Вейп: бұлыңғыр болашақ

СОҢҒЫ ЖАРИЯЛАНЫМДАР

Жас таланттар шоғырланды
10:36 16.08.2022  101

Арнайы аймақта - ауқымды жобалар
10:34 16.08.2022  95

Абай жолын ұлықтаған академик
10:30 16.08.2022  102

Ақ желеңділер тапшы
10:26 16.08.2022  130

Көмір бағасы қолжетімді
10:25 16.08.2022  95

Қала жолдары қарқынды жөнделуде
10:23 16.08.2022  101

Әдепсіз әншілер сахнадан шеттетіле ме?
10:21 16.08.2022  96

Сарыарқа самалы, 16 тамыз, сейсенбі
10:20 16.08.2022  108

Кәсіптік білімнің болашағы зор
09:09 13.08.2022  208

Киелі өнердің майталманы
09:05 13.08.2022  230

Қатерлі ісік азаймай тұр
08:59 13.08.2022  255

Абай тағылымы
08:58 13.08.2022  212

Сараланған тариф енгізіледі
08:56 13.08.2022  200

Сарыарқа самалы, 13 тамыз, сенбі
08:53 13.08.2022  224

Жаңа оқу жылына әзірлік
08:02 13.08.2022  244

Құрылысшы - мәртебелі мамандық
08:01 12.08.2022  249

Әр сөзі - тұнған шежіре
10:09 11.08.2022  306

Аспан перзенті
10:07 11.08.2022  301

«Өкпеұлы Кәрімтайдың ғибратты ғұмыры»
10:05 11.08.2022  310

Абай күні аталып өтті
10:04 11.08.2022  332

«Завод» сериалы түсірілуде
10:01 11.08.2022  306

Ауладағы қуаныш
09:58 11.08.2022  296

Білім. Еңбекқорлық. Өзгеше ойлау
09:56 11.08.2022  325

Энергетикалық сусынға тыйым салу қажет пе?
09:52 11.08.2022  324

«Мектепке жол» қалай өтуде?
09:49 11.08.2022  304

Техника жаңартуға таптырмас мүмкіндік
09:43 11.08.2022  343

Шаруалар шабындыққа шалғы салды
09:40 11.08.2022  329

Абай сөзі - әдебиет өлшемі
10:24 09.08.2022  419

Білікті мамандар тапшы
10:21 09.08.2022  405

Бір жабылып, бір ашылған «Әлем»
10:20 09.08.2022  401

Баспана – басты байлық
10:18 09.08.2022  394

«Бейсен және Болмыс»
10:14 09.08.2022  418

Екеудің көрмесі
10:11 09.08.2022  399

Мектеп жәрмеңкесі жалғасады
10:09 09.08.2022  415

Аймақтағы ахуал тұрақты
08:56 06.08.2022  498

Сарыарқа самалы, 6 тамыз, сенбі
08:36 06.08.2022  543

Саназардың теңіз аттары
08:13 06.08.2022  494

Медиация мақсаты - бітімгершілік
08:10 06.08.2022  547

Жолдарымыз жаңарып, аумақтар тазаруда
08:09 06.08.2022  516

Мектепке дайындық қанша тұрады?
08:07 06.08.2022  491

Әлемді әнмен Тербеткен
08:03 06.08.2022  539

Педагогтар не базына айтады?
08:01 06.08.2022  502

Өкпе ауруы дендеп тұр
08:00 06.08.2022  512

Қандай мультфильм көріп жүрміз?
10:51 04.08.2022  584

Интернет алаяқтары көбейіп барады
10:50 04.08.2022  643

Жаңатілекте мешіт ашылды
10:49 04.08.2022  570

Суармалы жердің берекесі мол
10:47 04.08.2022  590

Қор қаражатына несие жабылмайды
10:45 04.08.2022  595

Самокаттарға талапты қатаңдату керек пе?
10:41 04.08.2022  565

Мұрагерге жинақты алуға бола ма?
10:39 04.08.2022  576

Балалар бағына саяхат
10:37 04.08.2022  542

Өнерде шекара жоқ
10:34 04.08.2022  568

Алтын аға
10:30 04.08.2022  619

Балабақшалар қалай бақыланады?
10:28 04.08.2022  632

Әнші арманы
09:57 02.08.2022  641

«Мектепке жол» акциясы басталды
09:54 02.08.2022  823

Жол жабылмайды
09:52 02.08.2022  625

Мәшһүр Жүсіп және Бекасыл хазірет
09:49 02.08.2022  655

Пәтер кезегін себепсіз жылжытқан
09:47 02.08.2022  636

Денсаулық пойызы келді
09:45 02.08.2022  654

24.06.2022

Вейп: бұлыңғыр болашақ

«Вейп» дегеніміз – аккумулятор мен буландырғыштан тұратын электронды темекінің түрі. «Вейпинг» жастар арасында пайда болған жаңа ағым десек те болады. Нәтижесінде бұл топтың өкілдері электронды толтырылған темекінің қауіпсіздігін насихаттайды. Сонымен қатар, бірнеше шылымқорлардың басын біріктіріп, аталмыш заттың дизайн үлгісі және хош иісі, дәмімен көпті еліктіреді. Дегенмен, мұны денсаулыққа зияны жоқ деп есептегенмен алғаш рет АҚШ-та вейпердің өлімі тіркелген болатын.
Расымен де, вейптің құрамында не бар екені көпшілікті қызықтыратыны даусыз. Жалпы, оның ішінде тұрмыстық химия заттарында кездесетін пропиленгликоль, глицерин кездеседі. Тіпті, вейптің құрамында аллергия шақыруы мүмкін хош иістендіргіштерден бөлек буының өзінде 31 қауіпті зат бар. Сонда адам не жұтады? Одан зиянды нәрселер бөліне ме? деген сауал жауабын аталған пропиленгликоль, глицерин анықтамасын оқу арқылы да түсінуге болады.
Ғалымдардың зерттеуінше, уытты химикаттардың бірі – диацетил. Ол хош иістендіргіштердің 75 пайызында болады. Мұны тамақ өнеркәсібі де пайдаланып жатады. Бірақ, деммен ішке көп тарта берсе, өкпеде қабыну процестері басталады. Бронхшалар тарылады, тыртықтар пайда болады. Уытты заттардың әсеріне келер болсақ, пропиленгликоль ағзада жиналып, аллергиялық реакцияларды қоздырады. Бауыр мен бүйрекке зиян тигізеді. Пропиленгликоль мен глицерин ыдырағаннан кейін акролеин мен формальдегид қалады. Акролеин көздің шырышты қабығына әсер етсе, формальдегид жүйке жүйесіне салмақ түсіреді. Никотин қатерлі ісік ауруына әкеліп соқтырады. Ал құрамында никотині бар буды көп жұта берсе, адамның жүрегі айниды, басы айналады. Ас қорыту жүйесі бұзылып, іші өтеді. Сондай-ақ, бір вейпті бірнеше адам қолданған жағдайда гепатит, туберкулез сияқты аурулар таралуы мүмкін. Жүкті әйелдерге, аллергиямен ауыратындарға және кәмелет жасқа толмаған балаларға вейп шегуге болмайды.
Десе де, мұны білсе де одан бас тарта алмай жүргендер баршылық.  Соның бірі –
Павлодар қаласының тұрғыны, 27 жасар Есіл. Оның айтуынша, қарапайым шылым шегуден басталған тәуелділіктен құтылу үшін оны электронды темекіге алмастырған.
- Темекінің қай түрі болсын зиян екенін жақсы білемін. Шылым шегуді доғарамын деген мақсатта вейпке көшкен болатынмын. Дәмі, иісі өзгеше болғаны еліктіргенін жасырмаймын. Күніне шамамен 30 рет электронды темекіні шегемін. Бірақ, вейпке ауысқалы керісінше тәуелділік екі есеге артты. Жалақымның тең жартысын да осы затқа жұмсаймын. Оның базалық түрлері 5 мың теңге, жартылай кәсіби түрі 15 мың теңге сомасында, кәсіби түрі 40 мың теңге тұрады. Ал кейбір дүкендерде 2 мың теңгеге сұйықтық алуға болады, - дейді Есіл. Оған қоса, оған психологиялық тәуелділіктің де барын жасырмады. Қазіргі таңда маман кеңесіне жүгінгенін де атап өтті.
Осы уақытқа дейін әлеуметтік желілерде вейпке қарсы ата-аналар дабыл қаққан болатын. Бұған дәлел Екатеринбург қаласында 15 жасар бала электронды шылым шегемін деп тісінен айырылғаны жарияланған еді Stan.kz ақпараттық порталының мәліметінше, жасөспірім досының үйінен вейп әкеліп, оны жалғыз қалған кезде іске қосқан. Салдарынан баланың ауыз қуысы ауырсынып, алдыңғы бес тісіне зақым келген. Бұл – біз хабардар болған жағдайдың бірі ғана.  
Аналардың бірқатары баласының электронды шылымды қолдануын білу қиынға соққанын айтуда. Себебі, вейптердің иісі жеміс-жидектің иісіне ұқсас болады, дәмі жоқ көрінеді. Тіпті, құтысының өзі сәнді дизайнда дайындалған. Дәрігерлер жасөспірімнің шылым шегуін анықтаудың бірнеше белгілерін ұсынып отыр. Егер баланың киімінде түсініксіз майлы дақтар мен бөлме ішінде түсініксіз иіс пайда болса, тамаққа деген тәбеті азайса, қалта шығыны көбейіп, жиі қаражат сұраса, сөйлеу мәнерінде әдепсіз сөздер қолданса, онда жасөспірім тәрбиесін назарға алу қажет. Әке-шеше ретінде мектеп маңатындағы дүкендерге де барлау жүргізу керек.
Бүгінде электронды темекінің зардабы туралы зерттеу жұмыстары жүргізілмеген. Адамға «темекіні тастауға көмектеседі» деген тиімді тұсы дәлелденбеді. Салдарынан әлемнің 25 елінде вейпке тыйым салынды.
Ал Қазақстанда мектеп оқушылары арасында аса танымалдылыққа ие бұл электронды темекіні сатуға және қолдануға ресми түрде тыйым салу көзделіп отыр. Мәжіліс депутаты Аманжан Жамаловтың сөзінше, денсаулық кодексіне құрамында сұйық, газ, хош иістендіргіштер сияқты темекі қоспалары бар электронды құрылғыларды, яғни вейп сатуға және пайдалануға тыйым салатын өзгертулер енгізілмек.
- Қазақстанда оларды сатуға және пайдалануға толық тыйым салынады. Сондықтан біз салық кодексінен бұл ұғымды мүлдем алып тастадық. Негізгі дау тудырған себеп те осы темекіге салынатын акциздік салықтар болып отыр. Осы уақытқа дейін елімізде қыздырылатын темекіге ешқандай салық салынбады. Бүкіләлемдік денсаулық сақтау ұйымының мәліметінше, оның зияны қарапайым темекіден еш кем емес. Сол себепті,  электронды темекінің стиктеріне акциз салу мәселесі қаралды. Оларға қарапайым темекіге салынатын акциздің 70 пайызы көлемінде акциз салу туралы шешім қабылданды, - деді А.Жамалов.
Түйін:
Өкінішке қарай, вейпті ермек етушілер қатарында үлкендермен бірге  жасөспірімдер мен мектеп оқушылары да бар. Олар оның талғамға байланысты түрлі дәмі мен кез келген ортада емін-еркін будақтата алатынына алданып жүр. Алайда, жылдан-жылға қатері артатын электронды шылымның зиянын ойламайды да. Сондықтан, сіз бен бізге ұлт саулығы мен қауіпсіздігіне төнген қатермен күресетін кез келді. Ол – бүгінгі қоғам қолында!
М.БАЯНБЕКҚЫЗЫ.



Количество показов: 610

Возврат к списку

ЖЕДЕЛ ЖАҢАЛЫҚТАР

Жас таланттар шоғырланды
10:36 16.08.2022  101

Арнайы аймақта - ауқымды жобалар
10:34 16.08.2022  95

Абай жолын ұлықтаған академик
10:30 16.08.2022  102

Ақ желеңділер тапшы
10:26 16.08.2022  130

Көмір бағасы қолжетімді
10:25 16.08.2022  95

Қала жолдары қарқынды жөнделуде
10:23 16.08.2022  101

Әдепсіз әншілер сахнадан шеттетіле ме?
10:21 16.08.2022  96

Сарыарқа самалы, 16 тамыз, сейсенбі
10:20 16.08.2022  108

Кәсіптік білімнің болашағы зор
09:09 13.08.2022  208

Киелі өнердің майталманы
09:05 13.08.2022  230

Қатерлі ісік азаймай тұр
08:59 13.08.2022  255

Абай тағылымы
08:58 13.08.2022  212

Сараланған тариф енгізіледі
08:56 13.08.2022  200

Сарыарқа самалы, 13 тамыз, сенбі
08:53 13.08.2022  224

Жаңа оқу жылына әзірлік
08:02 13.08.2022  244

Құрылысшы - мәртебелі мамандық
08:01 12.08.2022  249

Әр сөзі - тұнған шежіре
10:09 11.08.2022  306

Аспан перзенті
10:07 11.08.2022  301

«Өкпеұлы Кәрімтайдың ғибратты ғұмыры»
10:05 11.08.2022  310

Абай күні аталып өтті
10:04 11.08.2022  332

«Завод» сериалы түсірілуде
10:01 11.08.2022  306

Ауладағы қуаныш
09:58 11.08.2022  296

Білім. Еңбекқорлық. Өзгеше ойлау
09:56 11.08.2022  325

Энергетикалық сусынға тыйым салу қажет пе?
09:52 11.08.2022  324

«Мектепке жол» қалай өтуде?
09:49 11.08.2022  304

Техника жаңартуға таптырмас мүмкіндік
09:43 11.08.2022  343

Шаруалар шабындыққа шалғы салды
09:40 11.08.2022  329

Абай сөзі - әдебиет өлшемі
10:24 09.08.2022  419

Білікті мамандар тапшы
10:21 09.08.2022  405

Бір жабылып, бір ашылған «Әлем»
10:20 09.08.2022  401

Баспана – басты байлық
10:18 09.08.2022  394

«Бейсен және Болмыс»
10:14 09.08.2022  418

Екеудің көрмесі
10:11 09.08.2022  399

Мектеп жәрмеңкесі жалғасады
10:09 09.08.2022  415

Аймақтағы ахуал тұрақты
08:56 06.08.2022  498

Сарыарқа самалы, 6 тамыз, сенбі
08:36 06.08.2022  543

Саназардың теңіз аттары
08:13 06.08.2022  494

Медиация мақсаты - бітімгершілік
08:10 06.08.2022  547

Жолдарымыз жаңарып, аумақтар тазаруда
08:09 06.08.2022  516

Мектепке дайындық қанша тұрады?
08:07 06.08.2022  491

Әлемді әнмен Тербеткен
08:03 06.08.2022  539

Педагогтар не базына айтады?
08:01 06.08.2022  502

Өкпе ауруы дендеп тұр
08:00 06.08.2022  512

Қандай мультфильм көріп жүрміз?
10:51 04.08.2022  584

Интернет алаяқтары көбейіп барады
10:50 04.08.2022  643

Жаңатілекте мешіт ашылды
10:49 04.08.2022  570

Суармалы жердің берекесі мол
10:47 04.08.2022  590

Қор қаражатына несие жабылмайды
10:45 04.08.2022  595

Самокаттарға талапты қатаңдату керек пе?
10:41 04.08.2022  565

Мұрагерге жинақты алуға бола ма?
10:39 04.08.2022  576

Балалар бағына саяхат
10:37 04.08.2022  542

Өнерде шекара жоқ
10:34 04.08.2022  568

Алтын аға
10:30 04.08.2022  619

Балабақшалар қалай бақыланады?
10:28 04.08.2022  632

Әнші арманы
09:57 02.08.2022  641

«Мектепке жол» акциясы басталды
09:54 02.08.2022  823

Жол жабылмайды
09:52 02.08.2022  625

Мәшһүр Жүсіп және Бекасыл хазірет
09:49 02.08.2022  655

Пәтер кезегін себепсіз жылжытқан
09:47 02.08.2022  636

Денсаулық пойызы келді
09:45 02.08.2022  654