Вейп: бұлыңғыр болашақ

СОҢҒЫ ЖАРИЯЛАНЫМДАР

Жол: Көпір құрылысы қашан аяқталады?
15:30 03.02.2023  298

Халыққа қызмет көрсету орталығы ашылады
16:27 02.02.2023  455

Баға көтеруге негіз жоқ
16:24 02.02.2023  371

Су тапшылығын жоюдың жолы бар павлодарлық ғалым тың жоба ұсынды
11:18 02.02.2023  367

Чемпиондар ауылдан шығады! Ақтоғай ауданында қандай спорт нысандары салынады?
11:15 02.02.2023  337

Оқырман сұранысы қандай болмақ?
11:09 02.02.2023  430

Тәрбие тал бесіктен басталады
11:03 02.02.2023  421

Қайраткер атында турнир өтті
10:57 02.02.2023  398

Жаңа басшылар
10:53 02.02.2023  514

Әскерден соң оқуға қалай түсуге болады?
10:50 02.02.2023  418

Ауыл дамуына басымдық беріледі
10:48 02.02.2023  354

Балабақшада мамандар неге тапшы?
10:46 02.02.2023  310

Пәндерді шетел тілінде оқытқан дұрыс па?
10:42 02.02.2023  378

Полиция көліктері сақадай сай
10:39 02.02.2023  385

Ана тағдырын суреттеген портрет
10:36 31.01.2023  465

Қазандықтар жаңғыртылады
10:35 31.01.2023  678

Әйелді аялау - әлемді аялау
09:23 31.01.2023  592

Мерзімді басылымдар - жаңғыру жолында
09:20 31.01.2023  430

Жолаушының «жыры» біте ме? немесе «Аялдамадағылардан» сәлем хат
09:17 31.01.2023  423

Сайлау: дайындық барысы қалай?
09:15 31.01.2023  645

Тұрғын үй сертификаты: кімдерге тиесілі?
09:14 31.01.2023  429

Жолаушыларға - жаңа автобустар
09:12 31.01.2023  725

Талап-тілек ескерусіз қалмады
17:23 27.01.2023  1087

Көші-қон саясаты дамуда
16:42 27.01.2023  1046

Үйге жеткізу сервисі жеңілдеді
15:04 26.01.2023  1032

Шежірелі білім ордасы
11:32 26.01.2023  1036

«Қазақ театрында даму бар»
11:30 26.01.2023  1231

Ілгерілеу де, ізденіс те бар
11:28 26.01.2023  1001

Негізгі мектептің күйі нашар
11:26 26.01.2023  1021

«Бәлен жерде алтын бар...»
11:25 26.01.2023  979

Жазатайым оқиға неге азаймай тұр?
11:23 26.01.2023  1065

Су тасқынына дайындық қалай?
11:21 26.01.2023  1036

Жарымжан балалар неге көбейіп барады?
11:19 26.01.2023  820

Тығырықтан шығу жолы - тарифті өсіру дейді энергетика мамандары
11:09 26.01.2023  1147

Әкенің рөлін қалай көтереміз?
11:05 26.01.2023  1274

Бұл сайлау бұрынғыдан өзгерек
11:02 26.01.2023  737

Қабдыкәрім ақынның қамқорлығы
10:59 26.01.2023  958

Пияз экспортын шектеу: тұтынушы мен шаруаға тиімді ме?
10:56 26.01.2023  530

Заңдастыру тәртібі - оңай
10:52 26.01.2023  686

Сарыарқа самалы, 24 қаңтар, сейсенбі
11:27 24.01.2023  600

11 медаль!
11:05 24.01.2023  975

Абайлаңыз, көктайғақ!
11:02 24.01.2023  867

Мәселелерді жедел шешу - шарт
11:01 24.01.2023  925

Жаңа әкімдердің жүгі қандай?
10:58 24.01.2023  1006

Қолтаңбасы өшпейтін қайраткер
10:55 24.01.2023  1187

Автонесие: ескіден жаңасы артық
10:52 24.01.2023  946

Бал өндірісінен «бал тамбай тұр»
10:50 24.01.2023  834

Жұмыс тәулік бойы жүргізілуде
10:49 24.01.2023  993

Ауылда мәдениет үйі салынуда
10:46 24.01.2023  1035

Шетелдік көліктерді заңдастыру басталды
18:10 23.01.2023  933

Квота көбейеді
11:02 22.11.2022  3194

Қала дамуы қарқынды
11:01 22.11.2022  2904

Баянауылдық «бай-барымташылар бандасы»
10:59 22.11.2022  2860

Жастар белсенділік танытты
10:55 22.11.2022  3161

ІТ-индустрияны қалай дамытамыз?
10:54 22.11.2022  3187

Қаныштың қамқорлығын көрген...
09:34 22.11.2022  3299

Бүгінгі таңдау - ертеңге бағдар
09:27 22.11.2022  3381

Жан жылуы
09:38 21.11.2022  2817

Жаңа үй салынады
09:37 21.11.2022  2830

Кәсіп бастау тетігі – «Даму»
09:36 21.11.2022  3140

24.06.2022

Вейп: бұлыңғыр болашақ

«Вейп» дегеніміз – аккумулятор мен буландырғыштан тұратын электронды темекінің түрі. «Вейпинг» жастар арасында пайда болған жаңа ағым десек те болады. Нәтижесінде бұл топтың өкілдері электронды толтырылған темекінің қауіпсіздігін насихаттайды. Сонымен қатар, бірнеше шылымқорлардың басын біріктіріп, аталмыш заттың дизайн үлгісі және хош иісі, дәмімен көпті еліктіреді. Дегенмен, мұны денсаулыққа зияны жоқ деп есептегенмен алғаш рет АҚШ-та вейпердің өлімі тіркелген болатын.
Расымен де, вейптің құрамында не бар екені көпшілікті қызықтыратыны даусыз. Жалпы, оның ішінде тұрмыстық химия заттарында кездесетін пропиленгликоль, глицерин кездеседі. Тіпті, вейптің құрамында аллергия шақыруы мүмкін хош иістендіргіштерден бөлек буының өзінде 31 қауіпті зат бар. Сонда адам не жұтады? Одан зиянды нәрселер бөліне ме? деген сауал жауабын аталған пропиленгликоль, глицерин анықтамасын оқу арқылы да түсінуге болады.
Ғалымдардың зерттеуінше, уытты химикаттардың бірі – диацетил. Ол хош иістендіргіштердің 75 пайызында болады. Мұны тамақ өнеркәсібі де пайдаланып жатады. Бірақ, деммен ішке көп тарта берсе, өкпеде қабыну процестері басталады. Бронхшалар тарылады, тыртықтар пайда болады. Уытты заттардың әсеріне келер болсақ, пропиленгликоль ағзада жиналып, аллергиялық реакцияларды қоздырады. Бауыр мен бүйрекке зиян тигізеді. Пропиленгликоль мен глицерин ыдырағаннан кейін акролеин мен формальдегид қалады. Акролеин көздің шырышты қабығына әсер етсе, формальдегид жүйке жүйесіне салмақ түсіреді. Никотин қатерлі ісік ауруына әкеліп соқтырады. Ал құрамында никотині бар буды көп жұта берсе, адамның жүрегі айниды, басы айналады. Ас қорыту жүйесі бұзылып, іші өтеді. Сондай-ақ, бір вейпті бірнеше адам қолданған жағдайда гепатит, туберкулез сияқты аурулар таралуы мүмкін. Жүкті әйелдерге, аллергиямен ауыратындарға және кәмелет жасқа толмаған балаларға вейп шегуге болмайды.
Десе де, мұны білсе де одан бас тарта алмай жүргендер баршылық.  Соның бірі –
Павлодар қаласының тұрғыны, 27 жасар Есіл. Оның айтуынша, қарапайым шылым шегуден басталған тәуелділіктен құтылу үшін оны электронды темекіге алмастырған.
- Темекінің қай түрі болсын зиян екенін жақсы білемін. Шылым шегуді доғарамын деген мақсатта вейпке көшкен болатынмын. Дәмі, иісі өзгеше болғаны еліктіргенін жасырмаймын. Күніне шамамен 30 рет электронды темекіні шегемін. Бірақ, вейпке ауысқалы керісінше тәуелділік екі есеге артты. Жалақымның тең жартысын да осы затқа жұмсаймын. Оның базалық түрлері 5 мың теңге, жартылай кәсіби түрі 15 мың теңге сомасында, кәсіби түрі 40 мың теңге тұрады. Ал кейбір дүкендерде 2 мың теңгеге сұйықтық алуға болады, - дейді Есіл. Оған қоса, оған психологиялық тәуелділіктің де барын жасырмады. Қазіргі таңда маман кеңесіне жүгінгенін де атап өтті.
Осы уақытқа дейін әлеуметтік желілерде вейпке қарсы ата-аналар дабыл қаққан болатын. Бұған дәлел Екатеринбург қаласында 15 жасар бала электронды шылым шегемін деп тісінен айырылғаны жарияланған еді Stan.kz ақпараттық порталының мәліметінше, жасөспірім досының үйінен вейп әкеліп, оны жалғыз қалған кезде іске қосқан. Салдарынан баланың ауыз қуысы ауырсынып, алдыңғы бес тісіне зақым келген. Бұл – біз хабардар болған жағдайдың бірі ғана.  
Аналардың бірқатары баласының электронды шылымды қолдануын білу қиынға соққанын айтуда. Себебі, вейптердің иісі жеміс-жидектің иісіне ұқсас болады, дәмі жоқ көрінеді. Тіпті, құтысының өзі сәнді дизайнда дайындалған. Дәрігерлер жасөспірімнің шылым шегуін анықтаудың бірнеше белгілерін ұсынып отыр. Егер баланың киімінде түсініксіз майлы дақтар мен бөлме ішінде түсініксіз иіс пайда болса, тамаққа деген тәбеті азайса, қалта шығыны көбейіп, жиі қаражат сұраса, сөйлеу мәнерінде әдепсіз сөздер қолданса, онда жасөспірім тәрбиесін назарға алу қажет. Әке-шеше ретінде мектеп маңатындағы дүкендерге де барлау жүргізу керек.
Бүгінде электронды темекінің зардабы туралы зерттеу жұмыстары жүргізілмеген. Адамға «темекіні тастауға көмектеседі» деген тиімді тұсы дәлелденбеді. Салдарынан әлемнің 25 елінде вейпке тыйым салынды.
Ал Қазақстанда мектеп оқушылары арасында аса танымалдылыққа ие бұл электронды темекіні сатуға және қолдануға ресми түрде тыйым салу көзделіп отыр. Мәжіліс депутаты Аманжан Жамаловтың сөзінше, денсаулық кодексіне құрамында сұйық, газ, хош иістендіргіштер сияқты темекі қоспалары бар электронды құрылғыларды, яғни вейп сатуға және пайдалануға тыйым салатын өзгертулер енгізілмек.
- Қазақстанда оларды сатуға және пайдалануға толық тыйым салынады. Сондықтан біз салық кодексінен бұл ұғымды мүлдем алып тастадық. Негізгі дау тудырған себеп те осы темекіге салынатын акциздік салықтар болып отыр. Осы уақытқа дейін елімізде қыздырылатын темекіге ешқандай салық салынбады. Бүкіләлемдік денсаулық сақтау ұйымының мәліметінше, оның зияны қарапайым темекіден еш кем емес. Сол себепті,  электронды темекінің стиктеріне акциз салу мәселесі қаралды. Оларға қарапайым темекіге салынатын акциздің 70 пайызы көлемінде акциз салу туралы шешім қабылданды, - деді А.Жамалов.
Түйін:
Өкінішке қарай, вейпті ермек етушілер қатарында үлкендермен бірге  жасөспірімдер мен мектеп оқушылары да бар. Олар оның талғамға байланысты түрлі дәмі мен кез келген ортада емін-еркін будақтата алатынына алданып жүр. Алайда, жылдан-жылға қатері артатын электронды шылымның зиянын ойламайды да. Сондықтан, сіз бен бізге ұлт саулығы мен қауіпсіздігіне төнген қатермен күресетін кез келді. Ол – бүгінгі қоғам қолында!
М.БАЯНБЕКҚЫЗЫ.



Количество показов: 843

Возврат к списку

ЖЕДЕЛ ЖАҢАЛЫҚТАР

Жол: Көпір құрылысы қашан аяқталады?
15:30 03.02.2023  298

Халыққа қызмет көрсету орталығы ашылады
16:27 02.02.2023  455

Баға көтеруге негіз жоқ
16:24 02.02.2023  371

Су тапшылығын жоюдың жолы бар павлодарлық ғалым тың жоба ұсынды
11:18 02.02.2023  367

Чемпиондар ауылдан шығады! Ақтоғай ауданында қандай спорт нысандары салынады?
11:15 02.02.2023  337

Оқырман сұранысы қандай болмақ?
11:09 02.02.2023  430

Тәрбие тал бесіктен басталады
11:03 02.02.2023  421

Қайраткер атында турнир өтті
10:57 02.02.2023  398

Жаңа басшылар
10:53 02.02.2023  514

Әскерден соң оқуға қалай түсуге болады?
10:50 02.02.2023  418

Ауыл дамуына басымдық беріледі
10:48 02.02.2023  354

Балабақшада мамандар неге тапшы?
10:46 02.02.2023  310

Пәндерді шетел тілінде оқытқан дұрыс па?
10:42 02.02.2023  378

Полиция көліктері сақадай сай
10:39 02.02.2023  385

Ана тағдырын суреттеген портрет
10:36 31.01.2023  465

Қазандықтар жаңғыртылады
10:35 31.01.2023  678

Әйелді аялау - әлемді аялау
09:23 31.01.2023  592

Мерзімді басылымдар - жаңғыру жолында
09:20 31.01.2023  430

Жолаушының «жыры» біте ме? немесе «Аялдамадағылардан» сәлем хат
09:17 31.01.2023  423

Сайлау: дайындық барысы қалай?
09:15 31.01.2023  645

Тұрғын үй сертификаты: кімдерге тиесілі?
09:14 31.01.2023  429

Жолаушыларға - жаңа автобустар
09:12 31.01.2023  725

Талап-тілек ескерусіз қалмады
17:23 27.01.2023  1087

Көші-қон саясаты дамуда
16:42 27.01.2023  1046

Үйге жеткізу сервисі жеңілдеді
15:04 26.01.2023  1032

Шежірелі білім ордасы
11:32 26.01.2023  1036

«Қазақ театрында даму бар»
11:30 26.01.2023  1231

Ілгерілеу де, ізденіс те бар
11:28 26.01.2023  1001

Негізгі мектептің күйі нашар
11:26 26.01.2023  1021

«Бәлен жерде алтын бар...»
11:25 26.01.2023  979

Жазатайым оқиға неге азаймай тұр?
11:23 26.01.2023  1065

Су тасқынына дайындық қалай?
11:21 26.01.2023  1036

Жарымжан балалар неге көбейіп барады?
11:19 26.01.2023  820

Тығырықтан шығу жолы - тарифті өсіру дейді энергетика мамандары
11:09 26.01.2023  1147

Әкенің рөлін қалай көтереміз?
11:05 26.01.2023  1274

Бұл сайлау бұрынғыдан өзгерек
11:02 26.01.2023  737

Қабдыкәрім ақынның қамқорлығы
10:59 26.01.2023  958

Пияз экспортын шектеу: тұтынушы мен шаруаға тиімді ме?
10:56 26.01.2023  530

Заңдастыру тәртібі - оңай
10:52 26.01.2023  686

Сарыарқа самалы, 24 қаңтар, сейсенбі
11:27 24.01.2023  600

11 медаль!
11:05 24.01.2023  975

Абайлаңыз, көктайғақ!
11:02 24.01.2023  867

Мәселелерді жедел шешу - шарт
11:01 24.01.2023  925

Жаңа әкімдердің жүгі қандай?
10:58 24.01.2023  1006

Қолтаңбасы өшпейтін қайраткер
10:55 24.01.2023  1187

Автонесие: ескіден жаңасы артық
10:52 24.01.2023  946

Бал өндірісінен «бал тамбай тұр»
10:50 24.01.2023  834

Жұмыс тәулік бойы жүргізілуде
10:49 24.01.2023  993

Ауылда мәдениет үйі салынуда
10:46 24.01.2023  1035

Шетелдік көліктерді заңдастыру басталды
18:10 23.01.2023  933

Квота көбейеді
11:02 22.11.2022  3194

Қала дамуы қарқынды
11:01 22.11.2022  2904

Баянауылдық «бай-барымташылар бандасы»
10:59 22.11.2022  2860

Жастар белсенділік танытты
10:55 22.11.2022  3161

ІТ-индустрияны қалай дамытамыз?
10:54 22.11.2022  3187

Қаныштың қамқорлығын көрген...
09:34 22.11.2022  3299

Бүгінгі таңдау - ертеңге бағдар
09:27 22.11.2022  3381

Жан жылуы
09:38 21.11.2022  2817

Жаңа үй салынады
09:37 21.11.2022  2830

Кәсіп бастау тетігі – «Даму»
09:36 21.11.2022  3140