Сан алуан түске боялған құрақ көрпе, оюланған қоржын, киізден жасалған бұйымдар – бұлардың әрқайсысында ғасырлар үні, аналардың ақылы, әжелердің аманаты сақталған. Осындай асыл мұраны бүгінгі күнге жеткізіп, ұлттық өнердің шырағын сөндірмей келе жатқан жандардың бірі – павлодарлық қолөнер шебері Ғалия Балтабайқызы Сұңғатова.
Ғалия Балтабайқызының шеберханасына кірген адам бірден қазақы дүниенің жылуын сезінеді. Қабырғадағы оюлы тұскиіздер, көздің жауын алатын құрақ көрпелер, ұлттық нақыштағы бұйымдар – бәрі де өткен мен бүгінді жалғап тұрғандай әсер қалдырады. Әр заттың өз тарихы, өз тағдыры бар. Ал солардың бәрін сөйлететін – шебердің алтын қолы.
Кейіпкеріміз үшін қолөнер жай ғана кәсіп емес. Бұл – өмір салты, ұлтқа қызмет етудің бір жолы, ата-бабадан жеткен аманат. Ол бала күнінен анасының жанында отырып, ине сабақтауды, құрақ құрауды, кесте тігуді үйренген. Сол кезде бойына сіңген өнерге деген сүйіспеншілік жылдар өте келе үлкен шығармашылық жолға ұласты.
– Анам әр құрақтың мәнін түсіндіретін. «Қызыл түс – қуаныштың, жасыл – көктемнің, ақ түс – тазалықтың белгісі» деп отыратын. Сол сөздер әлі күнге дейін жадымда. Құрақ – жай ғана мата емес, ол – халқымыздың философиясы, – дейді шебер.
Бүгінде ол ұлттық қолөнердің бірнеше бағытын қатар дамытып келеді. Құрақ құрау, киіз басу, қоржын тігу, ұлттық бұйымдар жасау – мұның бәрі оның күнделікті шығармашылығының бір бөлігіне айналған. Әсіресе, қазақы ою-өрнекке ерекше мән береді. Өйткені әр оюдың астарында терең мағына, өмірлік ұстаным, ұлттық таным жатыр.
Шебердің айтуынша, қазіргі қоғамда ұлттық құндылықтарды сақтау бұрынғыдан да маңызды.
– Технология дамыған сайын адамдар қол еңбегінің қадірін ұмыта бастайды. Бірақ қолдан жасалған дүниеде ерекше жылу болады. Әр бұйымға жүрек жылуы мен ниетіңді қосасың. Сондықтан ұлттық өнер ешқашан өлмейді, –
дейді ол.
Ғалия Балтабайқызы тек өзі қолөнермен айналысып қоймайды. Ол көптеген жыл бойы жастарды ұлттық өнерге баулып келеді. Павлодар өңірінде өткізілген көптеген шеберлік сабақтары мен шығармашылық кездесулердің ұйымдастырушысы ретінде танылған.
Оның жетекшілігімен жұмыс істейтін «Алтын оймақ Атамекен» қоғамдық бірлестігі өңірдегі қолөнершілердің басын қосып, ұлттық мұраны насихаттауға үлкен үлес қосып отыр. Мұнда жас қыздар мен келіншектер құрақ құрауды, кесте тігуді, ұлттық бұйым жасауды үйренеді.
– Біздің міндетіміз – жастарға дайын дүниені көрсету емес, оны өз қолымен жасауға үйрету. Сонда ғана олар ұлттық өнердің қадірін түсінеді, – дейді ол.
Қазіргі жастардың ұлттық өнерге қызығушылығы артып келе жатқанын Ғалия Балтабайқызы қуанышпен айтады. Оның пікірінше, ұлттық сана мен ұлттық тәрбие дәл осындай қарапайым дүниелерден басталады.
Шебердің еңбегі өңірлік қана емес, республикалық деңгейде де жоғары бағаланып келеді. Ол түрлі фестивальге, этномәдени жобаларға қатысып, Павлодар өңірінің қолөнерін насихаттап жүр. Бірнеше ірі жобаның жүзеге асуына үлес қосып, ұлттық құндылықтарды дәріптеу жолында аянбай еңбек етуде.
Қазақ халқы «Өнерлінің қолы алтын» дейді. Бұл сөз Ғалия Балтабайқызына арнап айтылғандай. Оның қолынан шыққан әрбір бұйымда ұлттық рух, аналардың мейірімі мен бабалардың аманаты жатыр.
Бүгінгі жаһандану дәуірінде ұлттық болмысымызды сақтап қалу –
әрқайсымыздың міндетіміз. Ал сол жолда үнсіз еңбек етіп жүрген шеберлердің орны ерекше. Ғалия Сұңғатова – өткен мен бүгінді жалғап, ұлттық өнердің алтын жібін үзбей келе жатқан жан.
Құрақтағы өрнек секілді оның өмір жолы да сан алуан бояуға толы. Бірақ сол бояулардың бәрін біріктіретін бір ғана құндылық бар. Ол – туған халқының өнеріне деген шексіз сүйіспеншілік.
Бетті әзірлеген – Айдана БОРАНБАЕВА.