Жыныс ауыстыру: ауру ма, ауытқу ма?

СОҢҒЫ ЖАРИЯЛАНЫМДАР

Халыққа қызмет көрсету орталығы ашылады
16:27 02.02.2023  59

Баға көтеруге негіз жоқ
16:24 02.02.2023  57

Су тапшылығын жоюдың жолы бар павлодарлық ғалым тың жоба ұсынды
11:18 02.02.2023  81

Чемпиондар ауылдан шығады! Ақтоғай ауданында қандай спорт нысандары салынады?
11:15 02.02.2023  63

Оқырман сұранысы қандай болмақ?
11:09 02.02.2023  90

Тәрбие тал бесіктен басталады
11:03 02.02.2023  95

Қайраткер атында турнир өтті
10:57 02.02.2023  77

Жаңа басшылар
10:53 02.02.2023  94

Әскерден соң оқуға қалай түсуге болады?
10:50 02.02.2023  101

Ауыл дамуына басымдық беріледі
10:48 02.02.2023  73

Балабақшада мамандар неге тапшы?
10:46 02.02.2023  79

Пәндерді шетел тілінде оқытқан дұрыс па?
10:42 02.02.2023  99

Полиция көліктері сақадай сай
10:39 02.02.2023  83

Ана тағдырын суреттеген портрет
10:36 31.01.2023  289

Қазандықтар жаңғыртылады
10:35 31.01.2023  333

Әйелді аялау - әлемді аялау
09:23 31.01.2023  326

Мерзімді басылымдар - жаңғыру жолында
09:20 31.01.2023  256

Жолаушының «жыры» біте ме? немесе «Аялдамадағылардан» сәлем хат
09:17 31.01.2023  240

Сайлау: дайындық барысы қалай?
09:15 31.01.2023  368

Тұрғын үй сертификаты: кімдерге тиесілі?
09:14 31.01.2023  250

Жолаушыларға - жаңа автобустар
09:12 31.01.2023  351

Талап-тілек ескерусіз қалмады
17:23 27.01.2023  696

Көші-қон саясаты дамуда
16:42 27.01.2023  650

Үйге жеткізу сервисі жеңілдеді
15:04 26.01.2023  636

Шежірелі білім ордасы
11:32 26.01.2023  661

«Қазақ театрында даму бар»
11:30 26.01.2023  833

Ілгерілеу де, ізденіс те бар
11:28 26.01.2023  599

Негізгі мектептің күйі нашар
11:26 26.01.2023  622

«Бәлен жерде алтын бар...»
11:25 26.01.2023  572

Жазатайым оқиға неге азаймай тұр?
11:23 26.01.2023  655

Су тасқынына дайындық қалай?
11:21 26.01.2023  629

Жарымжан балалар неге көбейіп барады?
11:19 26.01.2023  473

Тығырықтан шығу жолы - тарифті өсіру дейді энергетика мамандары
11:09 26.01.2023  1058

Әкенің рөлін қалай көтереміз?
11:05 26.01.2023  870

Бұл сайлау бұрынғыдан өзгерек
11:02 26.01.2023  641

Қабдыкәрім ақынның қамқорлығы
10:59 26.01.2023  582

Пияз экспортын шектеу: тұтынушы мен шаруаға тиімді ме?
10:56 26.01.2023  375

Заңдастыру тәртібі - оңай
10:52 26.01.2023  589

Сарыарқа самалы, 24 қаңтар, сейсенбі
11:27 24.01.2023  513

11 медаль!
11:05 24.01.2023  587

Абайлаңыз, көктайғақ!
11:02 24.01.2023  596

Мәселелерді жедел шешу - шарт
11:01 24.01.2023  536

Жаңа әкімдердің жүгі қандай?
10:58 24.01.2023  608

Қолтаңбасы өшпейтін қайраткер
10:55 24.01.2023  801

Автонесие: ескіден жаңасы артық
10:52 24.01.2023  581

Бал өндірісінен «бал тамбай тұр»
10:50 24.01.2023  462

Жұмыс тәулік бойы жүргізілуде
10:49 24.01.2023  599

Ауылда мәдениет үйі салынуда
10:46 24.01.2023  623

Шетелдік көліктерді заңдастыру басталды
18:10 23.01.2023  558

Квота көбейеді
11:02 22.11.2022  2917

Қала дамуы қарқынды
11:01 22.11.2022  2812

Баянауылдық «бай-барымташылар бандасы»
10:59 22.11.2022  2779

Жастар белсенділік танытты
10:55 22.11.2022  2866

ІТ-индустрияны қалай дамытамыз?
10:54 22.11.2022  2820

Қаныштың қамқорлығын көрген...
09:34 22.11.2022  2915

Бүгінгі таңдау - ертеңге бағдар
09:27 22.11.2022  2986

Жан жылуы
09:38 21.11.2022  2723

Жаңа үй салынады
09:37 21.11.2022  2721

Кәсіп бастау тетігі – «Даму»
09:36 21.11.2022  2845

Емханаларға тіркеу аяқталды
09:35 21.11.2022  2777

Жыныс ауыстыру: ауру ма, ауытқу ма? 01.04.2021

Жыныс ауыстыру: ауру ма, ауытқу ма?

Елімізде 21 жасқа толған адамдар жынысын ауыстыра алады. Бұған ҚР Денсаулық сақтау министрлігі рұқсат етті. Қарапайым тілмен айтатын болсақ, әйел еркекке, еркек әйелге айналады. Бойында жыныстық ауытқушылығы бар адам мұндай қадамға барса, ешкім қарсылық таныта алмайды.

Психиатр шешеді

Қазақы қалпымызға салып: «Оның бетін әрмен етсін» дегеннен еш пайда да, нәтиже де жоқ. Себебі, ҚР Денсаулық сақтау министрі Алексей Цой өткен жылдың соңында «Гендерлік сәйкестілігі бұзылған адамдарды медициналық куәландыру және жынысын ауыстыру ережесін бекіту» туралы бұйрыққа қол қойды. Мамандар 2020 жылдың 7 шілдесінде қабылданған «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» Кодексінің 156-бабында жыныс өзгерту туралы жазылғанын айтады. Елімізде жыныс ауыстыруға қатысты алғашқы бұйрық 2003 жылы 3 маусымда бекітілген. Ал министр Алексей Цой сол кезде бекітілген бұйрықты жаңа Кодекс талаптарына сай бекіткен. Құжаттағы ережеге сүйенсек, мұндай қадамға баратындарға қойылатын талап аз. Бастысы, 21 жастан асқан және ағзасында психикалық ауытқушылық болмауы тиіс. Жыныс ауыстырғысы келетін адам алдымен медициналық мекемеге барып өтініш жазады. Психиатр дәрігердің тексерісінен өтуі керек. Егер денсаулығында кінәрат анықталса, маман оған рұқсат бермейді. Психиатр азаматтың психикалық немесе мінез-құлық ауытқулары жоқ екеніне көз жеткізсе, оны тіркелген мекенжайы бойынша емханаға жібереді. Мұндағы мамандардың тексерісінен өткеннен кейін арнайы құрылған комиссияның алдына барады. Комиссия құрамына 3 психиатр, уролог, гинеколог, терапевт, эндокринолог және психолог кіреді. Мамандар бірлесіп, жыныс ауыстырудың екі тәсілін ұсынады. Бірі - гормондарды алмастыру терапиясы, екіншісі - жынысты хирургиялық жолмен ауыстыру. Егер адамның өміріне қауіп төнетін жағдай болса, генетикалық және хромосомалық ауытқулар байқалса, ота жасалмайды.

    

Бір жынысты некеге жол ашық...

Иә, қоғамда жұртшылық тарапынан қызу талқыға түсіп жатқан заң көп. Қалың көпшілік ата-ананы баладан ажырату мәселесіне бас қатырып отырғанда, бұл бұйрықтың да соңы қорқынышты болуы мүмкін. Түсінікті болу үшін талдап көрейік. Елімізге танымал «QmeD» ұлттық инновациялық медицина палатасының президенті Әкім Тұрсын бұл жағдайдың соңы неге ұласатынын айтып берді.

- Жыныстық ауытқушылығы бар адамды сау деп қарастыруға болмайды. Біз оларды ауру деп қабылда-маймыз. Оның бойында психологиялық, психикалық ауытқушылық болады. Тексеру кезінде психиатр келген адамды кері қайтаруы мүмкін. Бірақ бұл іске бекінген адам сотқа жүгініп, сараптама талдамасын дәлелдеу арқылы жынысын ауыстыруға рұқсат ала алады. Жалпы, Қазақстанда мұндай қажеттілік жоқ. Бұл бұйрық не себепті бекітілгенін ұқпай отырмын. Менталитетімізге жат дүние. Жынысын ауыстырғандарда бала болмайды. Биыл жыныс ауыстыруға рұқсат етсек, кейін бір жынысты некеге де қарсы болмайтын шығармыз. Өйткені жынысын ауыстырған адамның жеке куәлігі қайта жасалады. Еркек болып туған адам ота арқылы әйелге айналып, басқа ер адамға тұрмысқа шыға алады. Конституция бұған заң аясында қарсылық білдіре алмайды, - дейді Ә.Тұрсын.

Әкім Тұрсынның айтуынша, елімізде жынысты ауыстыратын маманданды-рылған клиника жоқ. Пластикалық ота жасайтын мекемелер бар. Ақ желеңділер бар болғаны 2-3 айдың көлемінде бұл салаға да бейімделе алады. Өйткені олар үшін хирургиялық отаны жасау тәсілі еш қиындық тудырмайды. 2017-2019 жылдары аралығында елімізде 10 адам жынысын ауыстырыпты. Оның ішінде 4-еуі әйелге, 6-ауы еркекке айналған. Жынысын ауыстыру шарасы екі жолмен жүргізіледі. Гормонды терапия және хирургиялық ота. Ал гормондық терапия жылдар бойы жүргізіледі.

    

Асыл дініміз не дейді?

Шариғат бойынша ер кісінің жыныс мүшесін әйелдің жыныс мүшесіне ауыстыруы немесе әйелдің жыныстық мүшесін ер кісінің жыныстық мүшесіне ауыстыруы – харам деп саналады. Қазақ-стан мұсылмандары діни басқармасы осы мәселеге қатысты үкім жариялаған болатын. Оған сүйенсек, жыныстық мүшені ауыстыру – Жаратушының жаратылысын өзгерткенмен тең. Алла Тағала мұндай өзгертулерді харам еткен. Шариғатта ер кісінің әйелге, әйелдің ер кісіге ұқсауына қатаң тыйым салынған. Мұндай жыныстық өзгертулер ер мен ердің, әйел мен әйелдің үйленуіне жол ашады. Ал шариғатымыз мұндай сорақы істі харам еткен.

Жаратылыстан аса алмайды

Психолог маман Клара Байтенова жыныстық ауытқушылығы бар адамдарды емдеу қажет екенін айтады.

- Өкінішке қарай, бұл үрдіс шет елде кең тараған және қалыпты жағдай болып есептеледі. Бірақ халқымыздың таным-түсінігінде де, дәстүрінде де жат саналатын осы бастаманы бізде қалыпты деңгейде қабылдауымыз қажет деген сөз емес. Бүгін жыныс ауыстыруға рұқсат берсек, ертең осы шешімнен опық жеп қалуымыз мүмкін. Оның орнына психологиялық ауытқуы бар адамдарды емдеуге бар күшімізді салған дұрыс деп есептеймін. Операция жасаумен мәселе шешілмейді. Бар гәп – сол адамның ақыл-санасында. Психологиялық тұрғыдан алғанда бұл ішкі жан дүниесіндегі әйел мен еркектің арпалысы. Мұндай күйзеліске ұшыраған адам жынысты ауыстыру арқылы мәселе шешіледі деп ойлайды. Алайда жынысын ауыстырғаннан кейін, керісінше қоғам тарапынан одан да зор қысымға, кемсітушілікке душар болады. Сондықтан хирургтың емес, психологтың көмегіне жүгінгені дұрыс, - дейді К.Байтенова. Осы мәселеде өңірімізге танымал тәжірибелі хирург, ардагер дәрігер, медицина саласындағы жоғары марапат -

«Алтын скальпель» иегері Зинаида Раздорскаяның да пікірін білген болатынбыз. Денсаулық сақтау саласында 50 жылдан астам уақыт еңбек етіп келе жатқан дәрігер 10 мыңнан астам отаға қатысқан. Ол да адам жаратылысынан асып ешқайда бара алмайтыны айтады.

- Бұл жаңашылдықты мүлде қолда-маймын. Адам табиғатынан қалай жаратылса, солай қалуы керек. Отадан дене мүшелері ауыстырылғанмен, болмысы, ішкі құрылымы өзгермейді. Яғни, пластикалық отаның көмегімен еркектен әйел жасауға тырысқанымызбен, ол әйел болып кетпейді. Себебі қанша жерден дамығанмен, медицина оған қауқарсыз, - дейді З.Раздорская.

 

Түйін:

Сорақысы сол, бұл бұйрықтың талабы қоғамның тағы бір қотырын ашып беретіндей. 21 жасқа толған жастардың ешкімнің рұқсатынсыз-ақ осындай қадамға баруына мүмкіндік беріп қоюға болмайды деп санайды үлкендеріміз. Өзгенің қаңсығын таңсық санайтын жас ұрпақ санасы уланып, адаспаса екен дейміз. Жынысын ауыстырып жатқандардан үлгі алып, батыстың азғын ағымына ілесіп кетсе, одан асқан өкініш болмас. Бүгінгі Мәдинамыз ертеңгі күні Мәди болып оянса... Оны ойлаудың өзі қорқынышты.

Айдана ҚУАНЫШЕВА.


Количество показов: 519

Возврат к списку

ЖЕДЕЛ ЖАҢАЛЫҚТАР

Халыққа қызмет көрсету орталығы ашылады
16:27 02.02.2023  59

Баға көтеруге негіз жоқ
16:24 02.02.2023  57

Су тапшылығын жоюдың жолы бар павлодарлық ғалым тың жоба ұсынды
11:18 02.02.2023  81

Чемпиондар ауылдан шығады! Ақтоғай ауданында қандай спорт нысандары салынады?
11:15 02.02.2023  63

Оқырман сұранысы қандай болмақ?
11:09 02.02.2023  90

Тәрбие тал бесіктен басталады
11:03 02.02.2023  95

Қайраткер атында турнир өтті
10:57 02.02.2023  77

Жаңа басшылар
10:53 02.02.2023  94

Әскерден соң оқуға қалай түсуге болады?
10:50 02.02.2023  101

Ауыл дамуына басымдық беріледі
10:48 02.02.2023  73

Балабақшада мамандар неге тапшы?
10:46 02.02.2023  79

Пәндерді шетел тілінде оқытқан дұрыс па?
10:42 02.02.2023  99

Полиция көліктері сақадай сай
10:39 02.02.2023  83

Ана тағдырын суреттеген портрет
10:36 31.01.2023  289

Қазандықтар жаңғыртылады
10:35 31.01.2023  333

Әйелді аялау - әлемді аялау
09:23 31.01.2023  326

Мерзімді басылымдар - жаңғыру жолында
09:20 31.01.2023  256

Жолаушының «жыры» біте ме? немесе «Аялдамадағылардан» сәлем хат
09:17 31.01.2023  240

Сайлау: дайындық барысы қалай?
09:15 31.01.2023  368

Тұрғын үй сертификаты: кімдерге тиесілі?
09:14 31.01.2023  250

Жолаушыларға - жаңа автобустар
09:12 31.01.2023  351

Талап-тілек ескерусіз қалмады
17:23 27.01.2023  696

Көші-қон саясаты дамуда
16:42 27.01.2023  650

Үйге жеткізу сервисі жеңілдеді
15:04 26.01.2023  636

Шежірелі білім ордасы
11:32 26.01.2023  661

«Қазақ театрында даму бар»
11:30 26.01.2023  833

Ілгерілеу де, ізденіс те бар
11:28 26.01.2023  599

Негізгі мектептің күйі нашар
11:26 26.01.2023  622

«Бәлен жерде алтын бар...»
11:25 26.01.2023  572

Жазатайым оқиға неге азаймай тұр?
11:23 26.01.2023  655

Су тасқынына дайындық қалай?
11:21 26.01.2023  629

Жарымжан балалар неге көбейіп барады?
11:19 26.01.2023  473

Тығырықтан шығу жолы - тарифті өсіру дейді энергетика мамандары
11:09 26.01.2023  1058

Әкенің рөлін қалай көтереміз?
11:05 26.01.2023  870

Бұл сайлау бұрынғыдан өзгерек
11:02 26.01.2023  641

Қабдыкәрім ақынның қамқорлығы
10:59 26.01.2023  582

Пияз экспортын шектеу: тұтынушы мен шаруаға тиімді ме?
10:56 26.01.2023  375

Заңдастыру тәртібі - оңай
10:52 26.01.2023  589

Сарыарқа самалы, 24 қаңтар, сейсенбі
11:27 24.01.2023  513

11 медаль!
11:05 24.01.2023  587

Абайлаңыз, көктайғақ!
11:02 24.01.2023  596

Мәселелерді жедел шешу - шарт
11:01 24.01.2023  536

Жаңа әкімдердің жүгі қандай?
10:58 24.01.2023  608

Қолтаңбасы өшпейтін қайраткер
10:55 24.01.2023  801

Автонесие: ескіден жаңасы артық
10:52 24.01.2023  581

Бал өндірісінен «бал тамбай тұр»
10:50 24.01.2023  462

Жұмыс тәулік бойы жүргізілуде
10:49 24.01.2023  599

Ауылда мәдениет үйі салынуда
10:46 24.01.2023  623

Шетелдік көліктерді заңдастыру басталды
18:10 23.01.2023  558

Квота көбейеді
11:02 22.11.2022  2917

Қала дамуы қарқынды
11:01 22.11.2022  2812

Баянауылдық «бай-барымташылар бандасы»
10:59 22.11.2022  2779

Жастар белсенділік танытты
10:55 22.11.2022  2866

ІТ-индустрияны қалай дамытамыз?
10:54 22.11.2022  2820

Қаныштың қамқорлығын көрген...
09:34 22.11.2022  2915

Бүгінгі таңдау - ертеңге бағдар
09:27 22.11.2022  2986

Жан жылуы
09:38 21.11.2022  2723

Жаңа үй салынады
09:37 21.11.2022  2721

Кәсіп бастау тетігі – «Даму»
09:36 21.11.2022  2845

Емханаларға тіркеу аяқталды
09:35 21.11.2022  2777