11.2022  479

Учаскелер дайын
19:46 16.11.2022  427

Кәсіпкерлерді қолдау – негізгі қызмет
10:57 15.11.2022  657

Таңдау жасар сәт таяды
09:28 15.11.2022  555

Берешекті төлеу - бәріне міндет
09:25 15.11.2022  569

Балық өсіруге мән берілуде
09:23 15.11.2022  547

«Күй & джаз» үндесті
09:21 15.11.2022  554

«Велошабандоз» медбике
09:20 15.11.2022  544

Жобаның жемісі мол
09:18 15.11.2022  487

Азияда - азулылар қатарында
09:17 15.11.2022  542

Жаңа көпір қашан салынады?
09:11 15.11.2022  571

Ерекше сайлаушыларға қолдау ерекше
09:00 12.11.2022  671

Ғалымның хаты өлмейді...
09:00 12.11.2022  593

Құқықтық сауатымыз артып келеді
09:00 12.11.2022  665

Ұстаз жолы – ұлы жол
09:00 12.11.2022  660

Көмірді несиеге қалай алуға болады?
09:00 12.11.2022  656

Озық тәжірибе – ірі өндірістерде
09:00 12.11.2022  642

Дәстүрлі дода басталды
12:30 10.11.2022  671

Палуан баспаналы болды
12:26 10.11.2022  640

Азаматтық қоғамның айнасын айшықтайтын күн
12:19 10.11.2022  727

Штабтарда жұмыс қызған шақ
12:14 10.11.2022  769

1-сынып оқушысына планшет керек пе?
12:10 10.11.2022  765

Заңсыз құрылысқа тосқауыл бар ма?
12:08 10.11.2022  722

Құқықтық ақпарат - қолжетімді
12:06 10.11.2022  713

Күнбағыс майына сұраныс көп
12:05 10.11.2022  728

Қарыз емес, парыз!
10:46 08.11.2022  744

Жас журналист. Жаңа көзқарас
10:45 08.11.2022  933

Сайлау-2022: Дауыс берушілердің тілегі қандай?
10:42 08.11.2022  960

Сайлау учаскелерінің дайындығы қалай?
10:40 08.11.2022  846

Алтыншы орынға жетті
10:38 08.11.2022  729

Жас палуандар белдесті
10:37 08.11.2022  823

Жұмыстар неге кешікті?
09:29 08.11.2022  741

Кездесулер жалғасуда
18:16 07.11.2022  791

Ғалымдарды тарту - тиімді
08:58 05.11.2022  1016

Ағаштың да сұрауы бар
08:54 05.11.2022  1010

Мектеп қазандықтары қысқа дайын ба?
08:52 05.11.2022  964