Жамбыл қазақты әлемге әйгілеп кетті

СОҢҒЫ ЖАРИЯЛАНЫМДАР

Талап-тілек ескерусіз қалмады
17:23 27.01.2023  318

Көші-қон саясаты дамуда
16:42 27.01.2023  286

Үйге жеткізу сервисі жеңілдеді
15:04 26.01.2023  301

Шежірелі білім ордасы
11:32 26.01.2023  354

«Қазақ театрында даму бар»
11:30 26.01.2023  403

Ілгерілеу де, ізденіс те бар
11:28 26.01.2023  234

Негізгі мектептің күйі нашар
11:26 26.01.2023  263

«Бәлен жерде алтын бар...»
11:25 26.01.2023  219

Жазатайым оқиға неге азаймай тұр?
11:23 26.01.2023  270

Су тасқынына дайындық қалай?
11:21 26.01.2023  263

Жарымжан балалар неге көбейіп барады?
11:19 26.01.2023  293

Тығырықтан шығу жолы - тарифті өсіру дейді энергетика мамандары
11:09 26.01.2023  621

Әкенің рөлін қалай көтереміз?
11:05 26.01.2023  477

Бұл сайлау бұрынғыдан өзгерек
11:02 26.01.2023  495

Қабдыкәрім ақынның қамқорлығы
10:59 26.01.2023  238

Пияз экспортын шектеу: тұтынушы мен шаруаға тиімді ме?
10:56 26.01.2023  239

Заңдастыру тәртібі - оңай
10:52 26.01.2023  445

Сарыарқа самалы, 24 қаңтар, сейсенбі
11:27 24.01.2023  357

11 медаль!
11:05 24.01.2023  286

Абайлаңыз, көктайғақ!
11:02 24.01.2023  316

Мәселелерді жедел шешу - шарт
11:01 24.01.2023  306

Жаңа әкімдердің жүгі қандай?
10:58 24.01.2023  303

Қолтаңбасы өшпейтін қайраткер
10:55 24.01.2023  485

Автонесие: ескіден жаңасы артық
10:52 24.01.2023  360

Бал өндірісінен «бал тамбай тұр»
10:50 24.01.2023  268

Жұмыс тәулік бойы жүргізілуде
10:49 24.01.2023  286

Ауылда мәдениет үйі салынуда
10:46 24.01.2023  297

Шетелдік көліктерді заңдастыру басталды
18:10 23.01.2023  326

Квота көбейеді
11:02 22.11.2022  2766

Қала дамуы қарқынды
11:01 22.11.2022  2665

Баянауылдық «бай-барымташылар бандасы»
10:59 22.11.2022  2642

Жастар белсенділік танытты
10:55 22.11.2022  2681

ІТ-индустрияны қалай дамытамыз?
10:54 22.11.2022  2599

Қаныштың қамқорлығын көрген...
09:34 22.11.2022  2628

Бүгінгі таңдау - ертеңге бағдар
09:27 22.11.2022  2746

Жан жылуы
09:38 21.11.2022  2604

Жаңа үй салынады
09:37 21.11.2022  2579

Кәсіп бастау тетігі – «Даму»
09:36 21.11.2022  2659

Емханаларға тіркеу аяқталды
09:35 21.11.2022  2616

Азық-түлік қорын молайту - міндет
09:33 21.11.2022  2700

Өнерлінің өрісі кең
09:31 21.11.2022  2712

Жолдар қысқа дайын ба?
09:24 21.11.2022  2683

Сарыарқа самалы, 19 қараша, сенбі
09:16 21.11.2022  2868

Келешекке дауыс берейік!
17:08 17.11.2022  2760

Сенімім зор
17:06 17.11.2022  2833

Борышымызды сезінейік!
17:02 17.11.2022  2734

Еңбек иелеріне - лайықты марапат
08:39 17.11.2022  2855

Дауыс берушілерге - қолайлы жағдай
08:37 17.11.2022  2976

Белсенділік байқатуда
08:36 17.11.2022  2627

Төрткіл дүние көз тіккен Катар
08:34 17.11.2022  2793

Мақсат - ақпаратты жеткізудің үздік тәсілдерін іздеу
08:31 17.11.2022  2850

Жүйріктен жүйрік озар...
08:29 17.11.2022  2625

Сарыарқа самалы, 17 қараша, бейсенбі
08:16 17.11.2022  2784

Учаскелер дайын
19:46 16.11.2022  2661

Кәсіпкерлерді қолдау – негізгі қызмет
10:57 15.11.2022  2964

Таңдау жасар сәт таяды
09:28 15.11.2022  2857

Берешекті төлеу - бәріне міндет
09:25 15.11.2022  2856

Балық өсіруге мән берілуде
09:23 15.11.2022  2885

«Күй & джаз» үндесті
09:21 15.11.2022  2894

«Велошабандоз» медбике
09:20 15.11.2022  3110

Жамбыл қазақты  әлемге әйгілеп кетті 25.03.2021

Жамбыл қазақты әлемге әйгілеп кетті

1983 жылы сонау қиырдағы сақа елінде – Якутияда қазақ әдебиетінің декадасы өтті. Ол кезде мені тәуір тізімге жуытпайтын еді, қазір де іліне бермейміз, бірақ талап етіп, сұранып жүріп, қатарға қосылдым. «Шақан-Шері» деген роман жазуға дайындалып жатыр едім, бас кейіпкерім ақыр аяғында итжеккенге айдалуға тиіс болатын, романның әлде прологы, эпилогында Якутияда, Вилюй деген өзеннің жағасында отыруы керек еді. Сол жерді, елді көріп қайтуым қажет болды. Бірақ кейін шығарма шешімі басқаша құрылды…

Содан, Якутияға бардық. Жарқыраған жасыл күндер, ғажайып сырлы ақ түндер. Сақа бауырлар құдайындай қарсы алды. Сақа астанасындағы құрмет, рәсімдерден соң алыс аудандарға бөліндік. Кім қайда барады дегенде, сол жердегі бір ағайын айтты: анау, түстік тараптағы ауданға барыңыз, сондағы нағыз сақалар, нағыз якуттар біз боламыз, – деп. Қоңырат екен. Ал мынау – сіз барайын деп тұрған жердегі жұрттың көздері қысықтау, түрік тегінен айырылған, өңіне дейін бұзылып кеткен, – деді. Енді, бір туысымыз айтты: – Терістік жаққа барыңыз, басқалары бұзылып кеткен, ежелгі дәстүр-салтты сақтаған – біз боламыз деді. Сөйтсек, әлгілер адайлар екен, жаңылыс естімесем. Ақыры, бөлініп-бөлініп кеттік. Біз – бір тобымыз, поляр белдеуінің арғы жағына, терістікке қарай аттандық. Сунтар деген аудан. Өзіміздің еліміздегідей, қаптаған қазақтың ортасында жүрміз. Әсіресе томпалаңдап ойнап жүрген балалары қазақтан аумайды екен. Қонақжайлығы да қазақ. Ауылдарды араладық. Екінші, әлде үшінші күні сол, мен іздеп барған Вилюй өзеннің бойымен, кемеде келе жатырмыз. Өзеннің қабағы биік, бірақ топырақты жар емес, түйетайлы көк шым екен. Бір уақытта, жағалауға жақындасақ, қабақ қаптаған халық. Қаптаған қазақ-сақалар. Күн ыстық, жер құрғақ. Біз кемеден түскенде қабақтағылар жағалауға, аяғымыздың астына даланың ақ, сары, қызыл гүлдерін лақтыра бастады. Гүлдің үстімен тайқы, жасыл қабақтан шықтық. Шықсақ, шағын ауыл, бергі жақ шетінде, қарсы алдымызда үлкен ағаш үй түр. Ақсүр қарағай қима. Сол ағаш үйдің оң жақ... сол жақ қапталында сақал-мұртсыз, көзі қысықтау бір қартаң қазақтың әйдік суреті тұр. Ал оң жағында... жарықтық, әруағыңнан айналайын Жамбыл атам – Жәкемнің суреті тұр. Тұтас бір қабырғаны тіреп. Бөркін оқшырайтып, сақалын төгілдіріп, әппақ қылып әдемі салынған. Сөйтсек, бұл келген жеріміз сақаның Сергей Зверев дейтін атақты халық жыршысының ауылы екен. Анау соның музей-үйі екен. Осы Төбей ауылында бізді айрықша құрмет тұтып, атақты жыршының бедерлі сөлкебайын тартты. Содан қаншама әңгіме айтылды. Зверевті мақтағанда ең биік мақтау: «Біздің осы Зверев – Жамбылдың шәкірті», – деді. – Жамбылдың өзін көрген жоқ, бірақ сол кісінің үлгісін, өнегесін алып, осындай дәрежеге жетіп, біздің сақа жұртының халық даналығын бүкіл Совет Одағына, қала берді, бүкіл дүниеге танытты. Сөйткен керемет жыршымыз – Сіздің Жамбылдың шәкірті», – деп мақтанды. Мінеки, жердің қиыр шетінде, поляр белдеуінің арғы жағында, жарық түн, қараңғы күн, тоғыз ай қыс, үш ай жаз – мәңгі тоң аймағында біздің алдымыздан Жәкең шықты. Якут елі, Сунтар Ұлысы, Төбей аулы, 1983 жылы. Жамбыл қазақты бүкіл әлемге танытып кетті. Қалыптасқан ұғымға нанбас ұғымға қарап, заманындағы шындықты бұрмаламау керек. Қазақты, қазақтың әдебиетін, қазақтың рухын бүкіл дүние жүзіне ең алдымен танытқан Жамбыл болды. Әуезов емес, Абай емес. Біздің ұлы фольклорлық мұраларымыз емес. Жамбыл. Арыстар атылған, халық қырылған, елдің еңсесі түсіп, әруағы төмендеген ең бір қиын кезеңде Жамбылдың аты ұлт ұранындай көтеріліп, соншама атақ-даңққа жетуі үміт сәулесі, болашақ жақсы күндер жоралғысы сияқты көрінді. Азаматқа күш берді, кейінгі ұрпаққа тыныс қосты. Міне, сол Жәкең — алаштың ұлы перзенті, қазақтың даңқын шығарған ғажайып тұлға екендігіне ешқандай күмән тумауға тиіс. «Құдай жоқ болса, ойлап шығару керек» деген сөз бар. Жамбыл қолдан жасалған жоқ, сом болып қашалып туды, қазақтың ұлы жырауларының ең соңғы сарқыты болды, ортағасырлық сақара дүлдүлін жиырмасыншы ғасырдағы империя төріне шығарды. Сол үшін де біз Жәкеңнің әруағына бас ұрып, барын бағалап, әрқашан да қастерлеуіміз қажет.

 

Мұхтар Мағауин,

тарихшы-жазушы. («Ұлылар туады, бірақ Жамбыл қайталанбайды» мақаласынан үзінді) 1996 жыл.

 


Количество показов: 541

Возврат к списку

ЖЕДЕЛ ЖАҢАЛЫҚТАР

Талап-тілек ескерусіз қалмады
17:23 27.01.2023  318

Көші-қон саясаты дамуда
16:42 27.01.2023  286

Үйге жеткізу сервисі жеңілдеді
15:04 26.01.2023  301

Шежірелі білім ордасы
11:32 26.01.2023  354

«Қазақ театрында даму бар»
11:30 26.01.2023  403

Ілгерілеу де, ізденіс те бар
11:28 26.01.2023  234

Негізгі мектептің күйі нашар
11:26 26.01.2023  263

«Бәлен жерде алтын бар...»
11:25 26.01.2023  219

Жазатайым оқиға неге азаймай тұр?
11:23 26.01.2023  270

Су тасқынына дайындық қалай?
11:21 26.01.2023  263

Жарымжан балалар неге көбейіп барады?
11:19 26.01.2023  293

Тығырықтан шығу жолы - тарифті өсіру дейді энергетика мамандары
11:09 26.01.2023  621

Әкенің рөлін қалай көтереміз?
11:05 26.01.2023  477

Бұл сайлау бұрынғыдан өзгерек
11:02 26.01.2023  495

Қабдыкәрім ақынның қамқорлығы
10:59 26.01.2023  238

Пияз экспортын шектеу: тұтынушы мен шаруаға тиімді ме?
10:56 26.01.2023  239

Заңдастыру тәртібі - оңай
10:52 26.01.2023  445

Сарыарқа самалы, 24 қаңтар, сейсенбі
11:27 24.01.2023  357

11 медаль!
11:05 24.01.2023  286

Абайлаңыз, көктайғақ!
11:02 24.01.2023  316

Мәселелерді жедел шешу - шарт
11:01 24.01.2023  306

Жаңа әкімдердің жүгі қандай?
10:58 24.01.2023  303

Қолтаңбасы өшпейтін қайраткер
10:55 24.01.2023  485

Автонесие: ескіден жаңасы артық
10:52 24.01.2023  360

Бал өндірісінен «бал тамбай тұр»
10:50 24.01.2023  268

Жұмыс тәулік бойы жүргізілуде
10:49 24.01.2023  286

Ауылда мәдениет үйі салынуда
10:46 24.01.2023  297

Шетелдік көліктерді заңдастыру басталды
18:10 23.01.2023  326

Квота көбейеді
11:02 22.11.2022  2766

Қала дамуы қарқынды
11:01 22.11.2022  2665

Баянауылдық «бай-барымташылар бандасы»
10:59 22.11.2022  2642

Жастар белсенділік танытты
10:55 22.11.2022  2681

ІТ-индустрияны қалай дамытамыз?
10:54 22.11.2022  2599

Қаныштың қамқорлығын көрген...
09:34 22.11.2022  2628

Бүгінгі таңдау - ертеңге бағдар
09:27 22.11.2022  2746

Жан жылуы
09:38 21.11.2022  2604

Жаңа үй салынады
09:37 21.11.2022  2579

Кәсіп бастау тетігі – «Даму»
09:36 21.11.2022  2659

Емханаларға тіркеу аяқталды
09:35 21.11.2022  2616

Азық-түлік қорын молайту - міндет
09:33 21.11.2022  2700

Өнерлінің өрісі кең
09:31 21.11.2022  2712

Жолдар қысқа дайын ба?
09:24 21.11.2022  2683

Сарыарқа самалы, 19 қараша, сенбі
09:16 21.11.2022  2868

Келешекке дауыс берейік!
17:08 17.11.2022  2760

Сенімім зор
17:06 17.11.2022  2833

Борышымызды сезінейік!
17:02 17.11.2022  2734

Еңбек иелеріне - лайықты марапат
08:39 17.11.2022  2855

Дауыс берушілерге - қолайлы жағдай
08:37 17.11.2022  2976

Белсенділік байқатуда
08:36 17.11.2022  2627

Төрткіл дүние көз тіккен Катар
08:34 17.11.2022  2793

Мақсат - ақпаратты жеткізудің үздік тәсілдерін іздеу
08:31 17.11.2022  2850

Жүйріктен жүйрік озар...
08:29 17.11.2022  2625

Сарыарқа самалы, 17 қараша, бейсенбі
08:16 17.11.2022  2784

Учаскелер дайын
19:46 16.11.2022  2661

Кәсіпкерлерді қолдау – негізгі қызмет
10:57 15.11.2022  2964

Таңдау жасар сәт таяды
09:28 15.11.2022  2857

Берешекті төлеу - бәріне міндет
09:25 15.11.2022  2856

Балық өсіруге мән берілуде
09:23 15.11.2022  2885

«Күй & джаз» үндесті
09:21 15.11.2022  2894

«Велошабандоз» медбике
09:20 15.11.2022  3110